De dichter in het kamp: 'Stel je eens voor dat je hier terecht komt'

Ze wonen in kapot geschoten schoolgebouwen, verlaten huizen en uitgestrekte vluchtelingenkampen: de miljoenen Syriërs die voor het geweld op de vlucht zijn geslagen. Voor ons zijn het mensen zonder gezicht. Cijfers. Slachtoffers in een land hier ver vandaan, waar de bevolking elkaar blijkbaar vermoordt. Maar het zijn vooral heel gewone burgers die in een hopeloze situatie verzeild zijn geraakt, zo laten fotografe Elske Riemersma en filmmaker Maher al-Sabbagh zien met hun portret van een gevluchte dichter.

Sacha Kester
Een nichtje van de dichter Abu Samer, in de barak waar ze nu wonen. Beeld Elske Riemersma
Een nichtje van de dichter Abu Samer, in de barak waar ze nu wonen.Beeld Elske Riemersma

Hij was een rijk man. Een tarweboer met zes gezonde kinderen, een huis en genoeg land om iedereen te voeden. De kinderen konden elke dag naar school lopen. Zijn ouders en broers woonden vlakbij. En hij schreef gedichten.

'Zijn werk werd gelezen, voorgedragen en gezongen', vertelt Maher al-Sabbagh, die net terug is uit het vluchtelingenkamp Zaatari in Jordanië. 'Hij dichtte vol trots over zijn vaderland, een wieg van beschaving, maar toen de revolutie twee jaar geleden in Syrië op gang kwam, ging hij over het leed van het volk schrijven. Zijn werk werd razend populair, en dat had een prijs. Hij is opgepakt door de Syrische geheime dienst en door hen gemarteld. Hij heeft me de littekens op zijn lichaam laten zien, de brandvlekken op zijn armen, waar sigaretten op zijn uitgedrukt.'

De dichter Abu Samer. Beeld Elske Riemersma
De dichter Abu Samer.Beeld Elske Riemersma

De filmmaker Maher al-Sabbagh is samen met fotografe Elske Riemersma naar Jordanië afgereisd om het project Syrious Mission vast te leggen: een initiatief van componist Merlijn Twaalfhoven om samen met Syrische kinderen muziek te maken in de vluchtelingenkampen. Daar ontmoetten zij de dichter, die zijn naam niet durft te geven. 'Hou het maar op Abu Samer', zegt al-Sabbagh. 'Hij heeft nog familie in Syrië en wil hen niet verder in gevaar brengen.'

Een van de dochters van Abu Samer zit in de barak. Beeld Elske Riemersma
Een van de dochters van Abu Samer zit in de barak.Beeld Elske Riemersma

De dichter heeft geluk gehad. Hij wist uit zijn gevangenis te ontsnappen en is met zijn broer en hun gezinnen op de vlucht geslagen, naar Jordanië. Zijn broer is onderweg overleden: hij was te zwaar gewond geraakt door rondvliegende granaatscherven.

undefined

De oudste zoon van Abu Samer met een jonger broertje. Beeld Elske Riemersma
De oudste zoon van Abu Samer met een jonger broertje.Beeld Elske Riemersma

'En nu zitten ze in een barak in het kamp', vertelt al-Sabbagh. 'Eerst hadden ze alleen een tentje, maar omdat ze er al meer dan een jaar zitten, woont het gezin nu in een barak: een soort container met een paar matjes op de vloer. De kinderen hangen er de hele dag rond. Abu Samer schrijft gedichten in een schoolschriftje en draagt ze 's avonds voor aan vrienden en familie. Zijn vrouw doet haar best er toch een soort huishouden van te maken, waar de kinderen schone kleren dragen en bezoek een kop thee kunnen krijgen.'

undefined

De vrouw van Abu Samer Beeld Elske Riemersma
De vrouw van Abu SamerBeeld Elske Riemersma

Volgens al-Sabbagh is het kamp zo op het eerste gezicht een keurige plek: het is er schoon en veilig. 'Maar stel je toch eens voor dat je er terecht komt. Dat je elke ochtend wakker wordt op een dun matrasje, ergens in de woestijn. Dat je kinderen geen fatsoenlijke opleiding meer kunnen krijgen en dat je vrouw in de rij moet staan om voedsel te vragen aan hulpverleners. Dat je huis niet meer bestaat. Dat je niet terug kunt om het weer op te bouwen. Dat je niet weet hoe het met je familie gaat die nog in de oorlog zit en dat je niet weet of je ooit weer op de plek kunt zijn waar je bent geboren. Dat je alleen maar kunt wachten. Dag in, dag uit. Alleen maar wachten.'

De vrouw van Abu Samer loopt de barak uit om water te halen. Beeld Elske Riemersma
De vrouw van Abu Samer loopt de barak uit om water te halen.Beeld Elske Riemersma
Oma met kleinkind, de jongste dochter van Abu Samer. Beeld Elske Riemersma
Oma met kleinkind, de jongste dochter van Abu Samer.Beeld Elske Riemersma
De oudste zoon van Abu Samer. Beeld Elske Riemersma
De oudste zoon van Abu Samer.Beeld Elske Riemersma
De vrouw van Abu Samer. Beeld Elske Riemersma
De vrouw van Abu Samer.Beeld Elske Riemersma
De dichter Abu Samer. Beeld Elske Riemersma
De dichter Abu Samer.Beeld Elske Riemersma
Het schrift waarin Abu Samer zijn gedichten schrijft. Beeld Elske Riemersma
Het schrift waarin Abu Samer zijn gedichten schrijft.Beeld Elske Riemersma
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden