Analyse

De derde golf: zo ziet de lente eruit volgens het RIVM

Het RIVM voorziet ‘behoorlijk wat donkere wolken aan de horizon’, in woorden van hoofd-infectioloog Jaap van Dissel. Maar wat voorzien de rekenmeesters van het RIVM precies? Een overzicht, aan de hand van de laatste grafieken uit Bilthoven.

Jaap van Dissel praat Kamerleden bij over de ontwikkelingen rondom het coronavirus. Beeld ANP
Jaap van Dissel praat Kamerleden bij over de ontwikkelingen rondom het coronavirus.Beeld ANP

1. De naderende wolken

Eerlijk is eerlijk, met de bestrijding van het coronavirus gaat het best goed. Al sinds eind december daalt het aantal nieuw geconstateerde besmettingen. Ook in de ziekenhuizen werkt dat door: 12 procent opnames minder de afgelopen week.

Gelukkig, zou je zeggen. Maar toen was daar de ‘Britse variant’: de uit Engeland overgewaaide, besmettelijkere mutant van het virus, met tentakels die gemakkelijker menselijke cellen binnenkomen.

Op 26 januari haalde de nieuwkomer het klassieke virus in, rekent het RIVM voor. Van de vierduizend besmettingen die op die dag aan het licht kwamen, was de helft ‘Brits’ (rood):

null Beeld

En de beweging omhoog is, voorlopig, onstuitbaar. Aan de hand van wekelijkse steekproeven in de teststraten, zien RIVM-virologen dat de Britse variant een exponentiële groei is begonnen – het beeld dat men ook ziet in Ierland, Groot-Brittannië, België, Denemarken en Portugal. 

‘Begin maart, of misschien zelfs iets eerder, zal hij de klassieke variant hebben verdrongen’, aldus Van Dissel tijdens een presentatie voor Kamerleden. ‘Op dat moment is het virus dominant in Nederland.’

2. De wolkbreuk

Vandaar het getob van wetenschappers, in een tijd dat het net zo goed gaat met de terugdringing van het virus. Maar schrap de avondklok en open de winkels en de middelbare scholen, en een tsunami van coronapatiënten dreigt, blijkt uit modelberekeningen van het RIVM.

De tweede helft van februari zal het aantal nieuwe ziekenhuisopnames dan scherp stijgen. Met een piek van misschien wel een onvoorstelbare duizenden opnames per dag eind maart, begin april. Terwijl er in de ziekenhuizen plaats is voor zo’n 11.500 coronapatiënten. De roze lijn is de verwachting, de zwarte stippen de situatie tot dusver.

null Beeld

Ook de intensive cares zullen zonder maatregelen overstromen, verwacht het RIVM. Die piek valt in april, met misschien duizenden ic-patiënten, terwijl de ic’s er maximaal zo’n 1.350 aankunnen:

null Beeld

Kunnen we dan niet in elk geval de avondklok afschaffen, en meer dan één bezoeker toestaan? Niet zonder meer. Het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis zou er nog steeds als volgt uitzien:

null Beeld

Het effect van de opening van de basisscholen en de kinderopvang valt overigens nog mee volgens de corona-‘weerspluimen’ van het RIVM. Links het aantal verwachte coronapatiënten in het ziekenhuis met de scholen gesloten. Rechts die met de scholen open:

null Beeld

3. De paraplu: vaccins

Maar wacht, we hebben toch bescherming? Vaccins? Inderdaad. Als de vaccins volgens schema worden toegediend, én ze gaan de overdracht van het virus tegen, én we houden de huidige maatregelen, dan ziet het aantal ziekenhuispatiënten er naar verwachting zo uit:

null Beeld

Een kans op een wolkbreuk dus, maar met een beetje geluk blijven we op het middenscenario en neemt het aantal patiënten vanaf april geleidelijk af.

Op de ic zal het aantal patiënten, als we geluk hebben, oplopen tot tegen de duizend begin april. Met de huidige maatregelen, en de basisscholen en kinderopvang open, krijgen we het volgende beeld:

null Beeld

Dus dan kunnen we de maatregelen opdoeken? Doe maar niet, of in elk geval niet te snel, geven de RIVM-berekeningen aan. Met de middelbare scholen en de winkels open, kan het aantal coronapatiënten in het ziekenhuis in maart alsnog exploderen: al snel 15 duizend patiënten begin april. En let wel, dit is de situatie mét vaccinatie:

null Beeld

De plaatjes zijn ‘doorrekeningen van wat zou kunnen gebeuren’, benadrukt Van Dissel, geen in beton gegoten zekerheden. De marges om de lijnen heen geven aan wat er 19 van de 20 keer uit de modellen komt. Maar in het ergste geval kan het uitdraaien op een nog strengere lockdown dan nu, ergens in maart.

Van Dissel herinnert aan de situatie in Ierland, het land dat vanwege de Britse variant in een exponentiële versnelling van de uitbraak kwam. ‘Om het onder de duim te krijgen, waren toch redelijk draconische maatregelen nodig. Huishoudens moesten binnenblijven, men mocht geen bezoek meer ontvangen en ook winkels die wij nog open hebben, werden gesloten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden