Reportage

'De brandweer goes science'

Brandbestrijding is een kwestie van aanpakken. Maar er komt ook de nodige kennis bij kijken. Om die bij te spijkeren sticht de brandweer deze week in Zutphen haar eigen branden.

De proefbranden in Zutphen zijn binnenbranden, geen uitslaande branden. 'Jammer voor de omstanders maar voor ons zijn ze spectaculair.' Beeld Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Dit is een unieke situatie', zegt Ricardo Weewer, lector aan de Brandweeracademie. Een waterig zonnetje verlicht de straat met arbeiderswoningen uit de jaren dertig. De Zutphense wijk De Achtermars staat op de nominatie om gesloopt te worden, maar niet nadat deze week zeven woningen in de hens gaan. Brandweer Nederland en de Brandweeracademie stichten deze week samen zeven binnenbranden. Ongeveer 50 brandweermannen en onderzoekers uit het hele land zijn daarvoor naar Zutphen gekomen. Ze gaan onderzoeken hoe woningbrand zich ontwikkelt, testen een nieuw type watersprinkler en kijken hoe effectief brandmelders zijn.

Het is de eerste keer dat de brandweer in Nederland een onderzoek uitvoert in zo'n realistische setting. Alleen de VS gingen de Nederlandse brandweerlieden voor. 'Maar die gegevens kunnen we niet gebruiken om meer inzicht te krijgen in moderne woningbranden in Nederland', zegt Weewer. 'Amerikaanse woonkamers zijn doorgaans veel groter en Amerikanen hebben veel houten meubels in huis.

'In Nederlandse huishoudens viert kunststof hoogtij, met dank aan Ikea. Daarnaast zijn Nederlandse huizen de afgelopen vijftien jaar steeds beter geïsoleerd. 'We merken dat woningbranden daardoor echt anders verlopen dan voorheen', zegt Hans Hazebroek, onderzoeker bij de Brandweeracademie, vlak voordat het hoekhuis in De Achtermars ontvlamt. 'Branden zijn heter en ontwikkelen zich sneller. Het is daardoor de vraag of de uitgangspunten bij het blussen en de kennis die onder burgers wordt verspreid nog wel accuraat is.

Roken in bed

Vandaag wordt het eerste scenario uitgevoerd: brand in bed door het roken van een sigaret. 'We willen weten hoe de brand zich verspreidt', zegt Weewer. 'En we willen onderzoeken wat de beste plek is voor een rookmelder. Nu zeggen we: hang je verklikker in de hal of in de trapopgang, maar mogelijk is dat niet langer de beste optie.'

In de sloopwoning, die knus is ingericht, hangen tientallen rookverklikkers. Daarnaast zijn dertig gaten in de muur geboord. Achter die gaten bevindt zich apparatuur die onder meer de temperatuur, de hoeveelheid koolmonoxide en zuurstof meet. Ook zes webcams houden de woonruimten nauwlettend in de gaten. Ze laten de onderzoekers in de brandweerbus aan de overzijde van de straat zien hoe hoog de vlammen zich straks zullen oprichten.

Om klokslag 14 uur wordt het startsein voor de oefening gegeven. Een hoogwerker met twee brandweerlieden gaat de lucht in. Een van de blussers pakt voor hij zijn gezichtsmasker opzet een mobiele telefoon uit zijn broekzak en maakt een serie foto's van de bedrijvigheid op straat. Ricardo Weewer doet van achter het afzetlint hetzelfde. 'De brandweer goes science', zegt hij. Vanaf 2008, toen de brandweer drie collega's verloor bij een brand in de Punt, is ze zich steeds meer gaan richten op het vergaren van wetenschappelijke kennis. Zo kreeg Brandweer Nederland in 2010 haar eigen onderzoekssysteem en is de Brandweeracademie steeds actiever.

Een Brandweerauto. Beeld anp

Sprokkelen

De experimenten deze week in Zutphen kosten 100 duizend euro. Onder andere het ministerie van Veiligheid en Justitie betaalt mee. 'Het was sprokkelen', zegt Weewer. 'Het publiek heeft een groot vertrouwen in de brandweer. Als wij roepen dat we het beter willen doen, is daar niet meteen veel aandacht voor.

'Bij de woning in Zutphen is het grote wachten begonnen. Het waxinelichtje dat in de slaapkamer is aangestoken moet zijn werk doen. Na tien minuten komen er donkere rookwolken uit het raam. Maar vlammen? Die blijven uit. 'Jammer voor de omstanders', zegt Hazebroek. 'Maar wat er binnen gebeurde was voor ons ontzettend spectaculair. Een brand die door gebrek aan zuurstof niet tot ontwikkeling komt, zien we namelijk in de praktijk steeds vaker.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden