De doe-het-zelfcrèche

We hadden het eigenlijk kunnen zien aankomen. Vier weken geleden schreven we dat het grote misverstand in de publieke sector is dat innovatie gelijk staat aan iets nieuws bedenken....

Daarom deden we een oproep voor ideeën die de moeite waard waren om gekaapt te worden. Maar die ideeën moesten hun waarde wel al in de praktijk hebben bewezen. Dat hadden we er duidelijker bij moeten vertellen.

Onze oproep was dus als een uitnodiging van een melkbar aan een groep alcoholisten, die alleen het woord bar horen. Veel mensen grepen de kans aan om hun briljante oplossing voor een klein of een groot maatschappelijk probleem in te sturen. Het waren originele ideeën. Zo stelde een lezer voor om fietsers voortaan linksom de rotonde te laten nemen, dan zien ze de auto’s beter aankomen. Iemand riep snoepfabrikanten op de doordrukstrip van de kauwgum hersluitbaar te maken, zodat je de uitgekauwde kauwgum niet op straat hoeft te gooien, maar in het pakje terug kan stoppen. Maar er waren amper ideeën bij die ook daadwerkelijk waren gerealiseerd.

Gelukkig waren er ook lezers die onze bedoeling wel begrepen. In Utrecht, zo schreef Martin Pikaart ons, bestaat al ruim dertig jaar een vorm van kinderopvang die door de ouders zelf wordt georganiseerd. Volgens Pikaart, die zelf in het verleden als ouder betrokken was bij de crèches, werkt het prima en zijn de kosten voor de ouders laag.

‘Ze heten tegenwoordig ouderparticipatiecrèches’, vertelt Pikaart als we hem bellen. Als voorzitter van de Stichting Ook-kinderopvang probeert hij zo veel mogelijk mensen voor het idee te interesseren. Pikaart: ‘De crèches zijn een voortzetting van wat vroeger de antiautoritaire crèches werden genoemd. Er is natuurlijk veel veranderd. Gebleven is het idee dat ouders elkaars kinderen opvangen.’ Er zijn in Nederland een stuk of zes ouderparticipatiecrèches, de meeste in Utrecht.

Dus melden we ons op maandag bij Kinderdagverblijf De Villa in Utrecht. De crèche is ondergebracht in een prachtig oud schoolgebouw aan de Mgr. Van de Weteringstraat. Emilin Lap ontvangt ons in een ruimte met een kind of tien. Net als de andere medewerkers heeft ze zelf kinderen op de crèche. Die ochtend heeft ze met een andere moeder dienst.

Als we even later boven op een rustiger plek zitten, is de eerste vraag of het toeval is dat die dag twee moeders de zorg voor de peuters hebben. ‘De vaders doen volop mee. Dat zien we als een van de voordelen van onze manier van kinderopvang. In de reguliere crèches werken bijna alleen vrouwen. Mannen hebben een heel andere invloed. Ze spelen net iets vaker het Grote Krokodillen Oversteekspel, terwijl moeders in de regel iets vaker voorlezen.’

Ze legt uit dat in De Villa de kinderen ingedeeld worden in drie groepen van maximaal twaalf kinderen. ‘De ouders hebben intensief contact. Elke maand vergaderen we over de gang van zaken. Ook buiten de crèche is er intensief contact. Vaak logeren kinderen bij elkaar. De groepen moeten klein blijven zodat de kinderen aan de ouders kunnen wennen.’ Lap heeft nooit gemerkt dat kinderen moeite hebben met elkaar afwisselende begeleiders.

Omdat de ouders zo veel mogelijk zelf doen, blijven de kosten laag. ‘We betalen 200 Euro per maand. Daarvoor mag je je kinderen vijf dagen in de week brengen.’ Ze gelooft niet dat de kosten van grote invloed zijn bij de keuze voor dit soort kinderopvang. Lap: ‘Ouders zijn bijzonder gemotiveerd. We vragen veel van de ouders. Ze moeten bij toerbeurt een dienst draaien. Daarnaast moeten we bijvoorbeeld zelf het plein opknappen, en verzorg ik als ouder bijvoorbeeld de intakegesprekken voor nieuwe ouders. Maar daar staat voor mezelf veel tegenover. Ik heb nooit het gevoel dat ik een deel van de opvoeding aan een professional overlaat. Daar zou ik zelf moeite mee hebben.’

Lap erkent wel dat het ontbreken van professionals voor sommige ouders een drempel is. ‘Tegen hen wil ik zeggen: je weet toch zelf hoe je een kind moet opvoeden? Bovendien is het leuke dat je van elkaar kunt leren. En we doen veel om de kwaliteit van de opvang zo goed mogelijk te laten zijn. Alle ouders volgen jaarlijks een EHBO-cursus. We zorgen voor feedback van professionals en we hebben een pedagogisch plan.’

Blijft de ouderparticipatiecrèche niet vooral iets voor hogeropgeleiden? Lap: ‘De meeste mensen op onze crèche zitten in de vrije beroepen. Zij kunnen ook flexibeler met hun tijd omgaan. Maar het is niet per se iets voor hoger opgeleiden.’ Pikaart daarover: ‘Interessant is dat het idee erg aansluit bij de cultuur van allochtonen. Je ziet uit die kring steeds meer interesse.’

De afgelopen jaren is in Den Haag veel geruzie gemaakt over de tegemoetkoming in de kosten van de kinderopvang en al die tijd is niemand in Utrecht wezen kijken hoe ze het daar hebben georganiseerd. Reden genoeg om de doe-het-zelfcrèche in de Etalage te zetten.

De volgende aflevering gaat over schooluitval. Dus als u een aanpak heeft die aantoonbaar werkt en navolgenswaardig is, meld het ons.

Pieter Hilhorst, Michiel Zonneveld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden