De 'Boy George' van Oxford komt langs met de zeis

De man die in verkiezingstijd uit de schijnwerpers werd gehouden zal na vandaag nog minder geliefd zijn.

Gert-Jan van Teeffelen

De meest gehate man van Groot-Brittannië. Vanaf vandaag is George Osborne - hij presenteert het zwaarste bezuinigingspakket uit de naoorlogse Britse geschiedenis - topkandidaat. Of het de jonge minister van Financiën kan schelen is iets anders; hij heeft een dikke huid.


Maar op je 39ste moeten vertellen dat veel ministeries een kwart van hun budget verliezen, dat honderdduizenden hun baan kwijtraken, en dat ruim 100 miljard euro aan bezuinigingen het land ingrijpend gaan veranderen - er zijn mensen die voor minder overspannen zijn verklaard.


Geliefd is George Gideon Oliver Osborne (1971) nooit geweest, buiten zijn schare fans aan de rechtervleugel van de Conservatieven. Net als zijn vriend David Cameron heeft hij het imago van rijkeluiszoontje dat de politiek als hobby uitkoos; net als de premier is Osborne multimiljonair.


Wat niet helpt, is dat 'Boy George' niet altijd even sympathiek oogt. Zijn lachje wordt als zuur of zelfgenoegzaam ervaren. Zijn schelle stem doet de rest, al probeert hij tegenwoordig verwoed een octaaf lager te spreken.


Het zijn de laatste onzekere trekjes van de man die er eindelijk bij hoort. Want hij mag als Chancellor of the Exchequer nu de op een na belangrijkste man van het land zijn, in zijn jonge jaren liep Osborne niet over van zelfvertrouwen.


Zo had hij een hekel aan zijn roepnaam Gideon. 'Het leven zou makkelijker zijn als George', besloot hij als 13-jarige. Een ander gevoelig punt was zijn zwaarlijvigheid, die bijnamen als 'Jelly Belly' en 'Georgie Porgy' opleverde.


Op papier lijkt juist alles te kloppen. Osborne stamt uit de protestantse Anglo-Ierse landadel - de laagste regionen der aristocratie, maar met traditie. Zodra zijn vader overlijdt, wordt Osborne de 18de baronet van Ballintaylor. De titel werd in 1629 aan de eerste Osborne toegekend, lees: verkocht. De Engelse koning kon anders de soldaten niet betalen die de Ieren onder de duim moesten houden.


Niet dat de jongste Osborne (getrouwd, twee kinderen) hiermee bezig is. 'Ik weet niet eens wie hem kreeg', zei hij over zijn verre voorvader. 'Ik vermoed in ruil voor geld. Sommige dingen veranderen nooit; je inlikken bij de regering, en je krijgt een titel.' Niet lang daarna kwam Tony Blair in opspraak omdat hij zakenlieden Lord wilde maken in ruil voor leningen.


Toen Osborne moderne geschiedenis ging studeren in Oxford, was hij rijk genoeg om toegelaten te worden tot het elitairste dispuut, de Bullingdon Club. Cameron en Boris Johnson (burgemeester van Londen) waren eveneens lid van het beruchte genootschap, bekend vanwege zijn rokkostuums, zuipfestijnen en het vernielen van restaurants.


Osborne was een geliefd mikpunt, aangezien hij iets te nouveau riche was. Zijn vader had zijn fortuin immers zelf verdiend met behangpapier en decoratiestoffen. De firma Osborne & Little - George is aandeelhouder - richtte ooit het Witte Huis in voor de Clintons.


In deze ultrasnobistische Oxfordkringen maakte dit Osborne tot 'gordijnenboer', terwijl hij tevens bekend stond als 'knor' aangezien hij naar de verkeerde middelbare school was geweest. Hij ging als stadsjongen naar St. Paul's, een van de beste privéscholen van Londen, die echter minder chique is dan Eton of Harrow, waar de rijkste en slimste jongens uit de Engelse shires naartoe gaan.


Tegenspeler van Brown

Het was het allemaal waard; Oxford leverde gouden contacten op. In eerste instantie alleen geen baan. Osborne, die de studentenpolitiek links had laten liggen, wilde buitenlandcorrespondent worden bij een krant, maar hij werd afgewezen. Een kennis wees hem op een baantje op het hoofdkwartier van de Conservatieven - hij zou niet meer weggaan.


Geluk had hij niet. De leiders die hij ging assisteren, John Major en William Hague, verloren beiden de verkiezingen. 'Het kan zijn dat ik vrij beroerde adviezen heb gegeven', analyseerde hij later.


Naar verluidt omdat Cameron en Hague de post hadden afgewezen, werd hij op zijn 33ste echter gekatapulteerd tot tegenspeler in het Lagerhuis van Gordon Brown, toen nog op Financiën. De Schot walste aanvankelijk over hem heen; ze zouden hun wederzijdse verachting nadien nooit verbergen. Minder gelukkig waren ook foto's van Osborne met een prostituee, waarop ook een lijntje cocaïne was te zien.


Sindsdien is vaak getwijfeld aan het beoordelingsvermogen van de jonge historicus. Zo werd hij in de City gezien als lichtgewicht. Waar Brown en Darling ingrepen toen het bankenstelsel dreigde te bezwijken, hadden de Conservatieven geen serieuze alternatieven.


Intussen wordt Osborne voor vol aangezien. Zijn bezuinigingsplannen worden door veel internationale instanties verstandig genoemd, hoewel er ook stemmen zijn die - gezien het risico op terugval in een recessie - menen dat hij te hard van stapel loopt.


Ook zijn messcherpe sneren naar Labour hebben iets fanatieks. Hij doet menig oudere Brit denken aan de nasty Tories van Thatcher, die compassie voor de zwakkeren leken te ontberen.


Cameron beseft dat; tijdens de verkiezingen werd Osborne buiten de schijnwerpers gehouden - zo ongeveer elke keer als hij zijn mond opende, slonk de voorsprong.


Toch blijkt hij een slimme strateeg; hij gaf zijn imago een zachte kant. Zo bedacht hij al diverse plannen die lager betaalden ontzien, waartegen Labours oppositie ongeloofwaardig klinkt. Het zal hem amper geliefder maken - zijn boodschap blijft keihard. Nog iets voor degenen die twijfelen aan zijn kunde: zijn vrouw doet thuis de financiën.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden