De dag dat de grote mannen huilden op de Gavia

Vanwege het barre weer heeft de Giro d'Italia besloten de voor vandaag geplande beklimming van de Gavia te schrappen. 25 jaar geleden sneeuwde het ook op de berg. Toen ging de show gewoon door.

Wanneer Erik Breukink 's morgens de regen tegen zijn hotelraam hoort slaan, vreest hij het ergste. Hoe moet het daarboven wel niet zijn?


Daarboven, dat is de Gavia. Straks zal de veertiende etappe van de Giro d'Italia over deze 2.618 meter hoge berg in de Dolomieten gaan. En wat Breukink nu tegen zijn raam hoort slaan, kan daarboven in bevroren staat verkeren.


Als het 2013 was geweest, dan had de directie de passage van de Gavia allang geschrapt, zoals donderdag gebeurde. Tegenwoordig staan de belangen van de wielrenners voorop. 25 jaar geleden was wielrennen een show die altijd doorging, weer of geen weer.


En dus gaat personeel van de Amerikaanse ploeg 7-Eleven die ochtend langs alle kledingwinkels in verblijfplaats Sondrio. Ze slaan dikke handschoenen in en wollen hoofddeksels. Ondertussen wrijft Johan van der Velde zich verlekkerd in zijn handen. Hij laat zich graag uitdagen door de natuur en de natuur lijkt er vandaag werk van te maken.


Erik Breukink is met zijn 24 jaar de hoop van het Nederlandse wielrennen. Bij de 31-jarige Van der Velde, ooit kroonprins, heeft het verval zich al ingezet. De ene dag is het niets met hem, de andere dag verzet hij bergen.


Vandaag, 5 juni 1988, is zo'n dag. Het zal ook een dag worden, die in de geschiedenis van het wielrennen met een hoofdletter wordt geschreven. Nadien zou een wielerkoers nooit meer zo'n lijdensweg zijn. 'De dag dat grote mannen huilden', schreef La Gazzetta dello Sport op 6 juni.


Verzorger Giuseppe Parolini drukt Van der Velde op het hart zich warm te kleden. Voor de start is al duidelijk dat er boven op de Gavia sneeuw ligt en dat de temperatuur schommelt rond het vriespunt.


Al bij het begin van de beklimming gooit Van der Velde als een ballonvaarder alle ballast van zich af. In het paarse shirt van de beste sprinter rijdt hij weg uit het peloton. Tijd voor een stuntje.


De Italiaan Franco Chioccioli rijdt in de roze trui. Breukink en de Amerikaan Andy Hampsten zijn z'n grootste concurrenten. Iedereen verwacht een aanval van hen op de Gavia.


Hampsten is de eerste die versnelt. De kopman van 7-Eleven heeft zijn zaakjes goed geregeld. Ploeggenoten hebben hem voortdurend bidons met warme thee aangereikt.


In 1988 zijn de laatste kilometers van de Gavia nog niet geasfalteerd. Daar begint de grote ellende. Asfalt wordt modder, regen wordt sneeuw. Oud-ploegleider Theo de Rooij: 'Auto's stonden stil, die konden niet meer verder. Daar slalomde je tussendoor.'


Peter Winnen, ex-ploeggenoot van Breukink, herinnert zich vooral de leegte. In de afdaling krijgt hij een angstaanval. 'Ik dacht: ze hebben de Ronde allang afgelast. Ik zit hier helemaal alleen in de Ronde van Italië op de fiets. Als ik in een ravijn stort, missen ze me pas vanavond. Tegen die tijd ben ik dood.'


Van der Velde is als eerste boven gekomen. Nog een kleine 20 kilometer scheiden hem van de finish in Bormio. Hij is veranderd in een paars bibberspook. Zijn versnellingsapparaat is een klomp ijs geworden, zijn haar is dat ook.


De afspraak was dat verzorger Parolini hem op de top voorziet van warme kleding. Veel te laat onderscheidt de verzorger het paars in de sneeuwstorm. Parolini schreeuwt nog naar Van der Velde, smeekt hem te stoppen. Maar de wielrenner hoort en ziet niets meer. Hij zet de afdaling in met korte mouwtjes en blote benen.


Op de top heeft Hampsten dertig seconden achterstand op Van der Velde. De Amerikaan stopt wel om een jack aan te doen. Hij zet een wollen pet op, 's ochtends aangeschaft in Sondrio. Breukink, die geen tijd wil verspelen, passeert hem.


Na een paar kilometer komt Van der Velde al tot stilstand. Zijn ledematen weigeren langer dienst, zijn lichaam schokt van de kou. Koersdirecteur Torriani reikt Van der Velde een jack en handschoenen aan. Hij is niet in staat die aan te trekken.


De veertiende rit in de Giro is een overlevingstocht geworden. De Rooij: 'Ik geloof dat ik heel hard heb zitten schreeuwen om nog een beetje spierspanning in mijn schouders en armen te krijgen.'


In de afdaling wordt de sneeuw weer regen. Hoe koud ook, die regen voelt weldadig aan. Al fietsend probeert Breukink een jack aan te doen. Het lukt niet en hij stopt. Hampsten rijdt hem weer voorbij. 6 kilometer voor de eindstreep zijn de rollen weer omgedraaid. Hampsten neemt het waar. Tot meer is hij niet in staat.


Breukink schrijft de rit op zijn naam. Hampsten legt als eerste Amerikaan beslag op de roze trui. Hij zal de Ronde van Italië ook winnen. Breukink eindigt als tweede, zijn hoogste klassering in een grote ronde.


De beelden bij de finish zijn voor de eeuwigheid. Wielrenners weten niet meer dat ze wielrenner zijn. Een van hen wordt door elkaar geschud door een verzorger om het bloed weer op gang te krijgen. Een ander sluit de ogen wanneer iemand twee warme handen op zijn wangen legt. Breukink zit wezenloos in een tv-cabine en klappertandt.


En Van der Velde? Hij is in de afdaling met fiets en al verdwenen. Later blijkt Van der Velde in een busje te zijn gestapt van een andere ploeg. Hij huilt van de pijn en het verdriet. Met de opkomende warmte voelt hij zijn lichaam weer en daagt het besef van een gemiste kans.


De bus rijdt naar beneden en wordt een paar kilometer voor de finish achter een boerderij geparkeerd. Andere coureurs die ook een goed heenkomen hadden gezocht, springen uit het busje. Ze leggen het laatste stukje op hun fiets af. Van der Velde volgt enigszins beschaamd hun voorbeeld. Hij komt drie kwartier na ritwinnaar Breukink binnen.


Bij binnenkomst in zijn hotel ontvangt het personeel Peter Winnen met applaus. 'Dat had ik nog nooit meegemaakt.'


Winnen is nog altijd trots wanneer hij denkt aan 5 juni 1988. Breukink beschouwt die overwinning als de mooiste uit zijn loopbaan. Volgens Hampsten was het hele peloton die dag winnaar.


Van der Velde geeft achteraf toe dat de natuur hem verslagen heeft, maar dat is niet erg. 'Wielrennen is het mooiste dat er is.'


Opnieuw zit het slechte weer de Ronde van Italië dwars. Donderdagavond heeft de koersdirectie besloten de Gavia en de Stelvio, twee pieken in de Dolomieten, uit het parcours te schrappen.


Sneeuwschuivers hadden gisteren de weg vrijgemaakt, maar aan het einde van de middag werd rekening gehouden met nieuwe sneeuwval. 'De veiligheid van de wielrenners staat voorop', aldus koersdirecteur Mauro Vegni.


Vorig weekeinde werd tot op het laatste moment gewacht en kon de Galibier gehandhaafd blijven. Vegni: 'Dat had nu geen zin.'


Nu gaat de route over de lagere Passo Castrin. De finish blijft bergop op de Val Martello.


Twee pieken geschrapt


Door


Nibali slaat slag


Met grote overmacht heeft de Italiaan Vincenzo Nibali een voorschot genomen op de overwinning in de Ronde van Italië: hij won donderdag de tijdrit. Zijn naaste belager Cadel Evans staat, drie dagen voor het einde, op een achterstand van meer dan vier minuten.


Voor Nibali, die al anderhalve week de roze trui draagt, was het zijn eerste ritzege. Vanaf het begin van de tijdrit was gisteren duidelijk dat hij daarop zijn zinnen had gezet. Nibali won in 44.29 minuten, de Spanjaard Samuel Sanchez kwam met 45.27 het dichtst in de buurt van de winnende tijd.


Het hardst kwam de klap aan voor Evans, de nummer twee in het klassement. In plaats van tijd goed te maken, werd hij op een zo goed als kansloze achterstand gezet.


Peter Winnen oud-wielrenner

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden