De decors in Wagners Parsifal zijn schandalig slecht

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Wagner Festspielhaus, Bayreuth. Omstreeks 1895. Beeld CC BY 2.0

Bayreuth, 31 juli 1904

Mooi weer. 's Ochtends vroeg naar Bayreuth. Logeer aangenaam bij mevrouw Neuland, Alexanderstrasse 4. Om vier uur naar Parsifal. De diepe, aan het smartelijke grenzende emoties, vooral in de graalscène, worden ruw verstoord door de fysieke rompslomp van de zangers, door het schandalig slechte decor, de tingeltangelchoreografie van de bloemenmeisjes.

Iedere toon is tot het uiterste vervuld van intentie, daarom verwacht je hetzelfde van de mimiek en de gestes van de acteurs. En je schrikt als je ziet dat beide geen enkel deel hebben aan het kunstwerk, en slechts voortkomen uit de fysieke inspanning van het zingen.

Het orkest is vanuit de zaal niet zichtbaar, zodat we de klanken ondergaan zonder te zien hoe ze geproduceerd worden. De acteurs daarentegen zie je zo hard werken, dat de gebaren die wél betekenis hebben elk effect verliezen. De afschuwelijke decors zijn extra bezwaarlijk, want waar het gehoorde aan de allerhoogste eisen voldoet, zoekt het oog vanzelf een equivalent met eenzelfde graad van verfijning.

Ik dineer met mevrouw von Schlesinger, Hans, Fritzl en Trebitsch in restaurant Goldener Anker. Fritzl is ook helemaal vol van Wagners Wesendonk-cyclus en we halen herinneringen op aan de tijd toen we een Club voor de Uitroeiing van het Vrouwelijk Geslacht begonnen.

Hermann Bahr (1863-1934), Oostenrijks schrijver en criticus. Uit Prophet der Moderne. Böhlau Verlag, 1987.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden