'De Commissie is te snel afgetreden'

Slechts zes weken hadden de vijf Wijzen om de gevallen van fraude en wanbeheer bij de Europese Commissie boven water te halen....

Rob Gollin

ZE kenden elkaar niet, de leden van het Comité van Wijzen. Walter van Gerven, Belg, professor aan de universiteit van Leuven en gewezen advocaat-generaal bij het Europese Hof van Justitie, had ooit eerder enkele woorden gewisseld met de Nederlander André Middelhoek, voormalig voorzitter van de Europese Rekenkamer. De anderen, een Zweed, een Spanjaard en een Fransman, had hij nog nooit ontmoet. Maar dat vormde geen beletsel om zes weken na hun eerste kennismaking geschiedenis te schrijven. Hun rapport, opgesteld op verzoek van het Europees Parlement, bevatte zo veel belastende informatie dat de Europese Commissie geen andere uitweg zag dan collectief ontslag te nemen.

- Was het genoeg, zes weken?

'We zijn allemaal wat vermoeid, maar we hebben het werk onpartijdig en zo volledig mogelijk gedaan. Elf commissarissen hebben we gehoord, en tien ambtenaren. We hebben de dossiers geloofwaardig kunnen analyseren.'

- De commissarissen waren woest. De conclusies gingen veel te ver. Ze hebben ze van tevoren niet kunnen lezen.

'Ze hebben het recht op verdediging gehad. Zondag zijn ze geweest. Iedereen alleen op een kamer. Maar de afspraak was dat ze alleen de passages konden lezen die op hun dossiers betrekking hadden. En de uiteindelijke conclusies zijn gebaseerd op de gevolgtrekkingen die we in de aparte dossiers hebben gemaakt. Kijk, we verwachtten geen applaus. Maar iemand die met maagklachten naar de dokter stapt, hoeft niet te verwachten dat hij kerngezond wordt verklaard.'

- Commissaris Cresson spreekt van manipulatie.

'Mevrouw Cresson kent de procedure niet. Natuurlijk zijn onderweg voortdurend teksten aangepast. Soms kan het net iets helderder, scherper, of juist anders. Vergeet niet: het comité was een quasi-rechterlijk orgaan. We waren niet verplicht om rekening te houden met alle betrokkenen en ze over elke beweging te informeren.'

- Doet het rapport wel recht aan het werk van de Commissie? Alleen de dossiers waar een geur aan zat zijn onderzocht.

'Dat was nu eenmaal onze opdracht. De commissarissen hebben ook goed werk gedaan, zeker. Maar er is ook veel misgegaan, waarvoor de Commissie als geheel verantwoordelijkheid droeg. Wat in bijna in alle materiaal terugkeert is dat ze hebben nagelaten om privébedrijven die werden ingehuurd om taken uit te voeren, afdoende te controleren. De maatregelen om dat te verbeteren kwamen te laat.'

- Het comité schrijft: 'Het was moeilijk iemand te vinden die ook maar het geringste gevoel voor verantwoordelijkheid heeft.' Dat gaat toch heel ver?

'Ik weet dat velen daarover zeer ontstemd zijn. Ze missen de context van die opmerking. We wilden aangeven dat er geen commissaris was die wel eens over het muurtje van de collega's keek. In een open cultuur moet er een wisselwerking zijn, ook met directeuren-generaal en lagere echelons. Die was er niet. Op strikt persoonlijke titel wil ik wel toegeven dat het zinnetje wat ongelukkig was geformuleerd.'

- Was u dan verrast over het effect? Echt nieuwe feiten waren er niet. In dat zinnetje zat juist het gif.

'Ach, ik begrijp wel hoe het werkt. Alle betrokkenen nemen snel de conclusies door, zijn boos, teleurgesteld, vinden het niet eerlijk. Dan is er even geen tijd voor nuances.'

- U zou niet onmiddellijk zijn vertrokken, als u de Europese Commissie was geweest?

'Als u het mij persoonlijk vraagt, nee. Ik zou er nog eens nachtje over hebben geslapen. De zaak even laten bezinken, het verband zien.

'Dan zou ik naar het Europees Parlement zijn gegaan, en het comité hebben uitgenodigd. Ik zou de confrontatie niet uit de weg zijn gegaan, laat ik het zo zeggen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden