De dassen wachten, oren dicht, handen voor de ogen, af hoe de politiek beschikt

De das is afhankelijk van de tolerantie van boeren en bouwers, ziet Caspar Janssen, nu hun beschermde status verdwijnt.

Het is een raar idee: ik heb nog nooit een levende das gezien, maar ik weet dat ze er zijn vandaag, in hun burcht. Aaldrik Pot, boswachter van Staatsbosbeheer in de kop van Drenthe, ziet het aan de woelplekken en snuitputjes rond- om de burcht, in een klein bosje in de buurt van Langelo.

Die snuitputjes ontstaan als de das met zijn snuit op zoek gaat naar keverlarves en andere eetbare dingen. Dat doen ze 's avonds, als het donker is. Overdag blijven ze altijd binnen.

Hij was meteen verkocht, Aaldrik Pot, toen hij zijn eerste das zag. Hoe dit zoogdier - het grootste landroofdier van Nederland - aarzelend zijn hol kwam uitkruipen in de schemering. Hoe hij begon te snuffelen, met zijn kraaloogjes om zich heen keek en met zijn grappige, wat sullige loopje dat lijkt op de loop van de bruine beer, de vaste dassenwissel begon te volgen op zoek naar voedsel. En dan die opvallende witte streep op zijn voorhoofd. Zo te zien ging hij de wereld vol vertrouwen tegemoet. En dat terwijl de das slecht ziet - vandaar die vaste routes - en behoorlijk kwetsbaar is. Belangrijkste doodsoorzaak van de das is het verkeersongeluk.

Een vervaarlijk roofdier is de das ook al niet - hij is langzaam en ziet, zoals gezegd, slecht. Het komt daarom goed uit dat hij omnivoor is, hij eet zo'n beetje alles wat er voor zijn snuit komt: het liefst regenwormen, maar ook slakken, mestkevers, rupsen, fruit, eieren en mais. Egels, konijnen en muizen, die eet hij ook graag, maar ja, die krijgt hij maar zelden te pakken.

Vergeleken met de vos is de das maar een goedzak, weinig flexibel bovendien. De vos slaapt gewoon in een greppel als het moet, maar een das is gebonden aan zijn burcht. Hij zorgt dan ook goed voor zijn huis. Hij neemt geen rotzooi mee naar binnen en soms, als er veel parasieten zijn, ontruimen de families hun burcht, ze slepen alle nestmateriaal naar buiten en vervangen dat door schoon materiaal. Zo leven ze met hun kinderen, hun jongen, totdat de eerste opstandige puber door vader wordt weggestuurd en ergens anders voor zichzelf begint.

We volgen de wissel en staan dan precies op het punt waar de das 's nachts het landweggetje oversteekt naar het maisveld aan de overkant. Het is duidelijk: de das en zijn burcht zijn makkelijk te traceren. En Aaldrik Pot houdt dezer dagen zijn hart vast. De das was in Drenthe in de jaren zestig helemaal verdwenen, vanwege vervolging, vanwege het verkeer, vanwege de veranderende landbouw. Totdat maatregelen werden getroffen, vooral dankzij vereniging Das&Boom. Er kwamen dassentunnels en de das kreeg een beschermde status. Dat hielp. Langzaam maar zeker keerde de das terug. Nu zijn er ongeveer vierduizend in Nederland.

Hier, in de kop van Drenthe, zijn nu vijf of zes van de ooit dertig burchten weer bezet. Maar het evenwicht is wankel. Dassen worden overreden, hun burchten worden nog altijd per ongeluk of met opzet vernield. En nu, volgens de nieuwe natuurwet die in de maak is, verdwijnt de beschermde status van het dier. Dat betekent dat iedereen ongestraft een burcht mag verstoren - buiten natuurgebieden.

Daar komt bij: boeren die oogstschade ondervinden van de das, krijgen die niet meer vergoed. Die schade is doorgaans verwaarloosbaar, maar toch, de das wordt afhankelijk van de tolerantie van boeren en bouwers.

Aaldrik Pot wijst nog maar eens richting burcht. Als de boer straks zegt: ik heb last van die dassen, dan moeten ze weg.

Binnenkort, als het echt koud wordt, gaan de dassen in winterrust. Ze stoppen de pijpen dicht met bollen pijpenstro en dan liggen ze soms dagenlang in de burcht te knorren. En Aaldrik Pot krijgt het beeld maar niet uit zijn hoofd, van die dassen die, oren dicht, handen voor de ogen, afwachten hoe de politiek intussen over hun lot beschikt.

Caspar Janssen is redacteur van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden