De buitenlandanalist is weer helemaal terug

Van Bommel en De Wijk zaten erbij als twee schaakfanaten die vol passie de historische partij Obama (VS) - Poetin (Rus) van commentaar voorzagen.

Bert Wagendorp
Een Russisch vliegtuig op een Syrische luchtbasis. Beeld epa
Een Russisch vliegtuig op een Syrische luchtbasis.Beeld epa

Het is een drukte van belang in het luchtruim boven Syrië. Als alles wat daar vliegt strepen trekt aan de hemel, is het voortdurend bewolkt. Gelukkig maar dat minister Hennis nog geen Nederlandse F-16's laat meedoen, want dat zou het risico van een botsing in de lucht nóg groter maken. Als dat zich voordoet, begrijp ik, en de twee botsende vliegtuigen zijn van de verkeerde partij, wordt het 'linke soep', 'heb je de poppen aan het dansen', 'steek je de lont in het kruitvat', 'zijn de rapen gaar' en 'kan het helemaal uit de klauwen lopen'.

Ik citeer hier verschillende buitenlandanalisten, onder wie Rob de Wijk van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), mijn persoonlijke favoriet. Vroeger werkte Rob de Wijk voor Clingendael, een instituut dat alleen al door zijn naam medewerkers een imago van onfeilbaarheid verschafte. Maar HCSS klinkt ook best goed, zeker als je het op zijn Engels uitspreekt.

Rob de Wijk poneert graag gepeperde meningen waar anderen dan weer tegenaan kunnen springen. Zo houdt hij het debat lekker levendig. Bovendien beschikt De Wijk over de ijdelheid die hoort bij de functie van analist. Een analist die niet een beetje vol is van zichzelf en niet verder komt dan citeren uit The Economist of Foreign Affairs, komt nooit in de hoogste divisie der analisten. Het is belangrijk op overtuigende wijze stelligheden naar voren te brengen en die niet van een relativerend terzijde te voorzien, zoals 'ik weet het natuurlijk ook niet precies', of 'het kan ook andersom zijn'.

Dat zal De Wijk nooit doen, ook al heeft hij de plank heus wel eens misgeslagen. De analist staat aan de zijlijn, maar wel met bravoure. 'Theoretisch gezien kun je wel een oplossing bedenken', zei De Wijk zondag bij Buitenhof. Daarmee omschreef hij op treffende wijze de kern van zijn vak.

De analist moet duidelijk maken dat hij niet van de straat is. Zo vertelde De Wijk dat hij was uitgenodigd op een conferentie in Moskou ('door Lavrov', zei hij er schitterend terloops bij) waar allemaal mensen waren 'die ertoe doen'. Onder wie dus Rob de Wijk. Op de conferentie viel volgens De Wijk om de zin het woord 'kernwapens' en daar werd hij 'niet vrolijk van'. Dat was uitstekend, de ware buitenlandanalist hanteert het understatement zoals een schermer het floret. Zijn tafelgenoot Harry van Bommel (SP), counterde knap en zei dat hij pas nog in New York was geweest.

Ondanks de ernst van de situatie in Syrië zag je De Wijk en Van Bommel genieten. Na jaren van gekwakkel gaat het weer ergens over. Van Bommel is wel klaar met het Hollandse geneuzel en bereidt duidelijk een internationale carrièremove voor. Ik vermoed dat zijn ideaal een denktank in Londen is, of een positie als de nieuwe GBJ Hiltermann bij de AVRO.

Van Bommel en De Wijk zaten erbij als twee schaakfanaten die vol passie de historische partij Obama (VS) - Poetin (Rus) van commentaar voorzagen. Obama had zwak geopend, luidde hun analyse, Poetin had het initiatief knap overgenomen en leek aan de winnende hand.

Een jaar of vijfentwintig geleden leek met het einde van de Koude Oorlog én die van de geschiedenis, ook de buitenlandanalist zijn laatste adem uit te blazen. Maar hij is helemaal terug. De toestand in Syrië deed Rob de Wijk denken aan de Koude Oorlog, 'alleen hebben we dit tijdens de Koude Oorlog ook nog niet meegemaakt'.

Presentatrice Marcia Luyten vroeg of er in het Midden-Oosten sprake was van de opmaat naar een wereldoorlog.

'Die is er al', zei Rob de Wijk. Hij keek er opgewekt bij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden