De cast van Holland, natuur in de Delta

Dierencast Holland, Natuur in de Delta

Luie beverfamilies en schuwe hazen - de cast van de nieuwe Nederlandse natuurfilm Holland, natuur in de Delta laat zich moeilijk regisseren. Over de bijzondere bewoners van de Biesbosch en hoe de makers ze toch op hun best in beeld hebben gekregen.

De hoofdrolspelers van de film Holland, natuur in de Delta. Beeld Bodil Jane

Zeearend

Hoeveel zijn er?
Er zijn 6 paren geteld, met naar schatting 20 nakomelingen. Of de jongen allemaal in Nederland zijn gebleven, staat niet vast.

Wat is er zo bijzonder aan?
Ze zijn na lange afwezigheid terug in Nederland. Grote aaneengesloten natuurgebieden, daar houden ze van. Eerst nestelden ze in de Oostvaardersplassen, maar nu zitten ze ook in de Biesbosch, het Lauwersmeer en het Roggebotzand.

Ze staan te boek als de vliegende deur: de vleugels met een spanwijdte van 2,5 meter hebben een bijna recht profiel. In de film heten ze de koning van de delta, maar hun gezag is beperkt. Als ze een prooi in de klauwen hebben - vis, maar ook watervogels als ganzen en eenden - worden ze getreiterd en soms zelfs aangetikt door veel kleinere vogels, in de hoop dat ze de vangst laten vallen.

Was het filmen lastig?
De crew heeft in de Biesbosch een 13 meter hoge toren gebouwd, op zo'n 60 meter van een nest. Een cameraman verbleef er van april tot augustus 2014 vrijwel permanent om opgroeiende jongen te kunnen filmen. Voor opnamen in vogelperspectief is gebruik gemaakt van een zeearend die in het bezit is van de Franse natuurorganisatie Freedom. Die vliegt vaker met een cameraatje op de rug.

Opvallendste scène
Een reeks mislukte landingen op bomen door een jonge zeearend. Takken buigen door of breken af.

Zeearend Beeld Bodil Jane

Bever

Hoeveel zijn er?
Ruim 600, verspreid over 56 locaties.

Wat is er zo bijzonder aan?
De bever doet het tegenovergestelde van de Nederlander. De laatste bouwt dammen en graaft sloten om het water buiten te houden, de waterbouwkundige met pels doet dezelfde inspanningen maar juist om de nattigheid te bewaren - daarin voelt hij zich veilig. Nog een opvallende activiteit: het omknagen van bomen om bij de jongste takken te komen. De bever voedt zich in de winter met schors dat nog weinig is verhout.

Was het filmen lastig?
De populatie in de Biesbosch bleek tamelijk lethargisch, de filmers weken uit naar een zijtak van de Maas bij Venray. Daar zat een veel beweeglijkere familie. De knagers zijn schuw en vooral 's nachts actief. Een cameraman in het water was uitgesloten. Onbemande camera's met lampen boden ook geen soelaas, de bevers zwommen om de lichtbundel heen. Drie infraroodcamera's uit de beveiligingsindustrie bleken de oplossing. Het was elke morgen afwachten wat erop stond.

Opvallendste scène
Een onder water zwemmende bever. De montage van de film was al gereed, toen een cameraman toch dit shot kon maken. Het was een jong exemplaar, kennelijk nog meer nieuwsgierig dan schuw.

Bever Beeld Bodil Jane

Stekelbaars

Hoeveel zijn er?
Een ruwe schatting: miljoenen.

Wat is er bijzonder aan?
Er zijn twee soorten: de tiendoornige en de driedoornige. De film volgt de laatste soort. Die is het grootst, ongeveer een decimeter - en bovendien een migrant. Vanuit de Waddenzee en de Noordzee trekken ze langs dammen en sluizen de rivieren in, naar sloten en poeltjes, waar ze paaien. Mannetjes bouwen een tunnel waar ze vrouwtjes doorheen lokken. Die zetten hun eitjes af, waarna het mannetje ze bevrucht. In de paartijd kleurt de buik van het mannetje oranjerood en lichten zijn ogen blauw op.

Was het filmen lastig?
Van mei 2014 tot aan de winter is alle tijd gestoken in het bepalen van de geschikte locaties. Pas vanaf februari is begonnen met draaien, met twee onderwatercamera's. Die volgden telkens groepjes van 30 tot 40 stekelbaarsjes bij de te nemen barrières. Er is even gesmokkeld; geregisseerd, zeggen de makers liever. Om close-ups te maken van de van kleur verschietende mannetjes, zijn ze in een bak water gezet.

Opvallendste scène
Een school stekelbaarsjes zwemt door zich sluitende sluisdeuren. Eén haalt het niet en blijft alleen achter. Hartverscheurend.

Stekelbaars Beeld Bodil Jane

Haas

Hoeveel zijn er?
Zo'n 800 duizend.

Wat is er zo bijzonder aan?
Dit is een stoer beest. Hij slaapt altijd buiten, achter een pol gras in de polder. Hij zwemt bijna net zo goed als een rat. Op land haalt hij snelheden tot bijna 70 kilometer per uur. Jagers - zowel mens als dier - hebben vaak het nakijken als hij in volle ren een hoek van 90 graden maakt.

Hazen knokken met elkaar in het veld, staand op hun achterpoten - het zogeheten rammelen. Het zijn niet alleen concurrerende mannetjes die elkaar te lijf gaan, ook vrouwtjes delen rake klappen uit aan mannetjes, om ze van zich af te houden of om na te gaan of het een echte kerel is.

Was het lastig filmen?
Eerst verschansten de cameralieden zich in tentjes in het weiland, maar toen lieten de hazen zich niet zien. Pas op het moment dat ze in een aanhanger achter de trekker van de boer plaatsnamen, vertoonden ze zich - dat was vertrouwd. De filmers hebben boeren en jagers ingezet om ze op zich af te laten komen, zodat ze de hazen in volle ren konden vastleggen met speciale camera's voor superslomo's.

Opvallendste scène
Een jong haasje, rillend van angst als een ooievaar naderbij komt.

Haas Beeld Bodil Jane
Pimpernelblauwtje Beeld Bodil Jane

Pimpernelblauwtje

Hoeveel zijn er?
Het wisselt nogal, jaarlijks tussen 150 en 400 exemplaren.

Wat is er zo bijzonder aan?
Ze zijn zeldzaam; deze vlinder komt alleen voor in de Moerputten, ten zuiden van Den Bosch. Nog bijzonderder: ze belazeren de kluit. Uitgekomen rupsen kruipen van de pimpernelplant naar beneden, waarna moerassteekmieren ze meenemen naar hun nest. Die denken met larven te maken te hebben door de geurstoffen die de rups afscheidt. Eenmaal in het nest voedt de rups zich met de eieren en larven van zijn gastheer. Als hij na het verpoppen als vlinder uitkomt, moet hij maken dat hij wegkomt. Anders ontdekken de mieren het bedrog en gaat hij er alsnog aan.

Was het lastig filmen?
Veel is, in de terminologie van de makers, geregisseerd. Een mierennest filmen in de Moerputten was uitgesloten in verband met de kwetsbaarheid van het gebied.

De mieren en de rups zijn gefilmd in een studio ter grootte van een fiks aquarium. Zo kon de complete cyclus worden vastgelegd.

Opvallendste scène
Het begint met een deukje in de verpopte rups en eindigt met de vlinder die ervantussen gaat.

Er was een 24 uurs-ploegendienst van cameramensen voor ingesteld. Dit gebeuren van in totaal zo'n 2 minuten mocht niet worden gemist. Anders was het pimpernelblauwtje uit de cast van de film verdwenen.

Filmlocaties

Verdronken land van Saeftinghe,
De Biesbosch
Haringvlietdam
Neeltje Jans
Oosterscheldekering
Zeelandbrug
Lauwersmeer
Moerputten
Spiegelplas, Nederhorst den Berg
De Blauwe Kamer
Plasserwaard, Wageningen
De Grebbeberg
Montfoort, Het Beloken land
Spengen, Kockengen
De Razende Bol en De Hors, Texel
Bronsbergen, bij Zutphen
Wommels
Het Schuitwater, Horst
Reeuwijk
Kraansvlak, Kennemerduinen
Polder bij Haastrecht
Naardermeer, uitwateringskanaal
Strijenham en Sint Annaland aan de Oosterschelde
Haarlemmermeerse Bosplas
Toolenburgerplas
Vinkeveense plassen
De Beldert, Zoelen
Duinplas, Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Duinplassen, Den Haag
Nationaal Park de Weerribben-Wieden
Beken en sprengen bij Apeldoorn
Wilhelminasluis, Andel
Balgzanddijk, Den Helder
Limburgse Maas, Thorn
Oostvoornse Meer
Dreischor, Scharendijke en Den Osse aan het Grevelingenmeer
Vechtplassen
Stormpoldervloedbos, Krimpen aan den IJssel
Noordzee
Grote rivieren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.