AnalyseBiden vs Trump

De brave Biden moet zich staande houden tegen Trump, de kooivechter

Joe Biden tijdens een toespraak op de Alexis Dupont High School in Delaware in juni. Beeld AP

Na vier jaar een dagelijkse dosis Donald Trump weet de wereld wel wat voor vlees ze met de Amerikaanse president in de kuip heeft. Wat dat betreft zal het debat geen verrassingen opleveren. Maar wie is Joe Biden? Wat wordt zijn strategie tegen het geweld van Trump? Politieke plannen heeft hij genoeg, win je daarmee een tweegevecht tegen iemand die vol in de aanval zal gaan?

Al maanden staan de twee Amerika’s tegenover elkaar, maar dinsdagavond krijgt dat eindelijk de vorm waar het land zo van houdt: een tweegevecht. Het eerste debat tussen de zittende president Donald Trump en zijn uitdager Joe Biden geeft de Amerikanen de langverwachte gelegenheid om de keuze waarvoor ze staan op één scherm in ogenschouw te nemen. In de rechterhoek: de kooivechter met de grote bek die graag klappen uitdeelt, ook onder de gordel, en zich nooit gewonnen geeft. In de linkerhoek: de bokser uit andere tijden, misschien niet meer even snel op de benen, die nog steeds denkt dat het spel volgens de oude regels wordt gespeeld. Het wordt op zijn minst een wonderlijke confrontatie.

Natuurlijk zijn beide opponenten even belangrijk, maar de meeste ogen zullen gericht zijn op Biden, de kandidaat van de Democraten. Niet omdat hij op dit moment de grootste kanshebber (hij ligt vrij ver voor, in de altijd dubieuze peilingen), maar omdat hij het grootste vraagteken is. Van Trump, zoals altijd in de geliefde rol van underdog, weten we wat we kunnen verwachten: vol in de aanval. Van Biden weten we bijna niets: hij heeft, ook al gaat hij al 47 jaar mee in de landelijke politiek, nog nooit tegenover een tegenstander als Trump gestaan. Is hij in vorm? Wat wordt zijn tactiek? Hoe gaat hij zich verdedigen?

Dat Biden nog nauwelijks echt campagne heeft gevoerd speelt daarbij een rol. Sinds hij op 11 augustus Kamala Harris als running mate aanwees, heeft hij zich beperkt tot maar een dozijn uitstapjes buiten zijn huis in Delaware: een bezoekje aan een fabriek hier, een kort gesprek in een koffietentje daar, en vrijdag een laatste eer aan Ruth Bader Ginsburg in Washington.

Tekst gaat hieronder verder

Waar en wanneer kan ik het debat volgen?

Het eerste presidentieel debat begint dinsdagavond om 21.00 uur Amerikaanse tijd. Door het tijdsverschil is het in Nederland dan woensdagochtend 03.00 uur.

Gedurende 90 minuten gaan Trump en Biden in Cleveland (Ohio) met elkaar in gesprek over zes thema’s, waarvoor dus elk circa 15 minuten staan ingepland. De debatleider is Fox-anchorman Chris Wallace, die zegt dat hij zo ‘onzichtbaar mogelijk’ wil zijn tijdens het gesprek.

De gesprekonderwerpen zijn: (1) de keuze voor een nieuwe rechter voor het Hooggerechtshof, (2) de aanpak van de coronacrisis, (3) de economische recessie, (4) raciale protesten en het daarmee gepaard gaande geweld, (5) de integriteit van de verkiezingen (wordt er gefraudeerd?) en (6) de politieke ervaring van beide kandidaten.

Het gesprek wordt niet onderbroken door reclames en is live te bekijken via alle grote Amerikaanse nieuwszenders, van CNN tot Fox News. In Nederland wordt het debat rechtstreeks uitgezonden tijdens een speciale uitzending van Op1 van 2:30 tot 5:15 Nederlandse tijd (NPO1).

De kandidaat die het slechtst presteert heeft de mogelijkheid op revanche tijdens het tweede verkiezingsdebat op 15 oktober in Miami (Florida) of tijdens het slotdebat op 22 oktober in Nashville (Tennessee). De vicepresidentskandidaten Mike Pence en Kamala Harris debatteren met elkaar op 7 oktober.

De verantwoorde politicus

In die periode heeft hij zich op tweeëntwintig dagen niet publiekelijk vertoond, maakte persbureau AP dit weekend op uit een analyse van zijn agenda. Trump daarentegen is elke dag op verschillende plekken aanwezig, en doet drie, vier massa-rally’s per week, met enkele tienduizenden bezoekers per keer. Zelfs al toont Biden zich daarmee een voorbeeldig verantwoordelijk politicus, met het oog op corona, toch is het contrast met Trump groot. Want natuurlijk zijn er best grotere corona-bestendige evenementen te bedenken, of veel meer kleintjes. De braafheid van Biden is tactiek.

Er zijn verschillende mogelijke redenen waarom Biden zich verschuilt. Het is een manier om het gebrek aan enthousiasme te maskeren, dat hem al sinds de voorverkiezingen plaagt. Het is een manier om de nog altijd latente haarscheurtjes in de Democratische partij niet verder te laten groeien. En het is een manier om te voorkomen dat Trump nieuwe aanknopingspunten vindt om hem aan te vallen. Dat blijkt ook uit Bidens omgang met de pers, op de schaarse momenten dat hij onder de mensen is: deze evenementen worden niet breed aangekondigd, ze zijn gericht op plaatselijke media, er is nauwelijks gelegenheid tot vragen. Corona biedt vrij spel aan de controlfreaks in het campagneteam – de regelaars die Hillary Clinton vier jaar geleden naar de ondergang leidden.

Daarom wordt het debat interessant. Hoe gaat Biden zich laten zien, in een omgeving die veel meer graden van vrijheid heeft?

Dik pakket beleidsplannen

Inhoudelijk heeft hij genoeg te vertellen. Bidens campagneslogan Build Back Better (thematisch vergelijkbaar met Make America Great Again, maar dan een stap vooruit in plaats van een stap terug) is in een dik pakket met beleidsplannen vertaald, die het meest progressieve programma vormen dat de laatste decennia in de Verenigde Staten aan de kiezers is voorgeschoteld.

De vijf hoofdpunten: een groene economie, gezondheidszorg, kinderopvang, herstel van de Rust Belt, en de (economische) raciale ongelijkheid. Opmerkelijk genoeg is Biden hierin linkser dan tijdens de voorverkiezingen, terwijl kandidaten normaal gesproken na hun nominatie juist naar het midden opschuiven. Zo is zijn plan om 2.000 miljard dollar te investeren in klimaatvriendelijke energie pas van na zijn uitverkiezing, en duidelijk geïnspireerd door de Green New Deal van Alexandria Ocasio-Cortez (die in een panel zat dat hem adviseerde).

President Donald Trump tijdens een campagnebijeenkomst in North Carolina, begin september.Beeld Reuters

Andere plannen: een ziekenfondsoptie voor iedereen die geen particuliere ziektekostenverzekering wil betalen (dit is een tussenvorm van het Medicare For All plan van bijvoorbeeld Bernie Sanders, die helemaal af wilde van commerciële zorgverzekeraars), gesubsidieerde kinderopvang voor de middenklasse, het terughalen van Amerikaanse fabrieken, en een poging de welvaart te vergroten van zwarte Amerikanen, die nu gemiddeld tien keer zo weinig vermogen hebben als witte Amerikanen.

Politiek verleden

Maar die pogingen Amerika draaglijker te maken staan in schril contrast met Bidens politieke verleden, waarin hij net als andere Democraten achter de neoliberale agenda bleef staan die sinds de Reagan-jaren en vogue was. Biden was in de jaren negentig een groot voorstander van internationale vrijhandel, met het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag Nafta en de Chinese toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie WTO als belangrijkste trofeeën – die nu blokken aan zijn beek zijn geworden.

Daar zal Trump, die groot is geworden met protectionisme, dinsdag zeker op wijzen.

Ook was Biden in de jaren negentig als voorzitter van de juridische commissie in de Senaat een van de drijvende krachten achter het strafstelsel dat hoge gevangenisstraffen oplegde aan met name zwarte Amerikanen. Hij heeft daar excuses voor aangeboden, maar Trump zal dinsdag, verwijzend naar een door hem ondertekende wet die dat onrecht een klein beetje terugdraait, zeggen dat híj de man is die het het beste voor heeft met zwart Amerika.

Die spanning tussen een bewezen verleden en een beloofde toekomst zal Biden tot de verkiezingen blijven achtervolgen. Trump zal wel een keuze moeten maken: valt hij Biden aan als man van het verleden, die het zwarte onrecht in stand heeft gehouden? Of valt hij hem aan als man van een gevaarlijke linkse toekomst, die zwarte Amerikanen meer rechten en kansen wil geven, ten koste van de (witte) Amerikaanse Droom in de suburbs? Of doet hij het allebei, en hoopt hij dat niemand het doorheeft?

In de verdediging

Dat is Biden in de verdediging. Maar natuurlijk kan Biden ook in de aanval gaan. Dat is dinsdag het grootste vraagteken: hoe hard vliegt hij, de zelfverklaarde bruggenbouwer, er tegen Trump in? Wrijft hij hem de ruim tweehonderdduizend coronadoden rechtstreeks aan? Beschuldigt hij hem van een ondemocratische machtsgreep? Begint hij over de verwording van het Witte Huis tot een filiaal van Trumps familiebedrijf?

Het meest voor de hand liggende doelwit vormen de zondag opgedoken belastingaangiften van Trump, die het beeld completeren van een geprivilegieerde rijkeluiszoon die met de trucs van de superrijken een eliteleventje heeft weten te leiden, ten koste van de ‘vergeten mannen en vrouwen’ voor wie hij zegt op te komen. Biden zal zich presenteren als de ‘scrappy boy from Scranton’, de ware vertegenwoordiger van de gewone arbeider, ook al waren zijn ouders zeker niet arm. Een eenvoudige brave borst die zich aan de regels houdt. Kijken of die zich staande houdt.

Verder lezen

NYT: Trump betaalde in 20 jaar tijd weinig of helemaal geen belasting
De Amerikaanse president Donald Trump heeft dankzij soms enorme aftrekposten jarenlang nauwelijks federale inkomstenbelasting betaald. Dat maakt The New York Times op uit bijna twee decennia aan belastingaangiften.

Dus Joe Biden stottert. Nou en?
Casper Luckerhof stottert en herkent in Joe Bidens toespraken de kenmerkende plotselinge zinswendingen en haperingen. Waarom doet de presidentskandidaat alsof hij eroverheen is gegroeid?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden