Reportage

De Britten rouwen om Philip, en negeren daarvoor de lockdown

Bloemen voor de poorten van Buckingham Palace. Beeld AFP
Bloemen voor de poorten van Buckingham Palace.Beeld AFP

De BBC had zoveel zendtijd vrijgemaakt voor Prins Philip dat er klachten kwamen. De meeste Britten konden er echter niet genoeg van krijgen. Op zijn begrafenis mogen ze niet komen. Dat wordt een familieaangelegenheid, klein, zonder ‘fuss’ en ‘pomp and circumstance’.

Het advies van Boris Johnson om wegens corona niet met bloemen naar de koninklijke paleizen te gaan, is voorbijgegaan aan Andy en Mo Jones. Met een bos narcissen, bijeengehouden door een geruit lintje, staat het Welsh-Schotse stel uit Reigate op zondagochtend bij de poorten van Windsor Castle. ‘We willen prins Philip bedanken voor de lach die hij op het gezicht van de natie heeft gebracht’, zegt Andy. ‘En we willen de koningin steunen, die is deze ochtend zonder haar geliefde echtgenoot wakker geworden’, voegt Mo eraan toe.

Ze zijn de enigen niet. Honderden mensen lopen af en aan bij Windsor Castle: het kasteel waar Philip vrijdag is gestorven, het kasteel ook waar zijn moeder in aanwezigheid van koningin Victoria werd geboren. ‘Vaarwel, mijn geliefde’, zouden de afscheidswoorden van de 94-jarige Elizabeth zijn geweest voor de man die ze al op haar dertiende bewonderde. Kroonprins Charles, die lange tijd een wisselvallige relatie had met zijn vader, heeft gezegd hem nu al enorm te missen. ‘Mijn lieve papa was een heel speciaal persoon’, liet hij weten.

Mensen wachten voor Buckingham Palace om bloemen te kunnen leggen. Beeld AFP
Mensen wachten voor Buckingham Palace om bloemen te kunnen leggen.Beeld AFP

Klachten

De Engelsen kranten hebben de afgelopen dagen honderden pagina’s volgeschreven over het wonderbaarlijke leven van de prins, terwijl de BBC zoveel Philip-zendtijd had ingeruimd dat er klachten kwamen van kijkers die Eastenders en Gardener’s World moesten missen. De klokken van Westminster Abbey beierden 99 keer, voor elk levensjaar een. Op meerdere plekken in het land klonken zaterdag later 41 kanonschoten. Het gebruikelijke aantal is 21, maar er komen er twintig bij als ze vanaf een koninklijke locatie worden afgeschoten.

Op voetbalvelden – tot en met het jeugdvoetbal – werd de prins in het weekeinde met een minuut stilte herdacht, en sommige Anglicaanse kerken hielden een requiemmis.

Er zijn vragen gerezen hoe Philip het beste kan worden geëerd. Conservatieve politici opperden om ‘de Weduwe van Windsor’ een nieuw jacht te schenken, een opvolger van de Royal Yacht Britannia dat eind jaren negentig uit de vaart werd genomen. De nieuwe boot zou HMY The Duke of Edinburgh moeten heten, en worden gebruikt om reclame te maken voor Global Britain. Ook is het idee geopperd om een standbeeld van de prins neer te zetten op de vierde sokkel van Trafalgar Square – thans een vrijplaats voor conceptuele kunst.

Kanonschoten worden afgevuurd aan de oevers van de Thames. Beeld AFP
Kanonschoten worden afgevuurd aan de oevers van de Thames.Beeld AFP

Uitvaart

Maar eerst moet de uitvaart worden geregeld. Voor de koninklijke begrafenis – geen staatsbegrafenis – lag een uitgebreid draaiboek klaar, zoals dat begin deze eeuw gebruikt is na de dood van de Queen Mother en prinses Margaret. Dat draaiboek is door corona overbodig geworden – iets dat Philip zelf weinig had kunnen schelen. Hij had zijn naasten al laten weten vooral geen ‘fuss’ te willen, geen ‘pomp and circumstance’, wat aansluit bij zijn imago van een praktische, in het heden levende en weinig sentimentele man.

In de dagbladen riepen enkele briefschrijvers op de coronabeperkingen voor de uitvaart, aanstaande zaterdag, tijdelijk op te heffen, maar dat zo’n uitzonderingspositie zou slecht zijn gevallen weet ook het koningshuis. Er zullen daarom slechts dertig mensen aanwezig zijn in St George’s Chapel: de koningin en haar familie. Boris Johnson was uitgenodigd, maar heeft zijn plaats afgestaan. Een bijzondere moment zal Philips laatste reis zijn. De kist met zijn lichaam zal in een door hemzelf voor deze gelegenheid ontworpen Land Rover worden vervoerd.

Kleinzoon Harry komt over vanuit Los Angeles, maar zijn hoogzwangere vrouw is niet in staat om de lange reis te aanvaarden. De gebrouilleerde broers Harry en William zullen mogelijk schouder aan schouder lopen bij het dragen van van de kist. Dat moment zou menig Brit doen terugdenken aan de uitvaart van Diana, toen de twee broers met Charles en Philip achter de kist aan liepen. Destijds voelden de twee daar aanvankelijk niets voor, maar ze werden door hun opa overgehaald, iets waarvoor ze hem later dankbaar zouden zijn.

De ceremonie zal rechtstreeks op televisie worden uitgezonden, wat niet zal voorkomen dat koningsgezinde Britten massaal op Windsor zullen gaan neerstrijken, zoals zondag al het geval was. De straten waren gevuld met rouwende dagjesmensen, toerfietsers en ook de leden van de Household Division Veteran Riders Club met hun Harleys wilden tonen hoezeer ze deze oorlogsveteraan missen. Tientallen agenten liepen rond, maar concludeerden dat de drang om samen te rouwen en herdenken simpelweg te groot is.

Drukte voor Buckingham Palace waar de vlag halfstok hangt. Beeld AFP
Drukte voor Buckingham Palace waar de vlag halfstok hangt.Beeld AFP

Awards

Andy en Mo bleken ook een persoonlijke reden te hebben. ‘Onze zoon en dochter hebben deelgenomen aan The Duke of Edinburgh Awards,’ zegt Mo, ‘Ze maakten trektochten in de heuvels van Wales en hebben vrijwilligerswerk verricht. Op het paleis kregen ze een paar jaar geleden hun medailles, uitgereikt door prins Edward en zijn vrouw Sophie. Helaas niet door Philip zelf, want die deed het toen al wat rustiger aan.’ Andy: ‘Dit was Philips grote passie: kinderen stimuleren om actief te zijn en iets terug te doen voor de samenleving.’

De dood van Philip heeft de natie even tot rust gebracht. Er zijn geen politieke debatten gepland, de Brexit is even uit de aandacht en alleen de bijna voltooide strijd tegen corona gaat door. ‘Het is goed om even stil te staan’, zegt Susan Baker, een vrouw van in de vijftig die met een bos roze rozen naar het kasteel op weg is. ‘Philip was de Great Old Gentleman van de natie, een man uit een voorbije tijd met betere waarden. En weet je, hij was de enige persoon die Elizabeth als een mens beschouwde, niet als de koningin.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden