ProfielAhmed Aboutaleb

De burgervader die vermanend kan zijn als een Berberse vader

Ahmed Aboutaleb, die vorige week opzien baarde met een aan de relschoppers (en hun ouders) gerichte video, werd zonder hoofdbrekens in de gemeenteraad herbenoemd als burgemeester van Rotterdam. Dinsdag zette hij zijn plan voor zijn derde termijn uiteen.

Burgemeester Aboutaleb tijdens een van zijn wekelijkse werkbezoeken aan de Rotterdamse wijk Carnisse. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Burgemeester Aboutaleb tijdens een van zijn wekelijkse werkbezoeken aan de Rotterdamse wijk Carnisse.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op de ochtend na de avondklokrellen in Rotterdam neemt burgemeester Ahmed Aboutaleb een filmpje op in de Beijerlandselaan. Terwijl winkeliers de ramen dichttimmeren en de glasscherven opvegen, spreekt de burgemeester de herrieschoppers vermanend toe.

‘En, ben je wakker geworden? Goed gevoel, dat je je stad naar de vernieling hebt geholpen?’, vraagt hij. ‘Dat je de ondernemers van je eigen stad schade hebt berokkend?’

Veel Marokkaanse Nederlanders herkennen onmiddellijk de toon van Aboutalebs donderpreek - een Berberse vermaning van vader of moeder, inspelend op je schuldgevoel en eer, je schaamte en verantwoordelijkheid. Als jongetje van een jaar of tien kreeg Aboutaleb een vergelijkbare uitbrander van zijn moeder.

Transistor

In het dorp in het Rifgebergte waar hij opgroeide, Beni Sidel, was geen televisie. Wel had het gezin een transistorradiootje dat hij ’s avonds vaak stiekem mee naar bed nam om een hoorspel te beluisteren - een spookverhaal over een held die met een vliegend paard onrecht bestrijdt.

De radio werkte op twee Tudor-batterijen, een forse uitgave voor het arme gezin. En dus zwaaide er wat toen Aboutaleb een keer in slaap viel zonder eerst de radio uit te zetten. Een dag later waren de batterijen leeg. Geld voor nieuwe was er niet.

‘Zo, is dat wat je wil?’, vroeg zijn moeder ’s ochtends. ‘Vind je het leuk dat we nu een week lang geen radio kunnen luisteren? Dat je nu op de blaren moet zitten?’

Ahmed Aboutaleb (59) licht zijn inspiratie voor het filmpje toe, twee dagen na de rellen op de Beijerlandselaan. Net als elke vrijdag is hij enkele kilometers verderop te vinden, in Carnisse. In deze wijk in Rotterdam-Zuid is hij gedurende een jaar actief om met bewoners, welzijnswerkers en ondernemers plannen te maken voor verbetering van de buurt.

De kleine geschiedenis over zijn jeugd is tekenend voor de burgemeester van Rotterdam, die graag en veelvuldig verwijst naar zijn wortels in Marokko. Tekenend voor zijn gezag en populariteit als burgemeester is dat zijn filmpje meer dan 3 miljoen keer werd bekeken via verschillende kanalen. Hij spreekt niet alleen de amokmakers en hun ouders aan, maar steekt ook de getroffen ondernemers een hart onder de riem.

‘Uit mijn tenen’

‘Het komt altijd uit mijn tenen, dit soort dingen’, zei hij in 2015, na een vlammende toespraak bij een manifestatie, als reactie op de aanslag in Parijs op het satirische tijdschrift Charlie Hebdo. Aboutaleb had gezegd dat je maar moest ‘oprotten’ als je het niet zag zitten ‘dat humoristen een krantje maken’. Hij kreeg veel bijval, maar er was ook kritiek - hij zou bepaalde bevolkingsgroepen in een hoek drukken en uitsluiten.

In 2016 was al de vraag of Aboutaleb niet een gooi moest doen naar het lijsttrekkerschap van de PvdA. En half januari werd direct zijn kant op gekeken toen Lodewijk Asscher zich terugtrok als lijsttrekker van de PvdA. ‘Verlaat Aboutaleb Rotterdam om de PvdA te redden?’, was de centrale vraag in zijn stad - en ver daarbuiten. Nee, was na enkele dagen het stellige antwoord. Al was het alleen maar omdat hij net was begonnen aan zijn derde termijn als burgemeester van Rotterdam, de stad waar hij twaalf jaar geleden Ivo Opstelten opvolgde.

‘Meer maatwerk’

Zijn herbenoeming leverde geen grote hoofdbrekens op voor de gemeenteraad. Alleen Leefbaar Rotterdam gaf te kennen niet voor een derde termijn te stemmen. Niet zozeer om inhoudelijke redenen, maar uit principe. De grootste fractie in de raad wil dat de inwoners mogen meebeslissen over het burgemeesterschap.

Dinsdag stuurde Aboutaleb een brief aan de gemeenteraad met zijn visie op de derde termijn. Als hij die periode volmaakt, tot 2027, is hij even lang burgemeester van Rotterdam geweest als zijn partijgenoot Bram Peper (1982-1999).

‘Meer maatwerk’ en ‘wederzijds vertrouwen’ zijn de kernbegrippen uit zijn brief. De toeslagenaffaire die het kabinet-Rutte III (én PvdA-leider Asscher) ten val bracht, moet volgens Aboutaleb ook voor het lokale bestuur een les zijn. ‘Wetgeving is soms zo gedetailleerd, dat een ambtenaar bij twijfel tussen een menselijke vergissing of fraude, bijna gedwongen is te kiezen voor het laatste. Met zware strafmaatregelen voor de cliënt tot gevolg. Wat dat voor impact heeft op iemand persoonlijke leven, lees ik regelmatig in e-mails of brieven.’

Een (lokale) overheid is er om diensten te leveren aan burgers en om hem te beschermen, betoogt de burgemeester in zijn brief. Veel burgers missen die beschermende rol van de overheid - niet alleen de ‘klassieke’ bescherming tegen criminaliteit, maar ook tegen malafide verhuurders. Poolse arbeidsmigranten in de wijk Carnisse kunnen erover meepraten.

De gemeente zelf is intussen afstandelijk en anoniem geworden, kiest te gemakkelijk voor een ‘callcenter-benadering’. Met als gevolg dat inwoners brieven van de gemeente ongelezen weggooien en niet voor hun belang opkomen. Ze denken dat het toch niet helpt.

Dat is wat Aboutaleb drijft om elke vrijdag in Carnisse actief te zijn - een buurt in Rotterdam Zuid die volgens de Wijkprofielen van de stad slecht scoort op fysiek en sociaal vlak, en qua veiligheid. Uit de alledaagse én grote problemen die hij hier aantreft - van grof vuil op straat tot intimidatie door huisbazen - probeert hij lessen te trekken voor de hele stad. En met een telefoontje of appje aan de juiste persoon, weet hij geregeld een oplossing te forceren.

Streng als burgemeester, meelevend als burgervader - dat zijn de twee rollen waartussen hij manoeuvreert. ‘Ontmoeting is mijn belangrijkste gereedschap om als burgervader te werken aan stabiliteit van de stad’, schrijft Aboutaleb aan de gemeenteraad. ‘Goed beleid begint met luisteren, zorgen serieus nemen en hoop en perspectief bieden.’

ABOUTALEB IN DRIE CITATEN

‘Mag ik nogmaals verzoeken met daverend applaus de 500 kilometer naar Parijs te overbruggen? (...) Deze aanslag toont aan hoe kwetsbaar een open, democratische samenleving kan zijn. Als de vrijheid van het woord wordt bedreigd, past ons maar één ding: onze stem nog luider te laten horen, nóg luider te laten horen, NOG LUIDER TE LATEN HOREN!!!’
(8 januari 2015, tijdens een manifestatie na de aanslag op Charlie Hebdo)

‘Rotterdam is (...) een sociaal laboratorium. De eerste etnische rellen in dit land waren in de Afrikaanderwijk in de jaren zeventig. Veel kwesties, ook al zijn ze van beperkte maatschappelijke betekenis, bereiken hier snel grote amplitudes. Amsterdam, waar ik ook heb gewerkt, is dan vaak een schokdemper, Rotterdam een versterker.’https://www.volkskrant.nl/cs-be304780
(3 mei 2019, interview met de Volkskrant)

‘Voelt dat goed, wakker worden met een tas vol gestolen spullen naast je? En held toch, ben jij? Wat zegt je geweten eigenlijk? (...) En ouders… ja u bent er ook nog. Heeft u gisteren uw zoon gemist? Heeft u zich afgevraagd waar hij was? Heeft u ook gebeld: kom thuis, het is negen uur geweest? Of zag u de gestolen spulletjes en dacht u: nou ja, ach, het is normaal dat het zo gaat?’
(26 januari 2021, in een filmpje na de rellen vanwege de avondklok)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden