De coup is nog niet voltooid

Opnieuw raakt de schaatsbond enkele blikvangers kwijt. Nu ook sprintcoach Peter Mueller en zijn volgelingen Bos en Wennemars de commerciële weg inslaan, rijst de vraag of de KNSB niet gedwongen is de commerciële ploegen de hand te reiken?...

'DE KNSB IS altijd goed voor mij geweest, maar dìt was een aanbod dat we niet konden afslaan', sprak Peter Mueller gisteren.

Een budget van circa drie miljoen gulden, de mogelijkheid vaker trainingsstages in Calgary te beleggen, en een formidabel salaris, brachten Mueller tot de overtuiging dat de olympische route naar Salt Lake City 2002 onder een commerciële paraplu aanzienlijk meer kans van slagen heeft. Achterin de zaal luisterde KNSB-voorzitter Wim Schenk mee, het gelaat dieper gegroefd dan ooit.

De dreiging bleek uiteindelijk niet van Unit4 te komen, noch van Sanex of Sense, maar van SpaarSelect. Nadat een half jaar geleden tweevoudig olympisch kampioen Romme en diens maatje Bob de Jong werden ingelijfd, lokte het financieel adviesbureau gisteren sprintcoach Mueller en de schaatsers Bos en Wennemars uit de schoot van de bond. En de coup is nog niet voltooid.

Mueller wil eveneens Leeuwangh, Nuyt, Tonny de Jong en Thomas meenemen. En dat zal gebeuren ook liet SpaarSelect-directeur Jan Willem van Dijk weten. 'Natuurlijk lukt dat. Ik wil die hele ploeg. Hooguit blijven er twee of drie achter bij de bond.'

In dat geval blijft slechts één krent in de pap van de KNSB achter, Ids Postma, maar ook diens naam wordt herhaaldelijk in verband gebracht met een commercieel avontuur. Unit4-manager Bert van der Tuuk is bereid de KNSB van zijn laatste kampioen te beroven. 'Ik wil best een poging wagen Postma te halen. Geld is het probleem niet.'

Easy riders noemde Wim Schenk de commerciële ploegen bij herhaling. In zijn ogen pikken de bedrijfsteams jaarlijks de diamantjes uit de kroon van de bond, met als enig doel op korte terwijn exposure te scoren. Nog geen moment heeft Schenk naar eigen zeggen de commerciëlen op een structurele visie kunnen betrappen.

Schenk: 'Het interesseert ze echt niet of Nederland over tien of vijftien jaar ook nog kampioenen heeft.'

Daar worden ze nou moe van bij de commerciëlen, en bij Sanex in het bijzonder. Volgens de zeepfabrikant, die ruim drie jaar geleden met Ritsma de trend zette, wordt elk initiatief tot coöperatie juist gedwarsboomd door de bond. Om de verdenking van goedkoop stuntwerk tegen te gaan, sponsort Sanex het gewest Noord-Holland/Utrecht en zijn inmiddels plannen in de maak voor een eigen jeugdopleiding.

De intenties zijn oprecht, zegt Sanex-manager Patrick Wouters. 'Liever zouden we het samen met de bond doen. Maar als ik dat bij de KNSB voorstel, doen ze of ze doof zijn.'

Schenk: 'Ja, die praatjes van Sanex bagatelliseer ik. Het zijn publiciteitsstunts. Die steun aan Noord-Holland/Utrecht stelt niks voor.'

Die schimpscheuten maken Wouters razend. 'Het is zo typisch KNSB. Ik reageer d'r niet meer op.'

Om een krachtiger geluid te kunnen laten horen in de onderhandelingen met de bond, richtten de commerciële ploegen vorig jaar de belangenvereniging VPST (Vereniging Professionel Schaats Teams) op. Als woordvoerder daarvan treedt Jos Vaessen sinds een half jaar regelmatig in het strijdperk met de KNSB. De sfeer van die gesprekken is zeker niet onaangenaam, zegt hij, maar constructief is wat anders. 'De één wil aanvallen, de ander verdedigt alleen maar.'

Dat commerciële offensief, moet Vaessen erkennen, heeft deze winter (nog) niet veel opgeleverd. Na de ongemeen felle geschillen tijdens de eerste weken van het seizoen, lijkt de KNSB, hoe curieus, de morele winnaar. Tijdens internationale wedstrijden acteerden de schaatsers namelijk in het door Aegon gesponsorde bondspak.

'Dat blijven we onaanvaardbaar vinden', zegt Vaessen. 'Een commerciële ploeg betaalt niet een paar miljoen om vervolgens bij een WK zijn schaatsers in een ander pak te zien rijden.'

Bovenal echter wenst de VPST volgens Vaessen een concept te ontwerpen waarbij de KNSB en de commerciële ploegen samen de zorg dragen voor de opleiding van toekomstige kampioenen. In de koffer van Vaessen zitten meerdere organogrammen, maar elk voorstel wijst de bond categorisch af. Want als voorwaarde stelt de VPST dat bondssponsor Aegon afstand doet van haar exclusieve reclame-rechten.

Vaessen: 'Alle commerciële ploegen zijn bereid mee te betalen aan de jeugd-opleiding. Dan kun je denken aan het afdragen van een bepaald percentage van je budget. Maar Aegon moet de eerste stap zetten. Zij moeten ook een commerciële ploeg worden. Wij willen samen opleiden, maar dan ook samen de reclamerechten delen.'

KNSB-voorzitter Schenk: 'Een dergelijk voorstel is bij mij nooit ingediend. Maar ik zeg nu reeds: Aegon staat al vijftien jaar garant voor een prima opleiding, dat zet de KNSB niet zomaar opzij.'

Insiders weten dat Aegon drie jaar geleden heeft overwogen als commerciële ploeg verder te gaan. Die optie werd evenwel niet geconcretiseerd omdat het verzekeringsbedrijf daarmee z'n rechten als bondssponsor zou verspelen. Op grond daarvan kan Aegon eisen dat deelnemers aan internationale wedstrijden in hun outfit aantreden. Vorig jaar verlengde de verzekeraar het contract met de schaatsbond met vier jaar.

De komende maanden zullen de reclame-rechten van Aegon echter hardnekkiger dan ooit door de VPST worden aangevochten. SpaarSelect-directeur Van Dijk liet weten zich 'mateloos te ergeren' aan de arrogantie waarmee Aegon, en hun woordvoerder Ton Elias in het bijzonder, de schaatswereld regeert.

Van Dijk: 'Die zelfingenomen, autoritaire houding van Elias verpest de hele sfeer in het schaatsen. Afgelopen seizoen maakte Elias denigrerende opmeringen over onze coach Haringa, over onze oufit, een apepakkie volgens hem, en onze manager.

'Vorig jaar heb ik de Raad van Bestuur van Aegon vooraf gevraagd of ik Romme mocht benaderen voor een contract. Dat heb ik nu niet gedaan. Omdat meneer Elias de relatie verziekt. Daarom ook zal ik Aegon vanaf nu hard bevechten, desnoods tot het Europese Hof toe. Bij World Cup-wedstrijden wil ik mijn schaatsers in het SpaarSelect-pak, bij EK en WK mogen ze dan in het Aegon pak. Dat lijkt me een fair compromis.'

Maar de KNSB en Aegon willen volgens Wim Schenk geen compromis sluiten en hoeven dat volgens de voorzitter ook niet. 'De Internationale Schaatsunie schrijft voor dat deelnemers van een land hetzelfde pak dienen te dragen. En de nationale bond bepaalt hoe dat pak eruit ziet. De KNSB volgt gewoon de internationale regels.'

-Is het geen morele verplichting van de KNSB om een goed klimaat voor topschaatsen te creëren?

Schenk: 'Onze verplichting is het totale schaatsen op peil te houden. Een bond van duizenden leden laat zijn beleid niet dicteren door drie commerciële ploegen.'

Gevreesd moet worden dat de tegenstellingen binnen de schaatssport daardoor steeds scherper zullen worden. Onmiskenbaar koesteren steeds meer topschaatsers de droom van een commercieel avontuur. Mueller noemde gisteren de KNSB good, maar SpaarSelect is simply better. Het was een conclusie die ruim drie jaar geleden als eerste werd getrokken door Ritsma die destijds in zee ging met Sanex.

En nu, nu de ontwikkeling niet meer te keren is, stelt Ritsma dat de bond zelf verantwoordelijk is voor haar eigen ondergang. 'Als de KNSB ons vier, vijf jaar geleden de mogelijkheid had geboden twee privésponsors op onze bondskleding te dragen, was dit nooit gebeurd.'

Hoewel niemand binnen de KNSB openlijk zoveel schuld wil bekennen, geven enkele bondsofficials off the record toe de revolutie zelf te hebben uitgelokt. In de welhaast hooghartige overtuiging dat schaatsen een te kleine sport was om massale commerciële interesse te genereren, hield de KNSB de schaatsers jarenlang onder de duim met bescheiden premies en salarissen.

Die arrogantie vond zijn voedingsbodem toen commerciële plannen van Ard Schenk en Hilbert van der Duim in desillusies eindigden. In het geval van Van der Duim - de Labello-ploeg stond in de steigers - dreigde de KNSB met het intrekken van zijn licentie. Eind jaren tachtig blies Leo Visser de alternatieve droom nieuw leven in, waarna uiteindelijk Ritsma bewees dat schaatsers miljonair kunnen worden.

En nu is het te laat voor de KNSB.

'De bond kan het lang tegenhouden, maar uiteindelijk verliezen ze het', zegt Jos Vaessen.

Een maand geleden waagde één KNSB-official, sectiebestuurder Jan Augustinus, op te merken dat de bond onmogelijk nog langer de commerciële invloeden kan negeren. Een schorsing was de beloning voor zijn progressieve gedachten. Maar inmiddels is Augustinus door de tuchtcommissie in ere hesteld. En van mening is hij niet veranderd.

'Volgens mij ben ik niet de enige binnen de bond die denkt dat er iets moet veranderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden