De digitale gymzaal maakt geluid

'Hallo, ben je al wakker?', roept een jongen tegen een rode knop op het Fluisterbed. 'Ja, al sinds kwart over zeven', antwoordt een zware stem....

Annieke Kranenberg

AMSTERDAM

Bij de ingang wacht een delegatie acteurs, verkleed als futuristische kikkers, die de kinderen de weg wijzen door het elektronische wonderland. Naar plekken als de digitale gymzaal, waar de vloer drumachtige geluiden maakt. Of naar de vieze-geluidenkamer, waar met boeren en scheten videoclips worden gemaakt.

Op het Kids & Bits festival kunnen kinderen spelen met computers, video, televisie en Internet. Ze mogen onder meer dee-jayen, foto's ontwikkelen, tekeningen in filmpjes tot leven brengen en een computerspel als Howie's grote woordavontuur proberen.

In dit alfabet-leerspel openen Howie, Stinkie en het ruimteschip Digibeet een muziekzaal, waar allerlei kleurige beesten wachten die bij het aanklikken een aanstekelijk kinderliedje zingen. Als het beest stopt, moet een kind het rijmwoord raden. Is het goed, dan zingt het beest vrolijk verder.

Het programma past zich aan bij het niveau van het kind, zodat het nooit gefrustreerd afhaakt. Bovendien leert een kind het alfabet goed, wat nogal eens een probleem is op middelbare scholen.

'Kinderen moeten alles zelf ontdekken en uitvinden hoe het werkt', zegt organisator C. Euser van het Kids & Bits festival. 'We proberen zo min mogelijk te zeggen hoe het moet, en al helemaal niet of ze het verkeerd doen.'

De organisatoren willen laten zien dat de nieuwe media onmisbaar zijn in het basisonderwijs. Euser wil dat er een 'psychologische omslag' komt. 'Media-educatie is belangrijk, omdat we leven in een beeldcultuur. Kinderen kunnen drie tv-programma's tegelijk volgen. Dat vinden we vervelend, want ze horen een verantwoord kinderboek te lezen. Maar wat zij doen is eigenlijk heel knap.'

De overheid is er inmiddels van doordrongen dat informatica in de klaslokalen thuishoort, omdat de volgende generatie niet zonder kan. Daarom streeft minister Ritzen van Onderwijs ernaar dat er in het jaar 2002 voor elke tien leerlingen minstens één computer beschikbaar is.

T. Holtrust, schrijfster van het adviesplan Media-educatie voor het ministerie van Onderwijs en aanwezig op het festival met haar elfjarige dochter, vindt het plan van Ritzen veel weg hebben van een 'luchtkasteel'. 'Omdat visie op het lesmateriaal om multimedia te gebruiken, ontbreekt. Als twee kinderen elkaar interviewen met een camera, denken Ritzen en Netelenbos dat er voldoende invulling aan media-educatie is gegeven.' Daardoor zijn volgens haar ook eerdere pogingen om computers in het onderwijs te introduceren, mislukt.

Dat betreurt de Utrechtse hoogleraar J. Schadé, adviseur van NOB-interactive. Hij vindt dat het conventionele onderwijs is achterhaald. Schadé onderzocht hoe 'breinvriendelijk' de multimedia zijn en concludeerde dat kinderen veel meer leren met behulp van multimedia, dan van de leerkracht voor de klas die voor iedereen hetzelfde verhaal afsteekt.

De motivatie om iets te leren wordt volgens de hoogleraar versterkt omdat een kind in zijn eigen tempo kan werken en zelf moet ontdekken hoe iets precies in elkaar zit in plaats van passief kennis opnemen. 'Dat is uitdagend en minder vermoeiend voor een kind. Mensen zijn erg actieve informatiezoekers, maar dat wordt kinderen ontnomen door de verstarde onderwijssituatie.'

Jimmy (5) heeft nooit eerder een computer gebruikt. 'Dat hoeft niet op de kleuterschool', reageert hij laconiek. Jimmy heeft ontdekt hoe hij zijn eigen gezicht op de computer kan laten samensmelten met het gezicht van E.T. 'Kijk nou', juicht Jimmy. Nu heeft hij zijn eigen ogen vervangen door die van Andy Warhol.

Uit onderzoek van bureau Inter/View blijkt dat 69 procent van de zes- tot en met elfjarigen in 1997 over een computer beschikte. Bijna alle kinderen spelen het liefst spelletjes. Bijna een kwart leerde ook schoolvakken op de pc.

Communicatiewetenschapster P. Valkenburg deed onderzoek naar de effecten van computerspelen, en zegt dat vooral de inhoud van computerspelen bepalen of zij schadelijke effecten hebben of niet. Volgens Valkenburg werken 'vernuftige spelletjes' als rattenvangers van Hamelen. 'Als je eenmaal begint, kun je niet stoppen. Dat geldt ook voor programma's die kinderen iets leren.'

Zij pleit ervoor kinderen jong vertrouwd te maken met de computer, maar waarschuwt voor eenzijdigheid en te lang achter het scherm zitten. 'De grootste effecten zijn waarneembaar bij kinderen onder de zeven jaar. Zij kunnen informatie nog niet goed op waarde schatten. Kinderen kunnen door de informatie-overvloed vermoeid raken, of van het vele computeren last krijgen van een Nintendo-duim.' De kinderlijke variant van de muisarm.

Vooralsnog vinden de whizzkids op het festival het vooral erg leuk. Momar (7) filmt zijn broer Kaira (9), die levensgroot op een scherm in een videoclip verschijnt. 'Is dit volgende week ook?', vraagt Momar, 'want dan kom ik met m'n vriendjes want op school doen we dit nooit.' 'Maar ik heb thuis wel een whizzkids playcomputer laptop en een programma waarin ik mijn eigen krant kan maken', zegt Kaira.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden