Column

'De crisis is allang voorbij'

Waar we nu last van hebben is niet de crisis zelf, nee, het zijn de gevolgen ervan, schrijft columnist Johan Fretz. 'Het goede nieuws is dat we ondanks de val nog altijd niet in de goot liggen. We leven nog.'

Een schilderachtige wolkenlucht siert dinsdag het oer-Hollandse landschap bij Zoeterwoude.Beeld ANP

Een crisis is volgens de meest gangbare definitie een acute noodsituatie. Het schijnt nu al ruim vier jaar crisis te zijn: wat is daar nog acuut aan? Vrij weinig, lijkt me. Waarom blijven we het dan toch crisis noemen? Is de crisis niet allang voorbij? Volgens mij wel. Waar we nu last van hebben is niet de crisis zelf, nee, het zijn de gevolgen ervan.

Het is hoog tijd dat we dat onderscheid wat nadrukkelijker gaan maken. Want hoe je het ook wendt of keert: als we dag in, dag uit te horen krijgen dat we ons nog altijd in een crisis bevinden, dan zullen we behoudend blijven, bang nog verder weg te glijden, met als gevolg dat we ons wat de economie betreft contraproductief gaan gedragen, terwijl die er juist nu bij gebaat is dat we weer in beweging komen.

Natuurlijk: we hebben goede redenen om ongerust te zijn. Het economisch herstel gaat traag en in Europa lijkt er zo weinig wilskracht te zijn om de problemen grondig op te lossen. En ja: de tijd dat de bomen tot in de hemel groeiden en we blij-eikelig zongen dat je niemand hier de wetten moest voorschrijven, omdat je hen anders niet in hun waarde zou laten, is voorbij. Maar het goede nieuws is dat we ondanks de val nog altijd niet in de goot liggen. We leven nog. Het kikkerland onder de zeespiegel is nog altijd niet overstroomd.

Herkansing
Zie het als een herkansing. We weten nu, na al die columns, uitzendingen en verkiezingen wat er is gebeurd. We hebben jarenlang een alsmaar groeiende luchtbel van welvaart in stand kunnen houden, omdat niemand er belang bij had er doorheen te prikken. Toen het ding uit zichzelf klapte, waren we toch verbaasd en overrompeld. Hoe dit toch mogelijk was, vroegen wij ons af? Iedereen was zo koopkrachtig, onzichtbare flappen daalden over ons neer als novemberregen. Je had toch recht op je boodschappenauto, of je wintersport, op je huis in Frankrijk?

Toen was het geld plotseling op, of eigenlijk: we moesten noodgedwongen toegeven dat het al heel erg lang op was geweest. Maar de grote schok die dat teweegbracht, is - mag ik hopen - nu toch wel verwerkt.

Dus na de jaren waarin we krampachtig probeerden vast te houden wat we hadden en ons verzetten tegen elk vooruitzicht van verlies, nu we hebben geaccepteerd dat de booming nineties en bijbehorende lekker- bezig-filosofie voorlopig niet zullen terugkeren, is het tijd voor de volgende fase: wederopbouw. De belangrijkste vraag wordt hoe wij ervoor kunnen zorgen dat het vertrouwen in herstel weer terugkeert zonder dat we ons daar meteen weer gouden bergen bij voorstellen.

Laten we er voor de verandering eens van uitgaan dat elke politieke partij in meer of mindere mate het beste voor heeft met Nederland. Uiteraard: elke partij heeft haar eigen ideologische opvattingen en een achterban die bediend/vertegenwoordigd moet worden, maar het is in het gezamenlijke belang van al die partijen dat het herstel wordt ingezet.

In een toespraak van Bill Clinton die ik laatst mocht bijwonen, vertelde de oud-president dat goede uitleg over de stand van zaken de positie van de inwoners van een land versterkt, hun eigen verantwoordelijkheid stimuleert. 'In tijden van crisis grijpen veel leiders naar eloquentie, terwijl goede uitleg eigenlijk het allerbelangrijkste is.'

Ome Maurice
Nou zie ik in Nederland ook niet zoveel politici naar eloquentie grijpen, maar geachte politici: leg uit hoe we er voor staan, wat er nodig is en wees niet bang voor ome Maurice en zijn peilterreur. Leid ons, en dan zullen we er allemaal onze verantwoordelijkheid in nemen.

Er is een verschil tussen blij-eikelig optimisme en een vorm van optimisme die gebaseerd is op feiten. De feiten zijn: het is geen crisis meer. We hebben een flinke tik gekregen en ondanks dat zijn we niet knock-out. Zoals het lichaam soms opbrandt en ons lamlegt, zonder dat ons hart meteen stopt met kloppen, zo is nu ons systeem lamgelegd zonder af te sterven. Dat biedt ons een mooie kans om, nu de oude ideeën dood zijn, te zorgen dat de nieuwe worden geboren. Gelukkig is minder hier nog altijd meer dan genoeg, en is een land dat bekendstaat om zijn ondernemingsgeest al vaak genoeg in staat gebleken weer uit de as te herrijzen.

Johan Fretz is schrijver, cabaretier en columnist voor de Volkskrant.

 
Leg uit hoe we er voor staan, wat er nodig is en wees niet bang voor ome Maurice en zijn peilterreur
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden