De compensatie-order

De prijs is niet van belang bij de aanschaf van een straaljager. Wat een gevechtsvliegtuig allemaal kan, doet er ook niet toe....

Ferry Haan

'Compensatie-order', een grappig woord. Want waarvoor moet een land eigenlijk gecompenseerd worden als het gewoon nieuwe vliegtuigen wil kopen? De consument ziet zijn autodealer aankomen met de mededeling dat zijn nieuwe auto weliswaar duur is, maar dat een Nederlandse garage als compensatie de knalpijp heeft mogen monteren.

Zo niet in defensieland. Nog even de context. Nederland twijfelt over de aanschaf van een nieuw gevechtsvliegtuig als opvolger voor de F16. Het gaat tussen de Amerikaanse Joint Strike Fighter en de Eurofighter uit Europa.

De Nederlandse luchtvaartindustrie twijfelt niet en kiest voor het Amerikaanse vliegtuig, hoewel dat nog niet bestaat. De reden is louter financieel. De Amerikanen hebben voor de Nederlandse industrie meer compensatie-opdrachten in petto.

Het fenomeen van de compensatie-order is in defensiekringen al sinds jaar en dag gebruik. De aanschaf van iets duurs voor Defensie, komt eigenlijk altijd neer op het ordinair subsidiëren van de Nederlandse industrie. Met de aanschaf van de Nederlandse vliegtuigen is in totaal 12 miljard gulden gemoeid. De industrie zag hier graag ook voor 12 miljard aan opdrachten tegenover staan.

Maar wacht eens even. Nederland heeft toch sinds het RSV-debacle geleerd dat subsidies voor een industrie niet werken? En roept landbouwminister Brinkhorst dezer dagen niet dat de Nederlandse landbouwsector verpest is door de volle subsidietrog?

De defensie-industrie heeft geen twijfels over haar rechten. Sterker, de industrie wil meer dan alleen compensatieorders. Ze vindt dat ook het overheidsvoordeel toekomt aan de industrie.

Vis, de vertegenwoordiger van de industrie, vindt kennelijk niet dat een financieel voordeel voor de overheid betekent dat de overheid belastinggeld uitspaart. Als er al een groep is die recht heeft op op dit geld, dan zou het toch de belastingbetaler moeten zijn.

De directeur van de Eurofighter, M. Rudd, begrijpt ook hoe het werkt in defensiekringen. Hij wijst er fijntjes op dat de Nederlandse vliegtuigfabrikant Fokker niet failliet is gegaan omdat niemand de vliegtuigen wilde kopen. Nederland heeft destijds gewoon het verkeerde vliegtuig, de F16, aangeschaft. Fokker werd hierdoor het slachtoffer van een gebrek aan compensatieorders. Dat was met de keuze voor de Europese Tornado niet gebeurt, zo suggereert Rudd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden