De deuren blijven dicht, zegt Rico tegen agent A3362

Tijdens vele duur betaalde autoritten probeert agent A3362 van de Unit Werken onder Dekmantel het vertrouwen van chauffeur Rico te winnen. Want Rico rijdt ook voor Piet W., en die leidt volgens justitie een groot Surinaams drugskartel. Een pseudokoop van duizend kilo cocaïne mislukt. Dan hoort de politie live hoe Rico en Piet de 'poppenkast' doorhebben.

Het was tien voor één op een regenachtige novembermiddag in 2010 toen politie-infiltrant A 3362, werkzaam bij de Unit Werken Onder Dekmantel, zijn portemonnee trok en een fooi gaf van 33 euro. Die ochtend was hij bij een Haarlems hotel ingestapt in een zwarte Mercedes-taxi, die werd bestuurd door een man wiens foto hij van tevoren zorgvuldig had bestudeerd.


Met de bestuurder, de inmiddels 44-jarige Eric Adolf A., was de infiltrant naar een hotel in Sassenheim gereden, en daarna naar Schiphol. De hele tocht had - inclusief stops - een goed uur geduurd, en er stond 117 euro op de meter. De undercoveragent gaf de chauffeur 150 euro, zei dat hij geen wisselgeld terug wilde en verdween richting luchthaven.


Van de bestuurder had de infiltrant een papiertje gekregen met daarop zijn naam en mobiele nummer. De in Paramaribo geboren 'negroïde man' had zich voorgesteld als Rico en gezegd dat hij graag als 'vaste chauffeur' wilde fungeren.


De infiltrant stelde zijn begeleidingsteam bij de Dienst Specialistische Recherche Toepassingen direct op de hoogte van de geslaagde eerste rit. Rico was 'opgelijnd', en de 'stelselmatige informatie-inwinning', zoals het officieel werd genoemd, kon beginnen.


De interesse van het Korps landelijke politiediensten had alles te maken met een andere klant voor wie Rico de 'vaste chauffeur' was: de vaak in Amsterdam verblijvende Surinamer 'Siegfried' of 'Piet' W.


Het Openbaar Ministerie vermoedt dat deze Piet W. leiding geeft aan een wereldwijd opererend Surinaams drugskartel, dat grote partijen cocaïne vanuit het Caraïbisch gebied naar Nederland verscheept. Piet, Rico en nog drie verdachten - onder wie Menkie W., intimus van vele voetbalsterren van FC Barcelona - werden op 3¿april 2012 opgepakt en zitten sindsdien vast. Maandag beslist de rechtbank in Rotterdam over de verlenging van hun voorarrest.


Het onderzoek Tidore - zoals het OM het noemt - is het grootste dat de Nationale Recherche heeft gedaan. Aanleiding was de onderschepping begin 2010 van 1.017 kilo cocaïne in een container met whisky in de haven van Rotterdam. De zaak richt zich ook op de smokkel van 400¿kilo cocaïne naar Hongkong en een vangst van 1.500 kilo cocaïne in Kaapverdië.


Voor het onderzoek is samengewerkt met justitie in Spanje, Suriname, de Verenigde Staten en Hongkong. Tientallen telefoons zijn maandenlang afgetapt en de Amsterdamse woning van hoofdverdachte Piet W. werd vol gehangen met opnameapparatuur. De zaak ligt politiek gevoelig vanwege de mogelijke betrokkenheid van de Surinaamse president Bouterse en diens zoon Dino bij drugssmokkel. In het strafdossier wordt melding gemaakt van de contacten tussen 'Bouta' en Piet W.


Alle inspanningen ten spijt beschikte de recherche in het najaar van 2010 over heel veel vermoedens, maar over weinig hard bewijs. 'De inzet van de toegepaste bijzondere opsporingbevoegdheden levert vooralsnog niet het beoogde resultaat op', zo staat het in de officiële aanvraag van 27 september 2010 voor de inzet van een agent 'zonder dat kenbaar is dat hij optreedt als opsporingsambtenaar'.


Dat de keuze was gevallen op Rico, leek niet zo vreemd. Het was ook niet de eerste keer: al in 2009 was hij in beeld bij de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE). Toen werd hij in alle openheid benaderd met de vraag of hij een keer wilde praten, maar voelde hij daar niets voor.


Wat Rico interessant maakte, was dat hij als chauffeur een rol vervulde in de kantlijn van de organisatie. Hij zou daarom, aldus de politie, inhoudelijk op de hoogte zijn van de zaken van W. In het dossier wordt ook als pluspunt genoemd dat Rico een sleutel van de woning van Piet bezat. Zelf zei hij over zijn rol: 'Ik weet genoeg dingen uit mijn groep, dat komt omdat ik een soort vertrouwenspersoon voor hen ben, maar daar praat ik niet over.'


In het voorjaar van 2011 bouwde de Unit Werken onder Dekmantel de contacten met Rico verder uit, zo staat het in de tientallen processen-verbaal die in het vertrouwelijke strafdossier 'Taxi' zitten. De infiltrant kreeg onder meer versterking van de Engelse agent A1941, die de rol van zijn Londense vriendin speelde.


'Op vrijdag 28 januari 2011 omstreeks 22.00¿uur ben ik A3362, in gezelschap van A 1941, in opdracht van mijn begeleidingsteam in de taxi van Rico gestapt, met de bedoeling ons naar Breda te laten vervoeren. Tijdens deze taxi rit heb ik met Rico verschillende gesprekken gevoerd van sociale aard, over de volgende onderwerpen:


- Michael Jackson


- Surinaams eten


- Koken'


A3362 liet zich - alleen, of ingezelschap van andere undercoveragenten - door Rico door het hele land vervoeren, soms in een taxi, soms in een huurauto. Geld speelde daarbij geen rol. Rico at mee bij tussenstops, kreeg dikke fooien en een hoog dagtarief, en voorschotten voor de volgende ontmoetingen.


Gaandeweg werden de gesprekken tussen de chauffeur en zijn 'topklant' intiemer. Rico en A3362 spraken over vrouwen, over hun oude dag, over problemen, jachten, zaken en problemen. En - zijdelings - over drugs. Over de prijs en kwaliteit van cocaïne, over de gevaren, over mannen die te veel risico hadden genomen en over de fratsen die de politie uithaalde.


Je moet nooit pingen, vertelde Rico. Dat kunnen ze uitlezen. En je moet oppassen voor taps, bakens en richtmicrofoons. En zeker voor infiltranten, want die waren 'al helemaal link.'


Vier maanden later, op 28 mei 2011, achtte de Nationale Recherche de tijd rijp om toe te slaan. Daarvoor ondertekende de officier van justitie die dag een 'bevel pseudokoop', en bestelde A3362 bij Rico een rit vanaf het Sheraton Hotel op Schiphol naar het Noord-Franse Calais. Daar, op een parkeerplaats nabij afslag 44 tussen twee restaurants in, vroeg de infiltrant Rico te wachten op een andere auto.


Die arriveerde enkele minuten later, en was bemand door twee undercover agenten. A3362 voerde drie kwartier lang drukke gesprekken met het duo, stapte weer in de auto en gaf Rico, druk bellend, de opdracht direct terug te rijden naar Schiphol. De infiltrant was in grote problemen - zo werd Rico duidelijk gemaakt. Er was '35¿kilo' kwijt, en dat zou de infiltrant '1,2 miljoen' gaan kosten.


'Tijdens de rit hoorde ik dat Rico tegen mij zei: 'Kijk man ik ken een paar jongens in Amsterdam. Met die jongens doe ik altijd zaken. Ik vertrouw die gasten en alles zit goed in elkaar. Ik kan wel even informeren of die gasten nog 35¿kilo hebben. Dan ben je uit de problemen. Ik weet alleen niet zeker of er 35 kilo is, want er heerst schaarste op de markt.''


De dagen daarna werd het de politie duidelijk dat Rico niets kon regelen. Er was volgens de taxichauffeur 'schaarste', er was sprake van 'slechte kwaliteit', en er was 'spul weg' omdat het 'door een ander gepakt was'.


Dat was, vanuit het perspectief van de Unit Werken onder Dekmantel, een tegenslag. De infiltrant kreeg daarom de opdracht met Rico de levering van 'een grotere partij' te bespreken, een partij van ongeveer duizend kilo coke.


Maar ook die vlieger ging niet op. Staande naast zijn taxi bij het NH Barbizon-hotel bij Schiphol vertelde Rico op 13 juli 2011 dat 'de deuren dicht bleven'. Hij 'had gepraat met zijn man', maar die 'wilde geen zaken doen' en had 'geen behoefte aan nieuwe klanten'. En zo moest A3362 aan zijn begeleiders rapporteren dat ook dit spoor was doodgelopen.


Anderhalve maand later deed zich een nieuwe kans voor om Rico in te palmen: het vechtsportgala It's Showtime dat op zaterdag 24¿september 2011 in Vorst Nationaal in Brussel werd georganiseerd. A 3362 en zijn zogenaamde Engelse vriendin A1936 kregen daar versterking van 'een Engelse en een Belgische politieambtenaar', die beiden ook werden aangestuurd door de Unit Werken onder Dekmantel.


Rico, die reed en mee mocht naar het K1-gala - waarvoor hij ook de kaarten had geregeld - liet daar blijken goed te zijn ingevoerd in de vechtsportwereld. Hij gaf aan diverse vechters en organisatoren te kennen, en diste ook de laatste verhalen op over de legendarische K1-vechter Badr Hari, die het afgelopen jaar bij het grote publiek bekend werd als vriend van Estelle Cruyff en verdachte van diverse mishandelingen.


Na een geslaagd weekeinde Brussel speelde de Nationale Recherche op 8 november de laatste kaart. De infiltrant zei bij een van de volgende ritten dat er problemen waren ontstaan. Hij en Rico waren samen gezien bij het fight-evenement. Dat had hij begrepen van een politiecontact die hem informatie doorspeelde.


Van 'zijn mannetje' had A3362 ook gehoord dat Rico contact had met 'een man die Piet moest heten' - zo vertelde hij. Piet zou 'in Suriname die zijn zaakjes goed voor elkaar' hebben en 'een spin in het web' zijn. A3362 praatte op Rico in. Hij zag 'mogelijkheden om toch zaken te doen' voor zijn groep en die van Piet. Ze konden 'elkaar helpen'. Ook gaf de infiltrant de taxichauffeur een 'schoon' gsm-toestel, waarmee Rico of Piet contact zou kunnen zoeken.


Tien dagen later belde Piet Rico, en kon er in de tapkamer van de KLPD live worden meegeluisterd naar het ploffen van de infiltratieactie.


Rico: 'En dan ineens moet iemand mij daar herkennen. Daar heeft die man een fout gemaakt.'


Piet: 'En hoe kan die man mijn naam, als zijnde jouw broer (=vriend) noemen?[..] Die man heeft een bal uitgegooid, dat is het werk van deze mannen. Die man gooit een balletje op om te kijken hoe wij met die bal omgaan.'


Rico: 'Precies, welke kant je de bal schopt. Dat is het.'


Piet: 'Want als je niet van de politie bent dan kan je niet weten dat ik jou ken. Hoe ik het zie is het een spel wat ze spelen.'


Rico: 'Een heleboel poppenkast.'


En zo hoorde de Unit Werken Onder Dekmantel hoe Rico en Piet de 'poppenkast' doorhadden, een jaar na het begin van de grootschalige infiltratieactie. Ondanks de inzet van acht verschillende infiltranten uit diverse landen en ondanks de vele duur betaalde autoritten door Nederland, België en Frankrijk. Er was geen pseudokoop tot stand gekomen, geen gram cocaïne in beslag genomen, en bovendien wist de veronderstelde drugskoning Piet W. nu zeker dat de recherche hem op de hielen zat.


Daarnaast had de politie er een probleem bij, want er was zwaar ingezet op een taxichauffeur zonder strafblad. Wat begonnen was als 'stelselmatige informatie-inwinning' ontwikkelde zich tot 'pseudokoop' om uiteindelijk te ontaarden in pogingen om Rico te verleiden een deal in elkaar te zetten met duizend kilo cocaïne - een onwaarschijnlijk grote hoeveelheid voor een eenvoudige taxichauffeur.


Het is bovendien de vraag of de uit de hand gelopen infiltratie-actie wel volgens de regels is verlopen, en of de benodigde toestemming van hogerhand wel beschikbaar was - zeker nu er geen drugsvangst is of hard bewijs waarmee de politie de inzet van zware opsporingsmiddelen kan rechtvaardigen.


Voor de positie van Rico als verdachte maakt dat allemaal weinig uit. Hem wordt deelname aan de criminele organisatie rond Piet W. verweten, en het plegen van 'voorbereidingshandelingen' voor de invoer van 1000 kilo cocaïne - precies de duizend kilo waarnaar informant A3362 had geïnformeerd.


Later op de maandagmiddag in november dat de zaak plofte, belde Piet Rico nogmaals op. Rico beloofde in het gesprek dat hij het contact met de informant zou verbreken, en Piet stelde zijn chauffeur gerust. 'Ze mogen graven maar ze hebben niets concreets,' zei Piet. 'Jij bent geen onderwereld man. Jij hebt een gezin en gaat dagelijks naar je werk. Je hebt een burgerlijk leven en geen strafblad.'


Rico: 'Dat is de fout van die man. Het is te doorzichtig. Het kan niet kloppen.'


Piet: 'We gaan ontmoeten. Is goed, slim zijn.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden