De coalitie die niemand wil

Er is een levensgrote kans dat er na 22 november een coalitie komt die niemand wil, namelijk van CDA en PvdA....

Het is onlosmakelijk verbonden met de verkiezingstijd: politieke partijen flirten er lustig op los. Niet alleen met de kiezer, maar ook met elkaar. Als een voorspel dat na 22 november moet leiden tot een nieuwe regeringscoalitie. Maar hoe opzichtig de politieke partijen in sommige gevallen ook op de versiertoer zijn, ze lijken bezig met een mission impossible.

Op basis van de huidige peiling zouden zowel CDA als PvdA het heft in handen kunnen nemen bij de coalitievorming. Beide zijn – met 38 zetels – in deze peiling even groot. Onder het huidige gesternte is de spoeling voor dePvdA echter dun: een ‘links kabinet’ (een coalitie van PvdA, SP en GroenLinks) alsmede een derde paars kabinet (PvdA, VVD en D66) kunnen vooralsnog niet op een meerderheid rekenen (respectievelijk 68 en 66 zetels). Als de PvdA wil meeregeren, zal ze zich welhaast gedwongen zien een verstandshuwelijk met het CDA aan te gaan. Koude rillingen lijken over de ruggen van de kiezers te lopen: slechts 17 procent ziet een coalitie met CDA en PvdA zitten (zie ook het Betoog, 21 oktober).

Als we ervan uitgaan dat de nieuwe coalitie straks bestaat uit twee of drie partijen – dat is sinds 1977 immers het geval; daarvoor waren coalities vaak nog omvangrijker – dan zijn er op basis van de huidige peiling getalsmatig maar vier aannemelijke mogelijkheden: een kabinet van CDA en PvdA, eventueel aangevuld met SP, ChristenUnie of GroenLinks. Deze combinaties kunnen rekenen op respectievelijk 76, 100, 84 en 82 zetels.

De combinatie met SP is politiek een onwaarschijnlijke: het feit dat de coalitie over een zeer ruime meerderheid beschikt, zou betekenen dat het CDA een groot deel van de macht moet inleveren en dat zullen de christen-democraten niet willen.

Dan blijven er dus drie combinaties over: een coalitie van CDA en PvdA, eventueel aangevuld met ChristenUnie of GroenLinks. Geen van deze coalities kan echter rekenen op de steun van meer dan 4 procent van de kiezers. En dan wil de aanhang van het CDA liever niet met GroenLinks in zee, terwijl de achterban van de PvdA niet zit te wachten op een coalitie met de ChristenUnie. Zo worden het CDA en de PvdA wel heel erg hard in elkaars armen gedreven.

De kans dat er na 22 november een coalitie komt die bijna niemand wil, is dus levensgroot aanwezig: een coalitie van CDA enPvdA lijkt onder het huidige gesternte de enige serieuze mogelijkheid.

Remco Frerichs en Peter Kanne

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden