De Citotoets geeft nog vaak een verkeerd advies

Kübra Yilmaz wil alle kinderen die net een tegenvallende uitslag van Cito hebben gekregen, wel een hart onder de riem steken....

Ze wilde zo graag naar het vwo, want ze wilde architect worden. Maar haar Citotoets verknalde ze helemaal, door de stress. ‘De drie dagen van de toets waren voor mij de stressvolste van mijn leven.’ En de dagen na de uitslag werden de verdrietigste. Al in de klas was ze in tranen, want Cito adviseerde vmbo. Ook het schooladvies kwam niet verder dan vmbo-t.

Haar droom leek te vervliegen, maar ze hield vol. Ze wilde per se naar een school met kansklassen, waar kinderen meer de kans krijgen zich te bewijzen. Zo kwam ze terecht op het Hervormd Lyceum West in Amsterdam. Het eerste jaar zat ze in de vmbo-klas negens en tienen te halen, en het tweede jaar had ze het voor elkaar: vwo. Weliswaar aanvankelijk met zesjes, maar toch. Ze zit nu in de vierde, doet natuur en techniek en haalt zevens en achten. Maar nog steeds denkt ze af en toe, in een schrik: ‘Kan ik het wel? Ze zeiden toch dat ik vmbo moest doen?’

Voor conrector Paul Teillers van het Hervormd Lyceum is het geen nieuw verhaal. Er gaat zo veel mis met die Citotoets, zegt hij. Hij heeft het nog eens nagekeken voor zijn eindexamenkandidaten vwo van vorig jaar. Van de 30 kandidaten waren er zes jaar eerder maar 9 van de basisschool gekomen met een Citoscore voldoende voor toelating tot het vwo. 14 zaten in de ‘bespreekzone’, en 7, ofwel een kwart van zijn klas, zouden aan de hand van Cito nooit het vwo hebben gezien.

Het advies van de basisschool was overigens nauwelijks betrouwbaarder. Van de dertig vwo’ers waren er drie met vmbo-advies van de basisschool gekomen, 14 met havo-advies en 13 met vwo-advies.

Dat sluit precies aan bij de ervaringen van Leo Koster. Koster is psycholoog bij de Amsterdamse onderwijsadviesdienst Atlas. Jaarlijks test hij enkele honderden kinderen voor wie het schooladvies en de Citoscore sterk uiteen lopen. In de meeste gevallen is het probleem dat de Citotoets een lagere school aanwijst dan het advies van de basisschool. Maar andersom komt ook voor.

De gemeente Amsterdam heeft een procedure bedacht voor leerlingen met zulke uiteenlopende adviezen. Soms is een goed gesprek voldoende, soms moet er een nieuwe toets, de NIO-test, worden afgenomen. Veruit de meeste toetsen in twijfelgevallen worden afgenomen door Kosters Atlas.

Ook Koster heeft geturfd hoe het zijn klanten is vergaan. Van de rond 6.000 Amsterdamse leerlingen kreeg Atlas er in 2006 285 te testen omdat schooladvies en Cito-score uiteenliepen. Van 219 kinderen wist Koster te achterhalen hoe het ze op school vergaat. Van die groep hadden er 52 geen baat gehad bij de NIO-test (die gingen dus naar de lagere schoolsoort), maar 167 hadden er wel baat bij. Met 149 gaat het goed. ‘Die zijn gered van de te lage Citoscore of het te lage schooladvies’, zegt Koster.

De trend van de laatste jaren is: steeds meer toetsen, een trend die wordt versterkt door de commissie-Dijsselbloem, die de Citotoets verplicht wil stellen. Staatssecretaris Dijksma is sceptischer. Afgelopen zaterdag zei ze: ‘Er wordt al heel veel getoetst. De vraag is: wat levert dat toetsen allemaal op?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.