Update

De 'Dag van Vertrek' van minuut tot minuut

AMSTERDAM - Nu de avond is gevallen over Egypte, kan worden geconcludeerd dat het overdag vrij rustig is gebleven in de meeste steden en vooral op het Tahrirplein in Caïro, waar ook vandaag weer honderdduizenden Egyptenaren bijeenkwamen.

President Barack Obama van de Verenigde Staten. Beeld
President Barack Obama van de Verenigde Staten.

Volg de ontwikkelingen, tweets vanuit Egypte en de updates van onze verslaggevers Rob Vreeken en Alex Burghoorn ter plaatse via dit liveblog.

21.28 uur: President van Barack Obama heeft nogmaals herhaald dat een overgang in Egypte hard nodig is, en dat het overgangsproces nu moet beginnen. Dat is het beste voor de hele wereld, en voor Egypte in het bijzonder, zei Obama tijdens een persconferentie. Het geweld in het land tegen vreedzame demonstranten, mensenrechtenactivisten en journalisten is onacceptabel, zei Obama. De persconferentie was overigens ter gelegenheid van een bezoek van de Canadese premier Steven Harper aan Amerika.

21.04 uur: De Egyptische regering verlicht de eerder ingestelde avondklok, maakte de staatstelevisie bekend. Die avondklok gold van 17.00 uur 's middags tot 07.00 uur de volgende ochtend, dat is nu van 18.00 uur tot 06.00 uur de volgende ochtend. De afgelopen dagen trokken overigens weinig mensen iets aan van de avondklok.

20.31 uur: Woordvoerder Robert Gibbs, woordvoerder van het Witte Huis, zei zojuist in een persconferentie dat Washington wil dat de Egyptische regering 'concrete stappen' neemt om een ordentelijke overgang naar een nieuwe regering neemt. Anders zou het alleen maar tot onrust leiden, aldus Gibbs.

20.29 uur:
Bij de betogingen op het Tahrirplein is een groot spandoek ontvouwd. Het toont zeven eisen van de betogers.
Dat zijn het vertrek van president Hosni Mubarak (1), ontbinding van het parlement (2), opheffing van de noodtoestand (3), de vorming van een regering van nationale eenheid (4), een nieuw gekozen parlement om de grondwet te wijzigen (5), de berechting van de moordenaars van de martelaren van de revolutie(6) en de berechting van corrupte functionarissen die rijkdommen van de natie hebben gestolen (7). Dit wordt op het spandoek ondertekend door 'Egyptes jonge demonstranten'.

20.22 uur: Volgens de Egyptische minister van Volksgezondheid zijn er tot dusver in totaal elf doden gevallen tussen gevechten tussen pro- en anti-Mubarak-betogers. Drie overleden vandaag op de intensive care aan hun verwondingen. Het is niet duidelijk of het getal het daadwerkelijke aantal doden is.

20.18 uur: De man die zich opwerpt als de voorman van de liberale Egyptische oppositie, Mohammed ElBaradei, heeft nog maar eens beklemtoond dat hij 'er niets op tegen heeft aan de presidentsverkiezingen mee te doen indien hij door het volk wordt gevraagd'. De verkiezingen stonden al voor de onlusten die afgelopen maand uitbraken op het programma voor september. Maar de eerste prioriteit van ElBaradei is de overgang naar een democratisch systeem, zei hij tegen nieuwszender al-Jazeera.

20.10 uur: Vice-president Omar Suleiman gaat morgen overleggen met een groep 'wijze mannen' over hoe het verder moet met Egypte als hij het land zou besturen tijdens een periode als interim-president, meldt persbureau Reuters.

18.39 uur: Persbureau Reuters meldt dat de Egyptische premier, Ahmed Shafik, niet denkt dat Mubarak zijn macht zal afstaan aan vicepresident Suleiman. Suleiman werd de afgelopen dagen herhaaldelijk genoemd als opvolger van Mubarak.

17:42 uur: Een groep gewapende mannen heeft volgens CNN een kantoor van de Moslimbroederschap bestormd en journalisten van de nieuwswebsite van deze beweging gearresteerd.

17:31 uur: Anti-Mubarakbetogers zijn op een halve kilometer van het Tahrirplein slaags geraakt met pro-Mubarak-demonstranten. Dat hebben ooggetuigen gemeld, volgens CNN.

16:55 uur: Nu de avond is gevallen over Egypte, kan worden geconcludeerd dat het overdag vrij rustig is gebleven in de meeste steden en vooral op het Tahrirplein in Caïro, waar ook vandaag weer honderdduizenden Egyptenaren bijeenkwamen en nog steeds zijn. De pro-Mubarak-betogers lieten zich overdag amper zien. Het was een kalme dag. De avondklok wordt intussen opnieuw massaal genegeerd.

16:29 uur: Al Jazeera meldt dat de staatstelevisie zich op zou maken voor een statement. Geruchten over een vertrek van Mubarak worden door de duizenden op het Tahrirplein met luid gejuich onthaald. Maar de zender meldt even later dat het inderdaad om geruchten ging en er nog niets duidelijk is.

16:00 uur: In de Egyptische kustplaats Alexandrië zijn vandaag duizenden mensen de straat op gegaan om het aftreden van president Hosni Mubarak te eisen. Dat meldde de BBC. Persbureau AFP rept over tienduizenden betogers in de tweede stad van het land.

De meeste demonstranten zouden aanhangers van de moslimbroederschap zijn. Ze schreeuwden 'Weg met Mubarak, weg met het regime'. Alexandrië staat bekend als een bolwerk van de conservatieve islamitische stroming.

De BBC bericht dat de sfeer meer gespannen is dan in Caïro, waar tienduizenden mensen protesteren. Ook zouden er meer tanks en militairen op straat zijn dan in de hoofdstad.

Er worden ook demonstraties gemeld in onder meer Luxor, Mansoura, Mahalla al-Kubra, Assiout, Menoufiya en Suez.

15:45 uur: De regeringsleiders van de EU-landen hebben in Brussel een compromis bereikt over een gezamenlijk statement over Egypte. De EU roept alle partijen op om een 'betekenisvolle dialoog' aan te gaan die moet leiden tot eerlijke en vrije verkiezingen in het land.

EU-buitenlandchef Catherine Ashton vertrekt binnenkort naar Egypte en Tunesië. Ze zal daar namens de EU hulp aanbieden bij het hervormingsproces.

15:41 uur: De bankrekening van de voormalige Egyptische minister van handel Rachid is bevroren, meldt persbureau Reuters. Hij mag niet meer vrij reizen. Er loopt een politieonderzoek tegen hem. Het is niet bekend waarom. Rachid wordt beschuldigd van diefstal van publiek geld. Justitie onderzoekt die aantijgingen. Ook andere bewindslieden van de vorige week ontslagen regering mogen het land tot nader order niet verlaten.

15:32 uur: Hackers die opereren onder de naam Anonymous vallen websites aan van Egyptische overheidsinstellingen en president Mubarak, meldt de BBC. Anonymous viel eerder bedrijven aan die weigerden samen te werken met WikiLeaks.

15:21 uur: Betogers in Qatar zingen liederen samen met bekende zangers. Dat meldt een activist uit het land. Ook in Egypte doen bekende muzikanten en acteurs mee aan de protesten.

15:05 uur: De Egyptische staatstelevisie toont zijn eigen versie van de gebeurtenissen in Caïro. 'Enkele duizenden betogers, pro en contra, zijn op de straat. Alles is rustig.'

14:57 uur: Door de onrust in Tunesië en Egypte zijn de bezoekcijfers van de website van het Arabische televisienetwerk Al Jazeera geëxplodeerd. Dertig januari waren ze zelfs even hoger dan die van de New York Times.

14:50 uur: Driehonderd aanhangers van Mubarak hebben zich verzameld in de buurt van het Tahrirplein in Caïro, meldt Al Jazeera. Het leger heeft zich voor de groep opgesteld. Tanks veranderen van positie.

14:40 uur: Terwijl het Egyptische leger de orde probeert te handhaven op het Tahrirplein in Caïro, worden Egyptische militairen in Gaza gevoed door Hamas. Door de onrust in hun eigen land zijn de Egyptische militairen aan hun lot overgelaten.

De Palestijnse bevolking van de Gazastrook is voor een groot deel afhankelijk van voedselleveranties door de Verenigde Naties. De rollen zijn nu omgedraaid. Inwoners van Rafah, een stad op de grens van Egypte en Gaza, lieten weten dat Hamas de Egyptische militairen brood, ingeblikt voedsel en andere levensmiddelen verstrekt.

Na de machtsgreep van Hamas in Gaza in 2007 begon Israël met steun van de Egyptische president Hosni Mubarak met het tegenhouden van goederen voor Gaza. In Gaza ligt het werkloosheidspercentage op zeker 40 procent en 80 procent van de ruim 1,5 miljoen inwoners is afhankelijk van voedselhulp.

14:26 uur: Voor het eerst vandaag vinden er gevechten plaats tussen betogers en aanhangers van Mubarak. De twee kampen bekogelen elkaar met stenen op een van de toegangswegen naar het Tahrirplein.

14:25 uur: Het Egyptische leger heeft van de regering opdracht gekregen buitenlandse journalisten bij te staan en te beschermen. Lees meer

14:23 uur: Amr Moussa, de secretaris-generaal van de Arabische Liga, is op het Tahrir-plein in Caïro verschenen. Eerder op de dag liet hij de Franse radiozender Europe 1 weten dat hij een rol zou willen bekleden in een overgangsregering en wellicht wil meedingen naar het presidentschap.

Op het plein werd Moussa onthaald door demonstranten die hem toeriepen: 'we willen jou als president, we willen jou als president'. Hoewel hij in het verleden onder Mubarak als minister van buitenlandse zaken heeft gediend, wordt dit hem kennelijk niet nagedragen. Hij wordt gewaardeerd om zijn felle retoriek tegen Israël. Mubarak is een bondgenoot van Israel.

Tegen Europe 1 zei Moussa dat er 'buitengewone dingen gebeuren', die Mubarak er mogelijk toe bewegen toch nog binnen afzienbare tijd te vertrekken. Wel verwacht hij dat het onmogelijk is om vlug nieuwe verkiezingen te organiseren. Belangrijk is dat een nieuwe regering de 'Moslim Broederschap niet negeert', zei hij.

13:45 uur: Het kantoor van Al Jazeera in Caïro is bestormd door onbekend mannen. Dat meldt het Arabische televisienetwerk zelf.

13:41 uur: De secretaris-generaal van de Arabische Liga, Amr Moussa, heeft zich vrijdag bij de protesterende menigte in de Egyptische hoofdstad Caïro gevoegd. Dat meldde de Arabische nieuwszender al-Jazeera.

De Egyptenaar Moussa verklaarde eerder te overwegen zich kandidaat te stellen voor het presidentschap. Hij was onder president Mubarak van 1991 tot 2001 minister van Buitenlandse Zaken.

13:30 uur: Nederlandse journalisten in Egypte wordt aangeraden zich te registreren bij de Nederlandse ambassade. Nederlanders die in Egypte verblijven moeten volgens het ministerie alert zijn, ontwikkelingen volgen en samenscholingen vermijden. Er wonen ongeveer 1800 Nederlanders in het land.

Ook doen Nederlanders er goed aan de metro in Caïro niet te nemen en geen bezoek te brengen aan het nationaal museum dat aan het Tahrir-plein grenst. De meeste Nederlandse reizigers zijn overigens de afgelopen week al teruggehaald.

Op het Tahrir-plein in de hoofdstad Caïro is al dagenlang een massale volksopstand tegen president Hosni Mubarak gaande. Aanhangers van Mubarak gingen op de vuist met tegenstanders van de president. Ook journalisten werden aangevallen. Er vielen minstens zes doden en vele honderden gewonden.

13:14 uur: De Egyptische Nobelprijswinnaar Mohamed ElBaradei zegt dat president Hosni Mubarak nu, op waardige wijze, moet aftreden. De voormalige IAEA-chef heeft zich ontpopt tot een van de leiders van de protestbeweging tegen Mubarak. Hij sprak op het Tahrir-plein, waar vrijdag al vele duizenden Egyptenaren bijeen waren en nog vele duizenden worden verwacht voor een massale betoging tegen Mubarak.

Mubarak 'moet luisteren naar de duidelijke stem van het volk en in waardigheid vertrekken', zei ElBaradei. Hij voegde daaraan toe dat het volk het vertrouwen in Mubarak verloren heeft.

Volgens ElBaradei moet er een jaar volgen waarin een transitie naar democratie kan worden gerealiseerd onder een tijdelijke grondwet, waarbij het presidentschap wordt ingevuld door een raad, waarin ook het leger een vertegenwoordiger heeft.

13:11 uur: Al Jazeera meldt dat er inmiddels honderdduizenden mensen op het Tahrirplein zijn verzameld. Het aantal betogers zou dat van dinsdag benaderen. Toen waren er meer dan een miljoen mensen op het plein verzameld.

12:53 uur: Medische hulpverleners hebben in een aantal gevallen geen toegang kunnen krijgen tot mensen die gewond zijn geraakt tijdens de rellen in Egypte.

Het Rode Kruis meldde niet door wie de medische hulpverleners worden tegengewerkt. De hulporganisatie riep de Egyptische autoriteiten en betogers op 'respect te tonen voor het leven en de waardigheid van mensen.'

Volgens het Rode Kruis heeft het geweld in Egypte in de afgelopen twee dagen negen levens geëist. Circa negenhonderd mensen raakten gewond.

12:40 uur: Volkskrant-verslaggever Alex Burghoorn beschrijft de situatie vanuit Caïro. 'Op het plein gaat het er vredig aan toe, maar de veiligheidssituatie rond het plein en in de rest van de stad is volkomen diffuus. Het lijkt erop dat er op dit moment niet veel pro-Mubarakbendes op de been zijn, maar dat is niet zeker. Er schijnen wel veel agenten van veiligheidsdiensten in burger op straat te zijn. Het aantal militairen en tanks rondom het plein is vannacht flink gegroeid.'

'We hebben gehoord van journalisten die op straat zijn of onderweg naar het vliegveld dat zij worden aangehouden bij checkpoints en dat hun film- en fotomateriaal in beslag wordt genomen. Daarom blijven wij voorlopig binnen. De checkpoints zijn van het leger of van mensen in burgerkleding. Maar wat van wie is en wie waartoe opdracht geeft, kunnen we nauwelijks zeggen.'

'Het zijn vooral mannen die nu de straat opgaan. Vrouwen en kinderen blijven binnen. Een deel van de Egyptenaren heeft genoeg van de protesten en wil dat er een einde aan komt nu Mubarak heeft beloofd te vertrekken in september. Maar hoe groot dat sentiment is, is moeilijk te zeggen.'

12:13 uur: De Italiaanse minister-president Silvio Berlusconi noemt Mubarak een 'wijze man'. Hij hoopt dat Egypte democratischer wordt zonder dat de president hoeft te vertrekken. 'Hij wordt beschouwd als het beste referentiepunt in het Westen, vooral in de Verenigde Staten.

12:10 uur: Militairen hebben het Tahrirplein omsingeld met tanks en pantservoertuigen. Soldaten controleren op de toegangswegen naar het plein de identiteit van mensen die daar willen betogen. Behalve verkeerspolitie is er geen agent op straat te zien, aldus ooggetuigen.

11:49 uur: Mensen afkomstig van allerlei verschillende bevolkingsgroepen staan op het Tahrirplein na het middaggebed hand in hand en scanderen 'Wij zullen niet vertrekken. Hij moet vertrekken.'

President Hosni Mubarak heeft gisteren in een interview met ABC gezegd dat hij ook graag zou willen vertrekken, maar dat niet kan omdat het land dan 'in chaos zou verzanden'. Tegenstanders herinnerden de president eraan dat het nu al een grote chaos is in het land en dat die alleen zal verdwijnen als hij aftreedt.

11:30 uur:
Twee Nederlandse toeristen weigeren uit Egypte te vertrekken. Zij zijn de enige nog overgebleven Nederlandse toeristen in het land. De twee hebben een verklaring ondertekend, waarin staat dat zij niet terug kunnen vallen op het calamiteitenfonds. Dat heeft een woordvoerder van Buitenlandse Zaken vrijdag gezegd.

Inmiddels hebben zich 1605 mensen met een Nederlands paspoort die in Egypte wonen, laten registreren. Dat zijn niet alle Nederlanders die daar wonen, maar Buitenlandse Zaken weet niet hoeveel het er precies zijn. De 1605 krijgen vrijdag een sms'je, waarin zij worden opgeroepen nog niet geregistreerde Nederlanders zich te laten melden bij de ambassade in Caïro.

11:24 uur: Tijdens het gebed benadrukken organisatoren die de betogers toespreken dat er geen ideologische of religieuze motieven aan de opstand ten grondslag liggen.

11:17 uur: Rust is neergedaald over Caïro nu het middaggebed is begonnen.

10:57 uur:
Al voor het middaggebed in Egypte zijn er reeds tienduizenden mensen verzameld op het Tahrirplein in Caïro. Al Jazeera meldt dat aanhangers van Mubarak betogers proberen tegen te houden die het plein willen betreden. Na het middaggebed zullen op deze vrije dag in Egypte naar verwachting nog veel meer betogers naar het plein trekken.

10:55 uur:
De Iraanse machthebber Ali Khamenei wil een islamitisch regime aan de macht in Egypte. Dat heeft hij gezegd tijdens het vrijdaggebed. Hij noemde de opstand in het land een 'islamitische bevrijdingsbeweging'.

Hij gooit daarmee olie op het vuur van de angst van Israël, de Verenigde Staten en andere westerse landen dat radicale moslims de macht zullen overnemen in Egypte na een eventueel vertrek van Mubarak. De verboden islamitische oppositiepartij het moslimbroederschap heeft vandaag juist ontkend dat het de macht wil grijpen.

De golf aan opstanden in de Arabische wereld is een teken van een 'islamitische bewustwording' geïnspireerd op de Iraanse revolutie die in 1979 plaatsvond, zegt Khamenei.

Khamenei zei dat de Verenigde Staten een 'onherstelbare nederlaag' lijden als de opstanden in het Midden-Oosten succesvol blijken.
Iraanse topfunctionarissen steunen de opstand in Egypte en hebben aartsvijand Amerika gewaarschuwd zich niet te mengen in de revolte van het volk.

10:42 uur: EU-buitenlandcoördinator Catherine Ashton heeft vannacht gesproken met de Egyptische vicepresident. Omar Suleiman heeft volgens haar beloofd dat hij zal aansturen op 'zoiets als een nationale dialoog'. Ashton moet de regeringsleiders van de EU-landen vandaag bewegen tot het innemen van één standpunt over Egypte.

10:27 uur: De Egyptische minister van Defensie, Mohammed Hussein Tantawi, en enkele legergeneraals hebben vrijdagochtend het centrale Tahrirplein in Caïro bezocht, waar al vele duizenden mensen aanwezig zijn voor antiregeringsprotesten. Dat meldde de Egyptische staatstelevisie.

Betogers zeggen dat Tantawi met het leger in gesprek is. Militairen hebben het plein omsingeld met tanks en pantservoertuigen. Soldaten controleren op de toegangswegen naar het plein de identiteit van mensen die daar willen betogen. Behalve verkeerspolitie is er geen agent op straat te zien, aldus ooggetuigen. De sfeer wordt als 'gemoedelijk' beschreven.

10:15 uur: Premier Mark Rutte hoop dat de EU-lidstaten er vrijdag tijdens een top van regeringsleiders in Brussel in slagen één standpunt in te nemen over Egypte. 'Het zou goed zijn als we met één mond praten.'

Rutte zei dat voor aanvang van de top. Het uitoefenen van druk op de Egyptische premier Hosni Mubarak vindt hij vooral een zaak voor de Amerikaanse president Barack Obama. De EU zou zich moeten concentreren op andere dingen, zoals het bieden van noodhulp.

Rutte wil dat er zo snel mogelijk een overgangsregering komt in Egypte. Het lijkt hem onwaarschijnlijk dat die door Mubarak wordt geleid. Maar volgens Rutte ligt het niet op de weg van de Nederlandse regering om Mubarak met eisen te bestoken.

Anti-Mubarak-betogers op het Tahrirplein in Caïro, vandaag. Beeld epa
Anti-Mubarak-betogers op het Tahrirplein in Caïro, vandaag.Beeld epa
Een anti-Mubarak-betoger met een Egyptische vlag. Beeld ap
Een anti-Mubarak-betoger met een Egyptische vlag.Beeld ap
null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld reuters
Beeld reuters
27 regeringsleiders van EU-landen. Rechts Mark Rutte. Beeld ap
27 regeringsleiders van EU-landen. Rechts Mark Rutte.Beeld ap
Betogers staan bij een rek met stenen die gebruikt worden in de gevechten met de aanhangers van Mubarak. Beeld Getty Images
Betogers staan bij een rek met stenen die gebruikt worden in de gevechten met de aanhangers van Mubarak.Beeld Getty Images
Door de onrust in Tunesië en Egypte zijn de bezoekcijfers van de website van het Arabische televisienetwerk Al Jazeera geëxplodeerd. Dertig januari waren ze zelfs even hoger dan die van de New York Times. Beeld
Door de onrust in Tunesië en Egypte zijn de bezoekcijfers van de website van het Arabische televisienetwerk Al Jazeera geëxplodeerd. Dertig januari waren ze zelfs even hoger dan die van de New York Times.
Duizenden demonstranten zijn in gebed, vrijdag op het centrale Tahrirplein in Cairo tijdens antiregeringsprotesten. Beeld afp
Duizenden demonstranten zijn in gebed, vrijdag op het centrale Tahrirplein in Cairo tijdens antiregeringsprotesten.Beeld afp
Een Egyptische militair kijkt naar betogers achter prikkeldaad op het Tahrirplein in Caïro. Beeld ap
Een Egyptische militair kijkt naar betogers achter prikkeldaad op het Tahrirplein in Caïro.Beeld ap
Ayatollah Ali Khamenei. Beeld reuters
Ayatollah Ali Khamenei.Beeld reuters
Een tank in Caïro. Beeld afp
Een tank in Caïro.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden