De conclusie Wat zegt dit over KPMG?

Het is verleidelijk te concluderen dat KPMG een accountant is waar je als frauderend bedrijf rustig je gang kon gaan. En soms zelfs geholpen werd. Dat beeld klopt niet, zegt iedereen met wie de Volkskrant in het kader van dit verhaal sprak. Voor zover er problemen zijn, spelen die bij alle grote accountantskantoren.


Dat zegt ook hoogleraar forensische accountancy Marcel Pheijffer, luis in de pels van het accountantsberoep. 'KPMG is in Nederland extra kwetsbaar voor affaires doordat het zich specialiseert in internationaal opererende bouw- en vastgoedondernemingen.'


Met betrekking tot de malversaties bij Ballast Nedam staat de Nederlandse tak van KPMG er slecht op, zegt hij. 'Maar internationaal bezien hebben alle vier de grote kantoren zulke affaires', zegt Pheijffer. 'KPMG doet het niet significant beter of slechter dan Deloitte, Ernst & Young en PwC.'


De affaire onderstreept volgens hem zwakten in het bedrijfsmodel bij de kantoren. De hulpvaardigheid van de KPMG'ers is namelijk beter te begrijpen in het licht van de manier waarop partners binnen de grote accountantskantoren hun geld verdienen. De 170 partners van KPMG verdelen onderling de winst die de firma maakt. Dat is bij alle grote accountantskantoren hetzelfde. Hoeveel je precies uit de pot mag 'nemen' - enkele tonnen per jaar per partner - is mede afhankelijk van hoeveel je 'brengt'. Als je als partner niet genoeg bijdraagt aan de pot, heeft dat invloed op je statuur en mogelijk zelfs op je toekomst bij de firma.


Voor de positie binnen de partnervergadering, is het dus van groot belang dat je genoeg klanten hebt bij wie je uren kunt schrijven. Dat maakt de accountant in potentie afhankelijk van de klant, en het kan hem in de verleiding brengen een oogje toe te knijpen of zelfs een helpende hand uit te steken als dat gevraagd wordt.


Renze H., spil in de Ballast Nedam-zaak, lijkt daar een mooi voorbeeld van. Hij was al sinds de jaren tachtig de vaste accountant bij Ballast Nedam, toen in het buitenland betaalde steekpenningen nog aftrekbaar waren van de belasting. Toen de regelgeving veranderde, zocht hij als goede adviseur van Ballast een oplossing, in plaats van er direct een eind aan te maken.


Het afgelopen decennium hebben toezichthouders de perverse prikkels in de accountancy zo veel mogelijk geprobeerd weg te nemen. Daarom moeten grote bedrijven sinds 2006 elke zeven jaar van accountant wisselen. Het idee dat er een onbekende opvolger van buiten komt, zou de accountant extra scherp moeten houden.


Maar nog altijd zitten accountant en klant in de ogen van toezichthouders en kritische volgers van de accountantssector te dicht op elkaar. Een accountant die de zaak Ballast Nedam goed kent, zegt zeker te weten dat het OM de zaak aangrijpt om de laatste sfeer van vertrouwelijkheid tussen klant en accountant weg te nemen. 'Ze proberen ons zo een vooruitgeschoven post te maken van het OM. De zaak is een showcase geworden die alle grote kantoren aangaat.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden