De deur open voor een nieuwe generatie

Amparo Sanchez is, met Manu Chao, het bekendste gezicht van de mestizo, de multiculti mixmuziek. Maar nu is het genoeg geweest....

Robert van Gijssel

Feest met een politieke boodschap, of rebeldia con alegria, daarvoor stond de muziek van het Spaanse Amparanoia, de groep rond zangeres Amparo Sanchez die per laatste cd Seguire Caminando ineens blijkt opgeheven.

Het album ligt in de winkel als driedubbel-cd, vol live opnamen, een tourdocu, een dvd en een cd met niet eerder uitgebracht werk.

Het feest spat nog steeds van het podium, zo blijkt uit de live-registratie uit het Apolo theater in Barcelona: fijn veel muzikanten op de planken, beukende conga’s, het Mexicaans tetterende trompetje van José Alberto Varona. Het charisma van de frontvrouw met gitaar is ook nog niet verwaaid, maar, zegt Sanchez desgevraagd, ‘na tien jaar zetten we de deur open voor een nieuwe generatie’.

Dat klinkt misschien als een motto uit het bedrijfsleven, maar Sanchez doelt op de rol die Amparanoia speelde in de Spaanse mestizo-beweging, de scene van de alternatieve multiculturele mixmuziek uit Madrid en Barcelona die internationaal op sleeptouw werd genomen door Manu Chao.

Amparo Sanchez speelde eind jaren negentig met gitaar om de nek in restaurants en clubs in de Madrileense uitgaanswijken, ‘niet voor de lol, maar puur om te overleven’, als gescheiden vrouw met zoontje. Ze raakte in contact met Manu Chao, die zich in die tijd met zijn groep Radio Bemba ook vanuit Barcelona in Madrid had gevestigd. Dat klikte, en het werd feest in de volkswijk Lavapiés. Met een groep sessie-muzikanten vormde Sanchez later Amparanoia, en ze werd in Spanje met Chao het bekendste gezicht van de mestizo-club.

De mestizo werd populair buiten Spanje dankzij Manu Chao, en deed het een paar jaar aardig op de zomerfestivals. Amparanoia was te zien op Lowlands, en op festivals als Roskilde en Glastonbury. Maar de mestizo is met de enigszins ouderwetsig alternatieve uitstraling en de muzikale mengvorm van ska, rock en latino toch altijd een erg Spaanse aangelegenheid gebleven. ‘De mestizo is een reflectie van het Spaanse grotestadsleven’, zegt Sanchez. ‘In de muziek hoor je de invloed van de immigranten, uit Zuid-Amerika en uit Noord-Afrika, en de mestizo heeft altijd een bindmiddel willen zijn voor verschillende culturen. Mestizo werd een logo voor muziek die stijlen en ideeën wilde mengen, met de boodschap más hermanos te zijn, broeders en zusters.’

Aan die boodschap is volgens Sanchez nog steeds een grote behoefte in Spanje, en het einde van Amparanoia is geen signaal dat de mestizo over het hoogtepunt heen is. ‘Er komen nog altijd nieuwe bands bij en het Spaanse publiek wil op de festivals nog steeds feesten op mestizo, het is nog lang niet uitgewerkt.’

Ook typisch Spaans, die combinatie van uitbundige fiestas en politiek. Sanchez zingt onvermoeibaar over de rechten van de vrouw, niet overbodig in een land waar huiselijk geweld een groot maatschappelijk probleem is. Tijdens een tournee door Zuid-Amerika maakte Amparanoia zich de problematiek van de Mexicaanse Zapatistas eigen, de Indianen die rebelleren tegen de regering. Optredens in Mexico waren omgeven met incidenten, spandoeken die verwijderd moesten worden, steeds zenuwachtiger wordende oproerpolitie. Wat maakt die mestizo toch zo leuze-gevoelig, en wordt het publiek nooit moe van die boodschap?

Sanchez: ‘Spanje is nu eenmaal een politiek land, met een jonge democratie na de Franco-tijd. Jongeren zijn erg met politiek en maatschappelijke rechten bezig, misschien meer dan in landen die een langere democratische traditie kennen. We hebben nooit muziek gemaakt met het idee politiek bezig te zijn, maar je maakt nu eenmaal muziek over wat je op het hart ligt. Ik heb ook nooit geprobeerd het publiek een boodschap op te dringen, maar volgens mij werkt muziek wel op een positieve manier, puur omdat je een gelukkiger mens wordt als je danst.’

In 2005 werd Amparanoia opgemerkt buiten Spanje, na het winnen van een BBC World Music Award. ‘In het buitenland werd vreemd aangekeken tegen het feit dat wij bijna honderd optredens per jaar gaven, maar eigenlijk nooit op de Spaanse radio of muziekzenders werden gedraaid. De mestizo is echt een live-beweging, er is een heel eigen dynamiek rond optredens en festivals, het publiek weet je altijd te vinden. De mestizo heeft de commerciële kanalen kennelijk niet nodig.’

Amparanoia gaat dit jaar nog op tournee, duikt misschien nog een keer op in een festivaltent. Maar Seguire Caminando, dat zoiets betekent als ik zal blijven doorlopen, is volgens Sanchez haar laatste studioplaat met de groep. Ze is klaar met de mestizo, zegt ze, die toch is gaan aanvoelen als een keurslijf. ‘Tijdens de opnamen van Seguire Caminando voelde de plaat steeds meer aan als het einde van een cyclus. Ik wil nu kleinere muziek maken, muziek om naar te luisteren niet om op te dansen. Ik wil intiemere liedjes schrijven, akoestisch spelen. Daarbij: ik heb uitgerekend dat we met Amparanoia in bijna tien jaar zevenhonderd keer hebben opgetreden. Dan ga je toch ook eens op zoek naar andere manieren om je uit te drukken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden