AnalyseCORONA-APP

De corona-app is nu voor iedereen te downloaden, maar ontmoet nog altijd privacy-kritiek

Stapje voor stapje komt CoronaMelder dichterbij. De app, die moet helpen bij het bron- en contactonderzoek, is beschikbaar in de app-winkels van Google en Apple. Is hij nu klaar?

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een corona-app laten bouwen die het werk van de GGD's moet verlichten.Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Nee, de app is niet het wondermiddel dat alle problemen rondom het bron- en contactonderzoek in één keer gaat oplossen. Maar CoronaMelder zal wel degelijk een handje kunnen helpen, hoopt en verwacht het ministerie van VWS. De makers – geen extern bureau zoals bijvoorbeeld in België, maar uit eigen gelederen – zijn niet over één nacht ijs gegaan. Na de eerste kritiek tijdens in april werd de app ontworpen met één woord prominent op het netvlies: privacy. 

Informatiescherm van de corona-app.Beeld CoronaMelder

Nu, enkele maanden verder, is hij te downloaden. Het idee achter de app: iemand die na klachten positief test, kan dit in de app aangeven. Andere app-gebruikers krijgen vervolgens een bericht dat ze risico lopen als ze langere tijd (minimaal een kwartier) in de buurt van de besmette persoon zijn geweest. Gaat deze app daadwerkelijk bijdragen aan het verminderen van de verspreiding van het virus? Voor een antwoord op die vraag is het nog te vroeg. 

Beperkt

De app werkt vooralsnog alleen in een paar regio’s in Overijssel, Gelderland en Drenthe naar behoren; de rest van Nederland volgt over een week of twee. CoronaMelder functioneert weliswaar technisch volledig en wisselt ook anonieme codes uit met andere toestellen, maar het melden van positieve testuitslagen in de app wordt alleen nog in die testregio’s ondersteund door de GGD.

Veel van de eerdere kritiek ging over privacy. Die kritiek heeft ervoor gezorgd dat het even heeft geduurd voordat de app klaar was. En het is terug te zien in het ontwerp. Gebruikers wordt na installatie op het hart gedrukt dat de app géén locatiedata opslaat en dat de gegevens die met andere telefoons worden uitgewisseld niet zijn te herleiden tot individuen.

Ook al is de scherpste kritiek op de app verstomd nadat VWS enkele van zijn critici binnenboord haalde en het ontwikkelproces door iedereen kon worden gevolgd, de Autoriteit Persoonsgegevens blijft buitengewoon kritisch. Het maandag gepubliceerde advies luidt onomwonden om niet te starten met de app voordat een aantal pijnpunten is opgelost.

Google en Apple

Zo vindt de autoriteit dat er afspraken nodig zijn met Google en Apple omdat ‘niet met zekerheid kan worden vastgesteld’ dat zij geen persoonsgegevens verwerken. CoronaMelder maakt gebruik van het technische raamwerk van deze twee partijen om de uitwisseling van unieke codes mogelijk te maken. 

Brenno de Winter, een van de voormalige critici die inmiddels bij het project is betrokken, is het daar niet mee eens en stelt dat de twee partijen geen gegevens verwerken omdat ze slechts softwareleverancier zijn. 

Schijnveiligheid

Verder zou de app kunnen leiden tot ‘een vals gevoel van veiligheid’, betoogde vorige maand Chiara Farronato van de Harvard Business School. Als weinig mensen de app installeren, komen er ook weinig meldingen binnen en wanen mensen zich ten onrechte veilig, aldus Farronato.

Peter-Paul Verbeek, techniekfilosoof aan de Universiteit Twente : ‘Als het resultaat daadwerkelijk zou zijn dat mensen zich ten onrechte veilig voelen, dan moeten we daar snel wat aan doen. Maar het is maar helemaal de vraag of dat echt zo is; uit Duitsland heb ik nog geen verhalen gehoord die in die richting wijzen.’ De ethische commissie die Verbeek voorzit, pleitte er al eerder voor om de maatschappelijke gevolgen van de app goed in de gaten te houden.

Spoedwet

Een ander advies van de Autoriteit Persoonsgegevens is dat er spoedwetgeving moet komen waarin is vastgelegd dat de app tijdelijk is en dat bijvoorbeeld de horeca de app niet verplicht mag stellen. Minister Hugo de Jonge heeft maandagavond toegezegd dat deze er zal komen. Ook maakt hij nog het voorbehoud dat de praktijktest in Overijssel en Drenthe positief moet verlopen.

De grote vraag bij dit alles is vervolgens: hoeveel Nederlanders gaan daadwerkelijk gebruikmaken van de app? Dat weten we pas over enkele weken. Ervaringen in het buitenland kunnen wellicht een idee geven. Die wisselen nogal. 

Zo wordt de Franse corona-app maar mondjesmaat gebruikt, terwijl de Ierse app alleen al in de eerste week door 37 procent van de bevolking werd gedownload. Hoe meer mensen de app gebruiken, hoe effectiever hij zal zijn. 

Lees ook 

Hoe effectief is de corona-app? En hoe zit het met de privacy?

In het buitenland circuleren al tientallen corona-apps. Maar het enthousiasme erover is gematigd, zo leert een rondgang.

Dit is de corona-app die straks misschien ook op uw telefoon staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden