AnalyseVerkiezingsprogramma CU

De ChristenUnie wil korte metten maken met alle moderne kwalen, wat haar in vier jaar regeren niet is gelukt

null Beeld Bas van der Schot
Beeld Bas van der Schot

Een voor een presenteren de partijen hun verkiezingsprogramma’s. Vandaag: de ChristenUnie, die cultureel conservatisme combineert met een overwegend progressieve sociaal-economische agenda.

Verkiezingsprogramma ChristenUnie

Motto
Kiezen voor wat écht telt

Boodschap
Kies voor vertrouwen, zorgzaamheid en gedeelde waarden in plaats van wantrouwen, ieder voor zich en morele onverschilligheid

Opvallendste zin
‘We kiezen voor een economie waarin niet maximale groei, maar de bloei van mensen en de samenleving centraal staat.’

Stel je voor dat Nederland leeg was en binnen een week helemaal moest worden ingericht (of noem het: geschapen) – wie zou die klus dan kunnen klaren? Of ze het kunnen, zullen we nooit weten, maar zeker is dat bij de ChristenUnie een blauwdruk klaar ligt die zo gedetailleerd is dat ze, al dan niet met interventie van boven, misschien een heel eind zouden kunnen komen.

Het programma leest als een vuistdikke zaterdagbijlage van Trouw, waarin geen van de kwaden van de moderne tijd (individualisering, mondialisering, vrije marktdenken) onbesproken blijft en een oplossing wordt aangereikt in de vorm van een zorgzame samenleving ‘waarin de economie werkt voor mensen in plaats van andersom’.

Dat deze staat van utopie moeilijk bereikbaar is in onze parlementaire democratie die aan elkaar wordt gebreid met compromissen, wordt ook duidelijk. Want hoewel de ChristenUnie de afgelopen vier jaar een regeringspartij was, staat de gewenste stand van het land in het verkiezingsprogramma wel heel ver af van de werkelijke – die de afgelopen jaren toch echt mede vorm kreeg door dezelfde ChristenUnie.

Mocht een door Nederland afgewezen asielzoeker in Moria de hand weten te leggen op het program, zal hij zich toch op het hoofd krabben bij die prachtige migratieparagraaf. Hetzelfde geldt voor iemand uit de lagere middenklasse die door dit kabinet de rechtsbijstand voor haar ogen in rook zag opgaan – terwijl de CU juist voorstander is van méér rechtsbijstand.

Het laat onverlet dat de partij zijn huiswerk heeft gedaan – zoals bijvoorbeeld te zien is aan het radicale, maar goed uitgewerkte plan voor een belastinghervorming. Radicaal worden alle toeslagen, kortingen en veel aftrekposten geschrapt. De koopkracht die daardoor zal dalen, wordt op drie manieren gecompenseerd: een basiskorting voor elk huishouden, belastingverlaging voor middeninkomens en de verhoging met 10 procent van het minimumloon, de bijstand en de AOW.

Originaliteit

Het unieke karakter van het CU-programma ligt in de mix van cultureel conservatisme en het overwegend progressieve sociaal-economische gedachtengoed. Een zorgzame samenleving is er een waarin bij de ChristenUnie ook de woningmarkt en de arbeidsmarkt worden hervormd en waarin waarden een voorname rol spelen. Dat betekent behalve behoedzame standpunten inzake abortus en euthanasie, ook dat er in de openbare ruimte en bij evenementen een blowverbod komt. En hoewel de partij wel inzet op innovatie inzake nanotechnologie, houdt ze zich verre van ‘experimenteerembryo’s’.

Pragmatisch is het pleidooi voor de terugkeer van de pil in het basispakket (‘een van de meest effectieve maatregelen om het aantal abortussen omlaag te brengen’). Maar tegelijkertijd is terughoudendheid geboden bij het aanbieden van preconceptie en prenatale diagnostiek. De NIPT-test en de 13-weken echo worden geen vast onderdeel van reguliere prenatale zorg.

Dat de ChristenUnie pal staat voor de vrijheid van onderwijs verbaast niet. Maar hier gaat het programma wel heel optimistisch om met de weerbarstige realiteit zoals die aan de oppervlakte kwam na de onthoofding van de Franse leraar Samuel Paty. ‘De nieuwe burgerschapsopdracht voor het onderwijs waarborgt dat scholen leerlingen de grondbeginselen van de democratische rechtsstaat bijbrengen’, lezen we. De vrijheid van scholen om ‘vanuit hun eigen identiteit’ invulling te geven aan deze opdracht wordt gerespecteerd. En het toezicht door de inspectie op de ontwikkeling van burgerschapsvaardigheden heeft ‘een terughoudend karakter’.

Politieke haalbaarheid

De ChristenUnie investeert veel, in bijna alle sectoren. Maar er moet ook 50 miljard euro gevonden worden voor zogeheten ‘extra investeringen’. In het openbaar vervoer wordt 15 miljard gepompt, in ‘de regio’ en innovatie beiden 10 miljard en in het klimaat en een schone energievoorziening nog eens 15 miljard. Waar ook flink in geïnvesteerd wordt, is de Grondwet. Zo wil de partij een nieuw constitutioneel hof.

In de twintig punten waarin het programma wordt samengevat weerklinken toverwoorden als duurzaamheid, rechtvaardigheid, geen maximale groei, circulaire economie, kringlooplandbouw, armoedebestrijding, klimaatneutrale samenleving. Kortom, wie sociaal betrokken is maar zich tegelijk vragen stelt bij het vastleggen van een abortusgrens op 24 weken (het moment waarop geboren baby’s levensvatbaar zijn) zou bij het invullen van de stemwijzer – al dan niet tot eigen verbazing – zomaar bij de ChristenUnie kunnen belanden. En dat geldt ook voor potentiële coalitiepartners zoals de VVD, het CDA, de PvdA, GroenLinks en D66. Als de ChristenUnie genoeg zetels haalt, moet niemand raar opkijken als Gert-Jan Segers in april weer gewoon aan de formatietafel zit.

Hoofdpunten

• Een grote wijziging van het belastingstelsel

• Instelling van een constitutioneel hof

• Een wettelijk ‘uitdaagrecht’ van burgers richting de overheid

• Herwaardering werken voor de publieke zaak: hogere salarissen agenten, leraren, zorgmedewerkers

• Ruimhartiger asielbeleid

• EU-landen moeten onderling afspraken kunnen maken over asielmigratie

• Er komt een deltaplan tegen ondermijning en zware drugscriminaliteit

• IS-kinderen met de Nederlandse nationaliteit kunnen onder toezicht terug

• Een nieuw wettelijk kader voor preconceptie en prenatale screening

• Sociaal leenstelsel voor studenten wordt afgeschaft, de basisbeurs komt terug

• Hogere staatsschuld te billijken mits economie hervormd wordt

• Terugdringen schuldencrisis bij veel gezinnen

• Afschaffing verhuurdersheffing, hervorming woningmarkt

• Nederland klimaatneutraal in 2050, investeren in circulaire economie en schone energie

• Een sterker Europa: gekwalificeerde meerderheidsbesluitvorming over buitenlands beleid

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden