'De butlerrobot staat nog lang niet voor de deur'

Je zou kunnen denken dat de universele huishoudrobot bijna realiteit is. Tijd om de verwachtingen een beetje te temperen.

Waar blijft potjandorie de huishoudrobot? Dat wil de Amerikaanse hoogleraar Satyandra K. Gupta wel eens weten. Op de website van IEEE Spectrum, het internationale vakblad voor de ingenieur, vraagt Gupta zich hardop af waarom hij ondanks talloze beloften en voorspellingen nog steeds geen mechanische knecht heeft die voor hem stofzuigt, de vaatwasser inruimt en de piepers jast. En de telefoon opneemt, als er weer eens een televerkoper belt tijdens het avondeten.


Aanleiding voor Gupta's bespiegelingen is het nieuws dat Google in het afgelopen half jaar acht bedrijven heeft opgekocht die robottechnologie ontwikkelen. Een van de Google-robots won eind december een wedstrijd van Darpa, het onderzoekscentrum van het Amerikaanse leger.


De robots moesten taken volbrengen die 'soortgenoten' hebben uitgevoerd in de kerncentrale van Fukushima, die in 2011 werd verwoest. SCHAFT, een in Japan ontwikkelde robot, legde een obstakelparcours in de kortste tijd af, met het beste resultaat. En met slechts een keer een beetje hulp van zijn scheppers.


De koopwoede van Google is voor sommigen een aanwijzing dat de zelfdenkende mechanische hulp snel dichterbij komt, constateert Gupta. In IEEE Spectrum gaat hij na wat daarvoor nodig is en wat de sociale gevolgen zullen zijn van robots bij consumenten thuis. Als het meezit, denkt hij, heeft hij voor het einde van het decennium een robohulp die de ramen lapt en de telefoon beantwoordt.


Dat lijkt Vanessa Evers, informaticahoogleraar aan de Universiteit Twente, een beetje al te optimistisch. 'Zo'n butlerrobot rijdt niet vandaag of morgen ons huis binnen. In laboratoria kunnen we robots één kunstje heel goed bijbrengen. Maar een robot die uit de context begrijpt wat hij moet doen is veel moeilijker te maken. Je kunt een robot uitstekend leren wat hij in een keuken met theekopjes moet doen. Maar hij zal niet zelfstandig bedenken wat hij moet doen als hij een theekopje in de tuin vindt.'


Het grote publiek ziet bij het begrip robot te snel de mechanische alleskunners uit Star Wars voor zich, zegt Evers. Ze denkt niet dat er per se één huishoudrobot komt, maar meerdere die voortborduren op al bestaande technieken. 'Je kunt de koelkast ook als een robot beschouwen. We hebben al stofzuigrobots en robotbedden die zich automatisch aanpassen aan wie er in ligt. Zie de zelfdenkende auto die automatisch remt als iemand onverhoeds oversteekt. We zullen eerder zien dat allerlei taken worden gerobotiseerd dan een mechanische slaafje dat de kussens opschudt en daarna groenten voor het avondeten snijdt.'


Als het om technische bekwaamheden gaat kan de huishoudrobot er snel zijn, zegt Gupta. Het zal alleen miljarden vergen om ze betrouwbaar en veilig te maken.

'Het probleem is dat mensen allerlei dingen met een robot zullen gaan doen - zaken die je als ontwerper niet hebt bedacht. Toen de magnetron net op de markt was, deden consumenten daar hun hond in, omdat die nat was geworden van lopen in de regen. Dus wanneer is de huishoudrobot veilig?'


Consumenten zullen volgens Gupta bereid zijn 200 tot 500 euro per maand te betalen voor robots die vervelende klusjes opknappen.

'We hebben het nu allemaal druk en 's avonds geen tijd of zin in allerlei klussen. Het liefst heb je een soort moeder die de boel thuis bestiert als je er niet bent, de kinderen opvangt en met hun huiswerk helpt, en ook nog je administratie verzorgt. Als je iemand daarvoor moet inhuren zou je een redelijk maandinkomen kwijt zijn - in elk geval meer dan 200 tot 500 euro. Daar staat tegenover dat een robot niet hoeft te eten of een vrije dag moet hebben.'


De ontwikkeling van een robohulp gaat nog lang vergen. Voor durfinvesteerders is het een te langdurig en ongewis traject. Het geld zal in de ogen van Gupta moeten komen van ondernemingen met durf en diepe zakken, zoals Google of Microsoft.

'Je moet inderdaad geldschieters hebben die zichzelf onmogelijke doelen willen stellen. Als bedrijven als Google zeggen dat ze menselijke robots willen maken, roepen veel mensen: dat kan toch niet. Maar dat zeiden ze ook van mensen op de maan. De weg naar zo'n onmogelijk lijkend doel leidt tot allerlei nieuwe vindingen.'


Robots gaan banen kosten, maar ook scheppen. Er komen in Gupta's visie callcentra, waar mensen robots met een probleem helpen, door hen op afstand te assisteren.

'Ik denk dat er ook nieuwe diensten ontstaan, bijvoorbeeld bedrijven die robots op pad sturen om bij jou een IKEA-kast in elkaar te zetten.'


Echtscheidingsadvocaten zullen niet blij zijn met robohulpen, denkt Gupta. Ze zullen de reden voor veel huwelijkse twisten wegnemen.

'Het is niet mijn expertise, maar ik denk dat als je de ene reden voor ruzie weghaalt er wel weer een andere opduikt. Belangrijker is de vraag hoe onze samenleving wezenlijk gaat veranderen door een ding dat zelfstandig denkt en handelt. Als een robot namens mij iets koopt in de winkel, is die koop dan rechsgeldig?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden