'De conservatieve homofobie is op zijn retour. En nu dit.'

De vlag hangt halfstok maar maandagochtend bonkt er alweer een beginnende bas uit de boxen, bij het zwembad van homomotel en dansclub Parliament House in Orlando.

Beeld afp

Mannen met roodgehuilde gezichten omhelzen elkaar, maar er wordt ook alweer voorzichtig geflirt, met betraande knipogen. 'We are Pulse', staat er in zwarte letters op het grote bord langs de weg, een verwijzing naar de nachtclub vijf kilometer verderop, waar een dag eerder 49 mensen werden doodgeschoten - vaak vrienden en bekenden van de gasten en werknemers hier. En daaronder: 'Unbreakable.'

Rauwe ervaringen

Dat zegt alles, zegt Bryan Granatstein, zoon van de eigenaar van de club. 'Er zijn zo veel mensen gestorven. Maar de gemeenschap krijgen ze niet kapot.'

Parliament House werd zondagavond het toevluchtsoord voor homo's, lesbiennes, bi- en transseksuelen van Orlando. De politie had hen opgeroepen thuis te blijven, uit vrees voor hun veiligheid. Maar ze kwamen toch, met honderden tegelijk. Jongens met hemdjes in regenboogkleuren, diva's in galajurken, vrouwen in herenoverhemden. Sommigen kwamen rechtstreeks uit het ziekenhuis, waar ze hun gewonde vrienden hadden bezocht. Sommigen kwamen rechtstreeks uit de Pulse, waar ze zelf aan de dood waren ontsnapt ('Ik ga altijd met mijn rug tegen de muur staan', zei Dave uit Delaware, die als gevangenbewaarder ooit neergestoken werd. 'Dat was mijn redding. Ik stond vlak bij de nooduitgang'). Ze hebben bloemen en kaarsen meegenomen, voor een eerste geïmproviseerde wake. Ze zijn nu hiernaartoe gekomen omdat ze zich juist níet wilden verstoppen. Om te laten zien dat ze er zijn, en niet weggaan.

Ze delen hun eerste rauwe ervaringen, vertellen over hun ontsnapping, en beginnen zich te realiseren dat sommige vrienden nooit meer zullen komen. Aan het eind van de avond trekt een dragqueen haar jurk aan om op het podium te paraderen, zo goed en zo kwaad als het gaat.

Parliament House, Orlando. Beeld reuters

Meer te vrezen?

Maar er staan wel politiewagens bij de ingang. Want Omar Mateen mag dan dood zijn, maar zijn er meer mensen die denken zoals hij, de dader van de grootste schietpartij in de Amerikaanse geschiedenis? Anders gezegd: hebben homo's meer te vrezen?

Het is raar, zegt Scott Spar de volgende dag aan het ontbijt, een veertiger uit Orlando, die een homotijdschrift uitgeeft. 'We zijn van zo ver gekomen, sinds de jaren zestig. We hebben onze rechten bevochten en gekregen, tot en met het huwelijk. De conservatieve homofobie is op zijn retour. En nu dit.'

Homo's, lesbiennes en transgenders hadden in Amerika de afgelopen decennia vooral te kampen met fundamentalistische christenen. Zij willen het homohuwelijk terugdraaien, zij zijn het die de laatste maanden een voor Europeanen onbegrijpelijk groot punt hebben gemaakt van de vraag naar welke wc mensen moeten van wie het geslacht niet helemaal duidelijk is. Maar hoewel die strijd nog steeds fel is, lijkt het een achterhoedegevecht: de jongere generatie christenen houdt er liberalere ideeën op na dan hun ouders. Het aantal geweldsdaden tegen homo's is de laatste jaren geleidelijk gedaald.

Segregatie

Nemen nu fundamentalistische moslims die rol over? Spar, die zaterdagnacht verschillende vrienden verloor, denkt van niet. 'We hebben goede banden met de moslims hier in Orlando. Er zijn goede en slechte mensen in elke geloofsgemeenschap. Katholieken, joden, protestanten. Misschien dat er iets meer onwetendheid is onder moslims. Maar wij gaan hen omhelzen, wij willen hen bij ons houden.'

In Amerika zijn minder lokale spanningen tussen homo's en moslims - minder dan in Europa, waar homo's in sommige buurten niet hand in hand over straat kunnen of worden weggepest. Er zijn verhoudingsgewijs minder moslims en Amerika is een gesegregeerd land - homo's en moslims komen elkaar gewoon minder vaak tegen (dat zijn overigens geen categorieën die elkaar uitsluiten; een moslim kan natuurlijk ook homo zijn). In Orlando al helemaal niet. Deze stad in Florida, bekend om zijn vermaakindustrie, is een stad waar homo's zich thuis voelen. Pretparken Disneyworld en Universal, maar ook defensiebedrijf Lockheed Martin hebben een progressief werknemersbeleid. De homoclubs hebben een lange geschiedenis, en zijn de plekken waar de hechte gemeenschap is gevormd. De homo's van Orlando komen af op de posters van gespierde mannen in kleine zwembroekjes (komende zaterdag op het programma: Pornicopia, met 'erotische verkopers'), maar kwamen ook naar de clubs om het verdriet van 9/11 te dragen.

Beeld epa

Individuele actie

Spanningen waren er amper en dus kom je hier in de homogemeenschap weinig mensen tegen die de aanslag aan de islam toeschrijven. 'Het was een individuele actie, een jongen die verloren was', zegt David Wiever, die zaterdag nachtdienst had in Parliament House en aan het einde van de nacht de ziekenwagens zag langsrijden. 'Iedereen heeft een lichte en een donkere kant. Hij is naar de donkere kant getrokken.'

Wiever geeft alles de schuld - het gebrekkige onderwijs, de lage lonen, het gebrek aan geestelijke gezondheidszorg in Amerika, de FBI die Mateen heeft laten lopen - maar niet religie. 'Uiteindelijk is hij een onstabiele jongen die in een eigen wereld opgesloten is geraakt. In een andere maatschappij was het niet gebeurd.'

Maar Scott Spar heeft het wel over 'terugvechten'. Volgens hem moeten er nog meer mensen uit de kast komen, ook in fundamentalistische kringen. Hij citeert Harvey Milk, de vermoorde homovoorvechter uit de jaren zeventig. 'Hoe meer mensen iemand kennen die homo is, hoe minder we te vrezen hebben. Dat is ons gevecht. We zullen veerkracht tonen. We zullen ons nog meer moeten laten zien.'

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden