Bellen metCorrespondent Jarl van der Ploeg

‘De coronaprotesten brengen de nare kanten van Italië boven’

Ondanks coronabesmettingen bereikt zondag de Ronde van Italië tegen alle verwachtingen in de finish in Milaan. Toch is de stemming in mineur wegens nieuwe covidmaatregelen. We bellen met Italië-correspondent Jarl van der Ploeg.

Demonstranten in Napels prosteren tegen coronamaatregelen.Beeld AFP

Je hoopte zo dat het peloton Milaan zou halen. Dat is gelukt. Hoe is de sfeer in Milaan? 

‘Somberheid heeft de blijdschap over het sportfestijn verdrongen. Het Giro-feest ging inderdaad door, maar de gasten op het feestje doen niet meer mee. Het peloton ging op weg toen Italië 2000 nieuwe besmettingen per dag had, drie weken later zijn de cijfers met 20.000 nieuwe besmettingen per dag heel ernstig.  Hoteliers, winkeliers, restauranthouders, cafébazen weten gewoon niet meer hoe in een nieuwe lockdown aan geld te komen, dus niemand praat over de wielerronde.’

Dit weekeinde waren in zowel Napels als Rome de eerste rellen tegen het covidbeleid. De politie werd met flessen bekogeld, vuilnisbakken gingen in de fik. Waarom laait de woede zo gewelddadig op?

‘Puur virus-technisch zal het niet zo erg worden als in maart, toen grote delen van Italië werden overvallen, maar de maatregelen veroorzaken, net als toen, enorme sociale en economische schade. In tegenstelling tot de eerste lockdown gaat niemand het balkon op om te zingen. Er is geen saamhorigheid meer. Elke  maatregel stuit op eindeloze discussies. 

‘Hebben we ons netjes aan de regels gehouden en komt het virus toch terug, dus zijn mensen kwaad omdat ze vinden dat de regering het niet goed heeft gedaan. Ze weten dat het wéér maanden gaat duren. Ze maken zich zorgen over hun inkomen, ze kunnen het niet aan weer hun kinderen maandenlang in een krap stadsappartementje binnen te houden. De rek is uit het elastiek, het staat op knappen. Dat zie je aan de ernstige rellen in Napels en Rome en ook in Milaan roerden jongeren zich met vuurwerk en protest.’

Hoeveel ruimte is er in Italië voor anticoronaverzet? Schuiven protestleiders en corona-sceptici net als in Nederland aan bij talkshows? 

‘Italiaanse beroemdheden die zich tegen de maatregelen keren worden online afgemaakt: in crisistijden hoor je je in rijen van drie achter de leider op te stellen. Laatst zette de Italiaanse bondscoach een onschuldig grapje op Instagram, een stripje over een patiënt in een ziekenhuis die zei: ik lig hier omdat ik ziek ben van het kijken naar het televisiejournaal. Die man moest diep door het stof, direct werd gezegd dat hij niet geschikt was het nationale elftal te leiden. 

‘Er komen nu wel barstjes in. De overheid probeert met dramatische uitspraken, dat we nu moeten volhouden zodat we elkaar straks weer stevig kunnen omhelzen, de boel bij elkaar te houden, maar de regering verliest langzaam de grip op het volk.’

Hoe kan de Italiaanse regering de regie terugpakken?

‘Met geld. Niet voor niets waren de hevigste protesten in Napels, een arme stad waar een derde van de bevolking illegaal werkt. De regering heeft incidenteel wel wat steunpakketten uitgedeeld, maar daar hebben diegenen die zwart werken niets aan. Al zit de Italiaanse overheid slecht bij kas, die werknemers in het zwarte circuit zullen toch geld moeten krijgen, anders gaan ze naar de maffiabaas om de hoek, die heeft immers wel cash. Dan doe je maar in ruil voor geld een oogje dicht als je drugsdealers in je straat ziet, of je verricht een andere wederdienst. 

De protesten brengen de nare kanten van Italië  boven. De neonazi’s van Forza Nuovo, die oproepen tegen ‘de gezondheidsdictatuur’ te rebelleren, beweren op te komen voor getroffen ondernemers, maar het zijn rabiate fascisten die politieke oppositie voeren op een heel gewelddadige manier. Verweven met de maffia en extreemrechts zijn voetbalhooligans en bij die groepen voegen zich virusontkenners. Als deze giftige mix van nare groepen de straat opgaat schrikt iedereen, maar aan de andere kant: veel gewone mensen begrijpen echt niet hoe ze nu weer in een lockdown terecht zijn gekomen. De portemonnees zijn hier leger dan in Nederland en daarmee neemt de bereidwilligheid tot verzet toe.’

Terug naar de Ronde van Italië, die je volgde als afscheid van je correspondentschap Italië. Hoe voel je je op je allerlaatste dag?

‘Alsof ik op een fiets met een piepklein gaatje in de band hoopte thuis te komen, maar onderweg is alle lucht eruit gelopen, dus ik kan beter afstappen. Ik kijk op het centrale plein even naar de finish, eet mijn laatste bordje pasta voordat de avondklok ingaat om zes uur. Morgen vlieg ik naar Nederland, waar ik op de buitenlandredactie ga werken met als aandachtsgebied Rusland.’

Wat neem je mee uit Italië dat je in je nieuwe leven van pas zal komen? 

‘Nederlanders kunnen zich verliezen in de mistroostigheid, denk ik. De afgelopen weken zat ik even op een roze wolk wegens de Giro, die is nu verdwenen, en ik laat een verdrietig land in een diep dal achter, maar we komen hier met z’n allen weer uit. Dat is de kunst van het relativeren die Italië me heeft bijgebracht. Dat komt omdat de geschiedenis overal aanwezig is. In Venetië wijzen ze dan op de Santa Maria Della Salute, een kerk gebouwd tijdens de pestepidemie van de zeventiende eeuw. De pest was erg, maar we hielden er een prachtige kerk aan over, zeggen mensen: neem een cappuccino, de zon schijnt, die ellende is er straks ook nog.’

Nog één keer door het land waar hij vier jaar correspondent was
Journalist Jarl van der Ploeg doorkruist met de Giro nog één keer het land waar hij vier jaar correspondent was. Op zoek naar veerkracht, zorgeloosheid en publiek dat niet klapt voor de zorg, maar voor snelle fietsers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden