De dag in Japan van minuut tot minuut

AMSTERDAM: Met de aardbeving en tsunami meer dan een week geleden, is Japan er nog lang niet bovenop. De straling in de Fukushima-centrale blijft onverminderd hoog, terwijl reddingswerkers alles op alles zetten om de reactors te koelen. VK.nl is er live bij.

Japanse soldaten dragen een lijk in Minamisanriku. Beeld afp

16.51 uur: De nieuwe Voedsel en waren Autoriteit (nVWA) controleert vrijdag voor het eerst goederen uit Japan op radioactiviteit. De hele lading van een vliegtuig op Schiphol wordt gecontroleerd, aldus een woordvoerster van de dienst.

16.26 uur:
Reuters meldt dat volgens atoomagentschap IAEA de situatie in Fukushima nog steeds 'zeer ernstig is'. Wel zouden er sinds gisteren geen verslechtering meer zijn.

16.19 uur:
Oliemaatschappij Shell werkt aan extra bevoorradingen van vloeibaar aardgas (LNG) aan Japan om het land te helpen met zijn energiebehoefte. Dat maakte Shell vrijdag bekend.

Volgens Shell werden in de afgelopen 24 uur twee verschepingen LNG vanuit Brunei in Tokio gelost. Het concern verwacht de komende dagen vanuit andere locaties nog meer ladingen LNG naar het door natuurrampen getroffen land te sturen.

16.04 uur:
Ondertussen lijken de Groenen in Duitsland te profiteren van de discussies over kernenergie. In diverse peilingen stijgt de steun voor de partij die een fel tegenstander van kerncentrales is.

15.53 uur:
De beschadigde reactoren van kerncentrale Fukushima afgieten met beton is de enige oplossing die nog rest. Dat zei Ben Ale, hoogleraar Veiligheidskunde van de TU Delft, vandaag. 'Het koelen met zeewater werkt niet en de blushelikopters hebben geen zoden aan de dijk gezet, hebben we inmiddels gezien. Alles wat er tot nu toe gedaan is, is een wanhoopspoging geweest om te redden wat er te redden valt. Maar het blijkt niet te werken', aldus Ale.

'Door de splijtstofstaven af te dekken met beton, voorkom je dat er nog straling naar buiten komt. Het is een radicale oplossing, maar ik zie geen andere mogelijkheid meer', zei Ale.

Japanse ingenieurs suggereerden vandaag dat het 'begraven' van de reactoren in beton misschien de enige werkbare oplossing is. Deze noodoplossing werd bij de grote nucleaire ramp in Tsjernobyl in 1986 in de Sovjet-Unie ook toegepast.

15.52 uur:
AFP meldt dat zeker 400 vierkante kilometer aan land door de tsunami van vorige week is overspoeld.

15.49 uur: De tsunami van vorige week had golven van 23 meter hoog, zo staat in een studie van het Instituut voor Haven- en Vliegveldonderzoek in Ofunato.

15.46 uur:
Tijdens zijn wekelijkse persconferentie heeft premier Rutte verklaard 'mee te leven met Japan' en 'natuurlijk' hulp te willen bieden. Ook laat Nederland de veiligheid van de kerncentrale in Borssele extra controleren.

15.44 uur:
Het lukt de Belgische overheid nog niet om morgen een vlucht voor Belgen uit Japan te verzorgen. In een persbericht laat men weten dat het 'vertrek van de Belgen is voorzien op zondagochtend vanuit een nog te preciseren Japanse luchthaven'.

15.40 uur:
Reuters meldt dat nog altijd 340.000 huishoudens in Noord-Japan zonder stroom zitten, terwijl het nog steeds erg koud is.

15.34 uur:
De BBC meldt dat de Britse overheid nog steeds bezig is om Britten uit het rampgebied te krijgen. Ook morgen zullen er twee bussen van Sendai naar Tokio vertrekken. Verwacht wordt dat dit de laatste keer zal zijn.

15.22 uur:
Even een overzicht van de stand van zaken in de verschillende reactoren:

Reactor 1: Koelingsproblemen, gedeeltelijke smelting van de reactorkern. Zeewater moet de reactor koelen. Er is een waterstofexplosie geweest die het dak van het reactorgebouw heeft verwoest. Naar schatting 70 procent van de splijtstofstaven is beschadigd.

Reactor 2: Koelingsproblemen. Splijtstofstaven hebben tijdelijk drooggestaan, wat kan leiden tot een explosie. Naar schatting 33 procent van de splijtstofstaven is beschadigd. Ook het reactorvat lijkt schade te hebben opgelopen. Er wordt gevreesd voor een meltdown.

Reactor 3: Koelingsproblemen. Een brand heeft mogelijk het beschermende omhulsel, dat straling en radioactieve stoffen moet tegenhouden, beschadigd. Er wordt gevreesd voor een gedeeltelijke meltdown. In de omgeving is veel straling gemeten. Waarschijnlijk komt dat mede doordat een bad met verbruikte splijtstofstaven door verdamping of lekkage droog is komen te staan. Donderdag en vrijdag is gepoogd de reactor te koelen met zeewater gemengd met boorzuur, dat de nucleaire kettingreactie moet stoppen.

Reactor 4: Lag op het moment van de aardbeving stil wegens onderhoudswerkzaamheden. Door koelingsproblemen is de temperatuur in het bad met verbruikte splijtstofstaven evenwel gevaarlijk hoog opgelopen. Dinsdag ontstond brand, vermoedelijk als gevolg van een waterstofexplosie die het reactorgebouw vrijwel geheel verwoestte. Volgens de Amerikaanse nucleaire toezichthouder NRC is het stralingsniveau bij de reactor 'extreem hoog'.

Reactoren 5 en 6: Lagen op het moment van de aardbeving stil wegens onderhoudswerkzaamheden. Door koelingsproblemen is de temperatuur in de baden met verbruikte splijtstof opgelopen.

15.15 uur:
Een verslaggever van de BBC in het rampgebied, twittert dat de zorg aan ouderen in het rampgebied steeds moeilijker wordt. Er is een groot gebrek aan medicijnen.

15.05 uur:
Chili en de VS hebben een nucleair akkoord gesloten, vooruitlopend op het staatsbezoek van Obama. Het akkoord moest één van de hoogtepunten worden van zijn bezoek. Afgelopen week werd dit vanzelfsprekend iets meer omstreden.

15.00 uur:
Het Nederlandse Rode Kruis start een fondsenwervende campagne voor de slachtoffers van de aardbeving en tsunami. Dit besluit is genomen overleg met de overige deelnemers van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Giro 555 zal niet worden opengesteld voor Japan, omdat alleen het Rode Kruis echt actief is in Japan. Donaties kunnen naar giro 6868.

14.55 uur:
NHK spreekt van meer dan 20.000 doden en vermisten. AP hanteert een lager aantal: volgens het persbureau zijn er 6.911 doden geïdentificeerd en 10.754 mensen worden nog vermist.

14.53 uur:
De beurzen in New York zijn vrijdag voor de tweede dag op rij hoger geopend. Beleggers waren opgelucht dat de nucleaire dreiging in Japan niet is toegenomen. De dreiging van militaire actie in Libië hield de gemoederen bezig, maar de aankondiging van een wapenstilstand door Libië viel goed bij beleggers.

De Dow-Jonesindex steeg kort na opening met 1,2 procent tot 11.917 punten. De S&P 500 ging 1,1 procent omhoog tot 1287 punten. De technologiebeurs Nasdaq won 1 procent tot 2662 punten.

14.45 uur:
De ramp in Japan heeft gevolgen voor de productie van allerlei goederen. iPads, Toyota's en Toshiba's zouden binnenkort niet meer leverbaar kunnen zijn, omdat grote delen van de productie zijn stilgelegd.

14.44 uur:
Sarkozy houdt zich niet alleen met Libié bezig. Hij heeft een telefoongesprek van een kwartier met de Japanse premier gehad, waarin hij de hulp van Frankrijk heeft aangeboden.

14.36 uur:
Waarom jodium ook alweer beschermt tegen straling. De opname van radioactief jodium in de schildklier wordt geremd door kort vóór of tijdens de besmetting een jodiumtablet in te nemen.

14.32 uur:
De Amerikaanse ambassadeur in Japan twittert dat de verkeerstoren van de luchthaven van Sendai is vrijgemaakt, waardoor hulpgoederen nu weer kunnen worden aangevoerd via de lucht.

14.26 uur:
De Japanse premier is voor het eerst sinds de crisis even naar zijn residentie, meldt Kyodo. Tot nu toe is hij dag en nacht in touw geweest en sliep dus zelfs niet thuis.

14.24 uur:
Lees dit overzicht van The Guardian met de belangrijkste kernincidenten sinds 1952.

14.20 uur:
Het hoogste gebouw van Japan is vrijdag gewoon voltooid, ondanks de zware aardbeving en vele naschokken van de afgelopen week. De televisiemast met een hoogte van 630 meter staat in de Japanse hoofdstad Tokio.

Tijdens de aardbeving leek het gebouw volgens een woordvoerder van de toren, te bewegen. ' Ik zelf bewoog ook, dus ik weet niet zeker of de toren nou echt schudde.' Toch was de schade miniem, wat volgens de zegsman te danken is aan de moderne anti-aardschoktechnologie van het gebouw.

14.19 uur: Over hoe laag die straling in Californië dan wel is. Een diplomaat vertelde tegen AP dat de straling een 'miljard keer lager is' dan de toegestane hoeveelheid.

14.08 uur:
De Japanse zender NHK meldt dat er nu meer dan 20.000 mensen dood of vermist zijn.

14.07 uur:
Reuters meldt dat de straling nu de kust van Californië heeft bereikt. De waardes zijn echter zeer laag en vormen geen bedreiging.

13.56 uur:
Check onze vertederende fotospecial over herenigingen in Japan.

13.54 uur:
The Washington Post heeft een goed artikel over wat er allemaal nodig is om de Fukushima-centrale onder controle te krijgen. Uiteindelijk draait het om vier factoren: tijd, elektriciteit, water en mensen. Lees het hier.

13.52 uur:
De Nederlandse ambassade in Japan verstrekt sinds vrijdag jodiumpillen aan Nederlanders die in het land verblijven. Dat schrijft ambassadeur Flip de Heer in een brief die op de website van de ambassade staat.

Volgens De Heer blijft de situatie rond de kerncentrale Fukushima I zorgelijk. Da ambassade heeft vanuit Nederland jodiumpillen laten overkomen. Nederlanders die wonen in de omgeving van de kerncentrale van Fukushima, in het Tohuku gebied en in Tokio, krijgen voorrang, aldus de ambassadeur.

13.44 uur:
Volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) stijgt de straling in rondom Tokio een klein beetje. De gevonden waardes zijn echter niet gevaarlijk voor de volksgezondheid. Ook vindt de WHO het niet nodig om reizen naar Japan te verbieden.

13.37 uur:
Hier en daar wordt gesproken van de 'Tsjernobyl-oplossing', voor de centrale in Japan. Want stel dat het lukt om de reactors te koelen: ze blijven straling afgeven. Toen alles was geblust na de kernramp in Tsjernobyl, werd daarom een betonnen sarcofaag om de reactors heen gebouwd, om straling tegen te houden. (Zie ook Wikipedia)

Persbureau Reuters meldt dat het een oplossing zou kunnen zijn voor de reactors in Japan, zij het een rigoureuze. Professor Murray Jennex van de Universiteit van Californië legt uit dat het niet makkelijk is. 'De reactors zijn een soort koffiezetmachines. Als je ze insluit, koken ze over en gaat het reactorvat kapot. Je zou het kunnen doen, maar het helpt niet je koffiezetmachine veilig te maken.'

13.23 uur:
Boeiend stuk van The Guardian over de hulp aan Japan na de natuurramp van vorige week: 'Aardbeving of tsunami, er is altijd wel een bekendheid die wil helpen'

13.13 uur:
Klein nieuws tussendoor: Modeketen H&M sluit negen van de tien winkels in Japan tijdelijk, vanwege zorgen bij het personeel om de nucleaire crisis in het land. Morgen zou er een winkel geopend worden, dat is uitgesteld.

13.10 uur:
De afgelopen week is er veel kritiek geweest op de communicatie van de Japanse regering over de nasleep van de aardbeving en tsunami - of liever: het gebrek daaraan. Premier Naoto Kan meldde vandaag dat de overheid 'alle informatie deelt die ze heeft'.

13.01
uur: De BBC meldt dat er vandaag ruim 50 ton aan water de reactor in is gespoten. De totale operatie duurde ongeveer 40 minuten. De operatie is gestopt om de elektriciteitstoevoer naar de central te kunnen herstellen.

13.00 uur:
Vier raffinaderijen van het Japanse oliebedrijf Showa Shell Sekiyu draaien weer op volle toeren om te voorkomen dat er een tekort aan olie ontstaat als gevolg van de aardbeving in het Aziatische land. Dat heeft het concern vrijdag bekendgemaakt.

Het Japanse oliebedrijf is voor 35 procent in handen van Royal Dutch Shell. Het Saudische Aramco heeft een belang van 15 procent in Showa Shell Sekiyu.

De vier raffinaderijen van het Japanse concern zijn goed voor een productie van 655.000 vaten olie per dag.

12.55 uur:
The New York Times heeft een interessant verhaal. De problemen liggen niet bij de reactor, maar bij de gebruikte splijtstofstaven, schrijft de krant. In Fukushima liggen 11.125 van die staven opgeslagen. De gezamenlijke straling hiervan is vier keer zo hoog als die van de reactoren bij elkaar. Lees het verhaal hier.

12.47 uur:
Premier Kan stelt dat de overheid zo eerlijk mogelijk is over de ramp. In zijn toespraak zegt hij: 'we zijn eerlijk geweest over de kritieke situatie in de kerncentrale'.

12.44 uur:
De eigenaar van de Fukushima-centrale verwacht dat morgen de stroom hersteld is in reactor 4. Eerder was al bekend dat dit zal gebeuren in reactor 1 en 2. Wanneer de stroom hersteld is kunnen de koelsystemen weer in werking worden gebracht. De stroomvoorziening naar reactor 3 (waar de meeste problemen zijn) is waarschijnlijk later klaar.

12.42 uur:
In dit statusrapport kun je lezen wat er in welke reactor aan de hand is.

12.40 uur:
In een televisietoespraak aan het Japanse volk heeft premier Kan gezegd dat Japan de rampgebieden 'van de grond af zal moeten opbouwen'. Hij riep het volk op de moed niet op te geven en noemde de ramp 'een grote test voor het Japanse volk'.

12.34 uur:
Tankwagens proberen nog steeds de reactoren in Fukushima te koelen. Volgens Japan lijkt het erop dat deze actie enigszins succesvol is. Niet bekend is wat dat weer betekent.

12.32 uur
: De groei in de luchtvaartindustrie zwakt flink af als gevolg van de aardbeving en de tsunami in Japan. Pas in de tweede helft van dit jaar kan er sprake zijn van herstel, meldde de internationale luchtvaartorganisatie IATA vrijdag.

Volgens IATA is het nog te vroeg om te zeggen wat de effecten voor de luchtvaartindustrie op lange termijn zijn. Japan is goed voor 6,5 procent van het luchtverkeer en 10 procent van de omzet in de luchtvaartindustrie.

China zal de meeste last hebben van de problemen in Japan. Het land is goed voor bijna een kwart van de internationale inkomsten van China.

12.30 uur: Lees hier terug wat er tot nu toe is gebeurd en waarom het dreiginsniveau van het stralingsgevaar is verhoogd.

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Auto's staan in de rij bij een tankstation in het door de tsunami getroffen gebied. Beeld epa
Screenshot van opnames op 30 kilometer afstand van de Fukushima-centrale. Beeld reuters
Op een kinderdagverblijf wordt een rampenoefening gehouden. Beeld reuters
Satellietbeeld van de Fukushima-centrale. Beeld ap
In de stad Misata wordt op gezette tijden de stroom afgesloten om energie te besparen. Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden