De complottheorieën rondom Charlie Hebdo

Traditie: bij aanslagen of andere 'grote gebeurtenissen' duurt het niet lang voor de eerste complottheorieën de kop opsteken. Bij de aanslagen op Charlie Hebdo, nu een week geleden, is dit niet anders.

Still uit de executiefilm van de broers Kouachi. Beeld Youtube.com

'Zaten de Amerikanen achter de aanslagen in Parijs?' kopte de grote Russische tabbloid Komsomolskaya Pravda, daags na de gebeurtenissen. De provocerende voorpagina verwijst naar een interview met politiek wetenschapper Alexander Zhilin, die de Amerikaanse inlichtingendiensten verwijt de aanslag te hebben gepland. Dit omdat Hollande begin januari zei de economische sancties tegen Rusland te willen heroverwegen.

Maar het zijn niet alleen de Amerikaanse inlichtingsdiensten die het moeten ontgelden. Ook de Mossad, de Israëlische inlichtingendienst, wordt aangewezen als een mogelijke verantwoordelijke voor de aanslagen. Meteen na de aanslag verschijnen berichten van complotdenkers, die de Mossad beschuldigen haat jegens moslims te willen zaaien met de aanslag. Ook populair: dit is de 'wraak' van Israël omdat Hollande de vorming van een Palestijnse staat steunt.

Op vrijdag, als Amedy Coulibaly mensen in een joodse supermarkt gijzelt, verstommen echter veel van deze geluiden.

Bloedspatten

Andere theorieën zijn gebaseerd op een aantal 'inconsistenties' bij de aanslagen, waarvan de eerste al snel na de aanslag begonnen te circuleren. Zo is er een hardnekkige theorie dat de politieagent Ahmed, die in een online verschenen filmpje door de broers Kouachi op straat wordt neergeschoten, nog leeft. Bewijs hiervoor zou zijn dat er geen bloed te zien is in het filmpje terwijl, zo wordt beweerd, een schot van zo'n korte afstand veel bloed zou moeten genereren. Volgens critici het bewijs dat de aanslag in scène zou zijn gezet.

Volgens David Zoetmulder, wapen- en munitie-expert, is het echter goed mogelijk dat er geen bloed bij een dergelijk schot vrijkomt. 'Niet meteen in ieder geval, als er na vijf seconden nog geen bloed is, dan is er wat aan de hand. Het is dus heel goed mogelijk dat je niks ziet op het filmpje, maar dat de agent wel degelijk is neergeschoten.'

Identiteitsbewijzen

Ook veel andere zogeheten inconsistenties worden snel ontkracht. Een foto van Hollande die op de plek van de aanslag een selfie neemt, blijkt gefotoshopt. Dat de achteruitkijkspiegels van de vluchtauto op twee verschillende foto's een andere kleur leken te hebben, werd toegeschreven aan lichtinval.

De complotdenkers hebben echter nog een troef achter de hand: hoe konden de broers Kouachi hun identiteitsbewijzen in hun vluchtauto vergeten? Hierover is meer discussie. Dat de foto's als eerste opdoken op Israëlische websites, is ook voer voor complotdenkers. Het lijkt allemaal toeval, maar dat wordt niet door iedereen geaccepteerd. 'Ik vond het ook heel apart', zegt Bibi van Ginkel, terrorismedeskundige aan het Clingendael instituut. 'Maar je kan natuurlijk altijd fouten maken, en er is op zo'n moment niemand die je kan corrigeren.'

'Je hebt mensen die hun identiteit bekend willen maken en voor hun 15 minutes of fame willen gaan, maar ik denk niet dat dat hier een rol speelt. De broers stelden zichzelf in dienst van de aanslag, hun eigen heldendom leek niet mee te spelen. Het waren professionals. Het lijkt er toch echt op dat dit simpelweg een fout was.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.