Column

De dood is niet het laatste woord

Het oeuvre van een overleden schrijver kan leven als nooit tevoren, constateert Arjan Peters na lezing van een postuum verschenen verhaal van Frans Kusters. Wat helpt: de juiste fans.

Rotweer, begin januari, een advocaat in een verder leeg kantoor, verwoed bladerend om niet te hoeven merken dat het hem beroerd gaat. Zijn vrouw Vera is weg. Tegen vrienden zegt hij dat ze met vrienden aan het skiën is.

Maar de waarheid komt uit, binnenkort. De Nijmeegse schrijver Frans Kusters (1949-2012) heeft maar een paar bladzijden nodig om het drama te schetsen, in het verhaal Beloning op de Kopse Hof.

De advocaat denkt aan zijn zieke vriend Martin, die als eerste het leugentje over Vera had gehoord. 'Op weg naar huis had hij er al spijt van. In het volstrekte donker was het ineens gaan stormen, hij voelde het aan zijn stuur en hoorde het aan het kraken hoog in de bomen en hij begreep dat het nu te laat was om Martin nog de waarheid te zeggen, want de wind kwam hem halen om hem naar de hemel te brengen waarin hij nooit had willen geloven.'

Beeld Harshagen&Hrastar

Een geschenk van gene zijde, dit verhaal uit de nalatenschap, bezorgd door de stichting Het Milde Systeem, die het werk van Frans Kusters levend wil houden (hofvanjan.nl; euro 9,50). Zo'n vriendenclub belichaamt het hiernamaals voor een gekoesterd schrijverschap.

Als zulke fans van doorzetten weten, kan het oeuvre vitaler ogen dan tijdens het leven van de maker. Neem Chris van Geel (1917-1974), van wie vorig jaar de Onverzamelde gedichten verschenen, een herrijzenis van allure: 'Mijn vader heeft van ouderdom/ zijn kinderstem teruggekregen,/ hij formuleert zoals een kind/ zou doen, precieser dan de mensen.// De mensen helpen sterven is/ het enige wat je als kind kan doen.'

Bovendien is er de site chrisvangeel.nl, met zijn fijne vogeltekeningen en brieven en gedichten in typoscript en handschrift. Nog niet alles is gescand (de stichting Chr. J. van Geel heeft geld nodig voor de digitalisering), maar nu al is de grote waarde van het project duidelijk: we kunnen Van Geel op de vingers kijken en varianten vergelijken. Zijn erfenis wordt zo een bruisende bron.

Heel soms verschijnt een nalatenschap bij leven. Angstkunstenaar Maarten Biesheuvel zweeg lang vanwege depressies, en zijn Verzameld Werk is er al zeven jaar. Maar de kraan ging nooit volledig dicht, en druppelt af en toe na. De laatste jaren levert Biesheuvel miniverhaaltjes aan Hollands Maandblad.

Terugkerende figuur: de vader, over wiens einde Biesheuvel verbaasd schreef: 'Hij ging verliggen. 'Ik sterf', zei hij, 'dag Maarten'. Nou ja, Vader was dood, en het gekke was hij leefde niet meer.'

Dat is mooi, ofschoon niet geheel waar, want tot en met Biesheuvels recente verhalenbloemlezing Brief aan Vader doemt hij steeds weer voor ons op, zijn lieve Pa, van wie zelfs de dood in levende taal beschreven staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.