De dood of de gladiolen

Het is het enige waar John Zuidgeest nog voor leeft. Al bijna achttien jaar probeert hij zijn gelijk te halen in een rechtszaak tegen de onderneming Furness, die zijn expeditiebedrijfje in 1981 beschuldigde van oplichting....

ZUIDGEEST expeditiebedrijf, staat er in witte krulletters op het eikenhouten bordje naast de voordeur van zijn huurwoning in het Belgische Baarle-Hertog. Het bordje zal hij nooit weghalen, bezweert John Zuidgeest, nóóit, al is het nu bijna achttien jaar geleden dat hij zijn bedrijfje, zijn 'baby' kwijtraakte, en daarmee al het andere dat hij bezat.

Toen woonde hij nog in een landhuis, in Rockanje, met een gazon als een voetbalveld zo groot. Op de plek van het doel stonden zeven masten, om elke morgen de vlaggen te kunnen hijsen van alle rederijen waarvoor hij werkte. Toen reed hij in een metallicgroene BMW, waarvan de foto nu tussen allerlei andere losse foto's ligt, in het album van die goeie ouwe tijd. Toen woonde zijn eerste vrouw nog bij hem.

Dat was allemaal voor die ellendige 17de juni 1981. De dag waarop een (toenmalige) directeur van overslagbedrijf Furness Zuidgeest beschuldigde van fraude en het contract met hem opzegde. Na het gesprek trok de verbijsterde Zuidgeest de deur zo hard achter zich dicht dat de kalk van de muren sprong, 'tot in de gang', weet hij.

'Heb je het gehoord?', zoemde het de weken daarna rond in de Rotterdamse haven. 'Zuidgeest is weggetrapt bij Furness, wegens oplichting.'

Nu, bijna twee decennia later, verslikt John Zuidgeest (68) zich nog in zijn zinnen als hij verhaalt over deze vernedering. 'Het is de dood of de gladiolen', zegt hij, telkens weer. Zijn tweede vrouw Marijke (53) zit tegenover hem, in de woonkamer, ingericht met liefde voor barokke details. Een kleine bronzen Apollo tilt een schaal met varens, een engeltje houdt zes kaarsen bij elkaar in een kroonluchter die aan het plafond hangt.

Het hele huishouden lijkt een beetje van slag. De hond blaft, de dwergpapegaai krijst, en Marijke schuift nerveus heen en weer in haar stoel, klaar om in te grijpen als haar man overgeëmotioneerd dreigt te raken. Zuidgeest zelf trekt verwoed vel na vel uit het dossier van een half metertje hoog dat naast hem op bank ligt: 'Lees maar: bewijs! Een mens kan liegen. Papier niet toch.'

'De Zaak' domineert intussen meer dan een kwart van het bestaan van Zuidgeest, sterker, De Zaak lijkt alles te zijn geworden wat hij nog heeft, De Zaak is uitgegroeid tot een obsessie. Zoals zijn (zesde) advocaat mr. P. Nuiten zegt: 'Het is het enige waarvoor hij nog leeft.'

Zuidgeest: 'Het gaat om mijn recht! Ik heb jaren gewerkt voor gasten die mij inenen de deur hebben gewezen, die mij ervan betichten dat ik de boel heb geflest. Ze hebben mijn baby van me afgepakt, op het moment dat ik 'm had grootgebracht.'

In de jaren zeventig begon Zuidgeest met de opslag van sigaretten voor Furness. Het bleek een lucratieve business, die snel groeide. Van één zolder vol sigaretten in het oude Rotterdamse entrepotgebouw naar dertig zolders met tabak. De omzet van het twaalf werknemers tellende bedrijfje van Zuidgeest nam navenant toe. In de tussentijd liet hij niet na de directie van Furness telkens te wijzen op de zijns inziens omslachtige en inaccurate werkwijze van deze onderneming. Goedbedoelde bemoeizucht die hem niet louter vrienden opleverde binnen de top.

Marijke: 'Hij kan een lastpak zijn hè, als niet alles precies volgens de regeltjes verloopt.'

Zuidgeest: 'Ik heb kwaad bloed gezet bij die gasten.'

Nadat zijn contract plots was opgezegd, spitte hij naarstig door zijn administratie, op zoek naar fouten. Zijn 60-jarige hoofd boekhouding was toen al weg. Die had vrijwel meteen na het gesprek tussen het overslagbedrijf en Zuidgeest een betrekking aangeboden gekregen bij Furness. Hij vertrok van de ene dag op de andere, met medeneming van bijna al het personeel.

Zuidgeest vond in zijn boekhouding niet de 'dubbele werklijsten' waarvan Furness hem beschuldigde, maar wat hij wel ontdekte, was dat het overslagbedrijf hém nog geld schuldig was. Een som die, nadat Zuidgeest alle voorgaande jaren had doorgerekend, opliep tot zes ton.

HIJ WEES EEN tussenpersoon aan voor overleg met Furness, in de hoop dat er nog een redelijke overeenkomst uit zou komen. Frappant was dat Furness geen aangifte deed van oplichting. De onderneming bood hem zelfs drie ton, op voorwaarde dat Zuidgeest geen concurrende activiteiten zou ontplooien. Eigenaardig, vond Zuidgeest: 'Een dief geef je toch geen geld toe.'

Pas na achttien maanden praten met Furness besloot Zuidgeest dat het welletjes was geweest. Hij zocht zijn toevlucht tot een reeks advocaten, voor wie hij een geheel eigen selectiebeleid had. Zo koos hij strafpleiter Max Moszkowicz omdat hij die had gezien op de televisie. Wat had de man een goed verhaal bij Ivo Niehe, en bovenal 'ook een jood', net als hijzelf.

Eind 1984 daagde Zuidgeest bv Furness voor de rechtbank, wegens eenzijdige contractbreuk en een vordering van zes ton aan achterstallige schulden. Het vonnis volgde pas in 1989. Zuidgeest bv bleek intussen ontbonden te zijn en werd daarom niet ontvankelijk verklaard, zonder dat de rechtbank inhoudelijk op de eisen inging.

Zijn bedrijf was hij in feite al kwijtgeraakt op het moment dat het personeel verhuisde naar Furness. Zijn vrouw vertrok een paar jaar later. 'Het lief heeft ze genomen, het leed heeft ze me gelaten.' Daar zat hij dan, in dat veel te grote landhuis, met twee paarden, twee honden, twee katten en een papegaai. Als hij 's nachts beneden op de bank ging zitten, omdat alle spookgedachten hem weer uit zijn slaap hielden, hoorde hij twee seconden later zijn favoriete cockerspaniël de trap af trippelen. Urenlange gesprekken hield hij met de hond over zijn misère. Dat hem dit moest overkomen, de enige van de familie die de oorlog had overleefd, die daarna vanuit het niets zijn bedrijf had opgebouwd. Reken maar dat de hond hem begreep: 'Het heet niet voor niets mensdom en dierenrijk.'

Het huis kon hij niet meer betalen. In de krant prikte hij een advertentie, voor een woning in Hellevoetsluis. Marijke was zijn buurvrouw. Al snel kookte ze voor twee. 'Ik dacht wel: waar begin ik aan', zegt ze. 'Maar zo'n man alleen help je.'

Negen jaar geleden, ze woonden al in het huurhuis in Baarle-Hertog, zijn ze gehuwd. Marijke trouwde niet alleen een man, ze huwde bovenal De Zaak. 'Ik ben hier alleen maar om hem op te vangen', verzucht ze. Zuidgeest: 'Ik heb weleens tegen haar gezegd: ''Meissie, ik had nooit met je moeten trouwen.'' Niet wetende dat het zo lang zou duren.'

Want Zuidgeest legde zich niet neer bij het vonnis van de rechtbank, hij zocht nieuwe ingangen, met nieuwe advocaten, en ging als privé-persoon procederen. De rechtszaken waren tumultueus van karakter. Allereerst omdat Zuidgeest keer op keer - vergeefs - zes dozen administratie, 'bewijs', meesleepte naar de zittingen. 'Mensen kunnen liegen, maar een boekhouding nooit.' En omdat Zuidgeest de advocaat van de tegenpartij steeds meer als de vijand begon te zien.

EEN KEER GOOIDE hij deze raadsman, van het voorname advocatenkantoor Nauta Dutilh, na afloop van een zitting bijna van tweehoog naar beneden. 'Hij lag al met één poot over de reling', verklaart Zuidgeest. Zijn advocaat waarschuwde hem ter plekke dit soort stunts nooit meer uit te halen.

Maar, zegt mr. Nuiten van advocatenkantoor Veldhuizen & Schep: 'Ik kan hem niet laten vallen. Deze zaak laat me niet los.' Hij verdedigt Zuidgeest sinds begin 1992. Pro Deo. Want Zuidgeest, die inmiddels in de WAO zit, moest zelfs zijn levensverzekering verkopen om 60 duizend gulden aan advocatenkosten te dekken.

Dat Zuidgeest bankroet is, benadeelt hem ernstig in de 'strijd' om zijn 'recht'. Om in hoger beroep te kunnen gaan, moest hij elf maanden afwachten of hij rechtsbijstand kreeg. Ook het Hof, dat de eisen van Zuidgeest eveneens afwees, weigerde de dozen boekhouding in te zien. 'Het is geen doen', zegt Nuiten. 'Een accountant zou zich erover moeten buigen, maar dat kost zeker 30 duizend gulden.'

Nuiten vermoedt dat Furness indertijd op zeer goedkope wijze het lucratieve bedrijfje van Zuidgeest in handen wilde krijgen. 'Zuidgeest is een jongen van de straat, die de harde overname-trucs van de hoge heren niet doorzag.' Volgens Nuiten had Zuidgeest op het moment dat hij werd beticht van oplichting een kort geding aan moeten spannen wegens contractbreuk. 'Zuidgeest heeft heel veel geld moeten betalen, maar juridisch heeft het hem niks opgeleverd', merkt hij op over de rechtsbijstand die zijn cliënt vroeger is verleend door dure collega's.

De getuigen zijn intussen details vergeten, te oud geworden om nog een helder verhaal te kunnen vertellen, of al overleden. Nuiten denkt dat de tegenpartij erop gokt dat de zaak 'via natuurlijk verloop' wordt opgelost. Zuidgeest is tenslotte ook al 68 en verkeert, ook door alle stress, in niet al te beste gezondheid. 'Als je bij mijn huisdokter een klap op de computer geeft, komt er een closetrol aan medicijnen uitrollen.'

Maar op 19 december 1997 kreeg hij de best denkbare impuls om door te zetten. De Hoge Raad vernietigde het arrest van het Hof in Den Haag en verwees de zaak voor nieuwe behandeling door naar het Hof in Amsterdam. Mede omdat het Haagse hof voorbij was gegaan aan twee getuigenverklaringen van oud-werknemers van Zuidgeest. Zij hadden in het bijzijn van een notaris verklaard dat er met Furness wel degelijk afspraken waren gemaakt over bepaalde personeelskosten en vergoedingen voor Zuidgeest, een deel van de zes ton die de onderneming hem nog schuldig zou zijn.

Zuidgeest: 'Eindelijk sprak een rechter het echte recht.' Marijke: 'Hij is een week van slag geweest.'

Maar ze zijn er nog lang niet, weet Nuiten. Eerst maar eens de beslissing van het Amsterdamse Hof afwachten - en zelfs dan kan de zaak nog jaren duren. De advocaat van Furness wil geen commentaar geven, zolang de zaak nog onder de rechter is. Zuidgeest, die samen met Marijke moet rondkomen van 'achtienhonderd-en-nog-wat-gulden', droomt al van 'miljoentjes' die binnenstromen. 'Rente op rente op rente.'

Marijke: 'We komen de deur nooit uit. Zolang als we hier wonen, zien we alleen maar de voortuin en de achtertuin.'

Zuidgeest: 'Nooit naar een restaurantje, nooit naar een terrasje, never ever samen op vakantie geweest.'

Marijke: 'Ik ben bang voor dat geld.'

Zuidgeest: 'Meissie, jij krijgt bloessies van Cacharel, van Daniel Hechter, mooie suède laarzen van 600 gulden en goud om je vingers.'

En mocht Zuidgeest alsnog verliezen, dan vindt hij dat het toch het gevecht waard is geweest. 'Een man moet principes hebben.' Hij loopt naar de stereo en draait de volumeknop op tien. 'Mijn strijdlied! Dit heeft me al die jaren op de been gehouden.' Frank Sinatra davert door de kamer.

And now, the end is near

Zuidgeest: 'Het einde is gekomen.'

I'll state my case, of which I'm certain

Zuidgeest: 'Ik ben zeker van mijn zaak.'

I did what I had to do

Zuidgeest: 'Ik deed wat ik moest doen. I did it myyyy wáááy.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden