De deur naar politieke macht gaat voor twee jaar dicht

Beeld de Volkskrant

Midden op het Binnenhof staat een grote draaideur, elke keer als je ernaar kijkt, kun je er iemand doorheen zien trippelen. Een afzwaaiend Kamerlid op weg naar een nette betrekking bij het bedrijf waar hij als Kamerlid toevallig altijd zo vurig voor pleitte - gedenk Bart 'Uber' de Liefde. Een voormalig minister die nog nooit op een passie voor muurtjes metselen is betrapt, maar na zijn vertrek de belangrijkste belangenbehartiger in Den Haag wordt voor de complete bouwbranche - gedenk Maxime Verhagen.

Er stappen journalisten in die zich hebben laten rekruteren door de afdeling agitatie en propaganda van een politieke partij, ze staan naast de lobbyisten die politicus worden, ze komen bij het draaien de politici tegen die lobbyist worden. Van de andere kant stapt een hoge ambtenaar in die zijn kennis van de Haagse machinerie meeneemt naar de lobbyclub voor vul-maar-in. Een enkeling draait zoveel rondjes dat hij duizelig uitstapt, zich verdwaasd afvragend welke van de petten in zijn hand hij nu weer op moet.

Nederland is een draaideurenpaleis, zei een voormalige hoge ambtenaar die na een fraaie loopbaan op het ministerie van Economische Zaken toplobbyist voor het bankwezen was geworden eens. Zo werkt dat in Nederland, zo laten Volkskrant-journalisten Ariejan Korteweg en Eline Huisman zien in de inzichtelijke bundel Lobbyland, de weergave van hun dwaaltocht door het grijze gebied waar het deelbelang verwoede pogingen doet zich als algemeen belang te vermommen. 'Biobrandstof, dat is ontzéttend slecht voor de schatkist en dus voor de kenniseconomie, doe maar niet', afzender Shell - dat werk.

Het tweede kabinet van Mark Rutte nam afgelopen vrijdag een kloek ogend besluit: één luikje van de draaideur klapt straks dicht. Het luikje voor ministers en staatssecretarissen die na hun termijn aan de gang gaan bij een bedrijf op hun oude beleidsterrein.

Camiel Eurlings bij KLM, Jack de Vries bij de vrienden van de JSF, de lange stoet oud-bewindslieden op Financiën die iets hoogs in de bankenwereld werden. Zij worden voor dat soort functies gevraagd, niet per se vanwege hun uitzonderlijke managementkwaliteiten, maar vanwege hun directe toegang tot de politieke macht. Die deur naar de macht, naar het voormalige ministerie of het Torentje, gaat voor twee jaar dicht, zo stelt het kabinet voor. Geen bezoekjes aan het oude ministerie meer, geen 'goh opvolger, kunnen we eens praten over landingsrechten, duikboten of de accountantswetgeving' meer.

Aan het kabinetsvoorstel zijn jaren van praten in kringetjes vooraf gegaan. Regulering was in het kabinet meer een PvdA-ding. Diverse bewindspersonen van VVD-huize vonden een afkoelingsperiode flauwekul, met als argument dat ministers en staatssecretarissen uitstekend in staat zijn om zelf verstandig af te wegen wat integer is en wat niet. Of zoals het in Lobbyland staat: voor gewone mensen is regelgeving wellicht nodig, maar bewindslieden vormen een uitzonderlijke groep mensen die zelf wel kunnen afwegen wat ethisch gezien door de beugel kan bij de overstap naar een nieuwe baan.

Dat het tijdelijke lobbyverbod er nu toch komt, heeft ontegenzeggelijk voordelen, voor iedereen. Want als Melanie Schultz, minister van vliegbewegingen en 130 kilometer per uur, straks toch mooie functie bij Schiphol krijgt, kan ze met de hand op het hart zeggen: zie je wel, het is ze uitsluitend om mijn uitzonderlijke managementkwaliteiten te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden