De botsing tussen Mansveld en de Tweede Kamer

Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur overleefde dinsdagnacht een motie van wantrouwen over haar greep op spoorbeheerder ProRail. Maar daarmee zijn haar problemen niet voorbij. De motie van de PVV kreeg alleen van die partij steun, hoewel de SP hem graag had gesteund. Daar wacht die partij mee, want het debat van dinsdag over de financiële en organisatorische problemen bij ProRail, is nog lang niet voorbij.

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu) verlaat de plenaire zaal na afloop van het debat over ProRail. Beeld anp

Vanwaar de botsing tussen staatsecretaris Wilma Mansveld en een groot deel van de Tweede Kamer?

Veel Kamerfracties zijn met name geïrriteerd over de informatievoorziening door Mansveld. 'Wimla' Mansveld, zo wordt geschamperd, houdt kritische rapporten het liefst diep en lang verborgen in de la, zegt vooral de oppositie. Daarbij wordt Mansveld verweten te weinig greep te hebben op het zelfstandige staatsbedrijf ProRail.

Komt nog eens bij dat het spoor een dankbaar onderwerp is voor Kamerleden om zich te profileren. NS en ProRail weten daar alles van.

Is het echt zo'n financiële bende bij die spoorbeheerder?

Volgens de twee interne ProRail-rapporten die Mansveld deze week tegen haar zin naar de Tweede Kamer stuurde - de inhoud was al via de pers uitgelekt - is het daar een janboel. Een van de meest schokkende constateringen is dat het bij ProRail aan financiële kennis ontbreekt. Het opknappen van grote stations pakt vrijwel structureel duurder uit dan begroot. Spooraannemers zeggen op hun beurt weer dat ProRail haast structureel te optimistisch begroot en te weinig geld vraagt van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de enige aandeelhouder.

Heeft het ministerie nog wel zicht op de financiële situatie bij ProRail?

In ieder geval geen helder zicht. Een aantal externe bureaus, onder wie accountant Pwc en ingenieursbureau Horvath, heeft onderzocht hoe de plannen, ambities en verplichtingen van de spoorbeheerder voor de periode 2018-2028 zich verhouden tot het beschikbare budget. ProRail komt 475 miljoen euro tekort. Het ministerie steekt in die periode 14 miljard in het bedrijf en van 11 miljard ligt de bestemming nu al min of meer vast. Nu gaat, op aandringen van de Tweede Kamer, de Algemene Rekenkamer alle financiële stukken nog eens tegen het licht houden. Mansveld voert het onderzoek van de externe bureaus aan als illustratie dat zij er bovenop zit, de vinger aan de pols houdt. Een groot deel van de Kamer vindt juist dat nu wel duidelijk is dat het ministerie ieder overzicht is kwijtgeraakt.

Wilma Mansveld Beeld anp

Wordt het lang wachten op nieuwe tegenvallers?

Binnenkort stuurt Mansveld een overzicht van de kosten van verbouwingen aan grote stations naar de Tweede Kamer. Aardige kans dat uit doorrekeningen blijkt dat die meer uit de hand zijn gelopen dan we nu al weten. Zo is op Prinsjesdag plotseling bekend gemaakt dat de verbouwing van station Utrecht Centraal 53 miljoen euro meer gaat kosten dan voorzien. Ook de nieuwe stations van Breda en Delft zijn duurder uitgevallen dan begroot.

En er komt nog meer tegenslag aan, zo is de verwachting. Zowel op het traject van de Hoge Snelheid Lijn zuid als op dat van de Betuweroute is betonrot geconstateerd. De Betuweroute is in 2007 in gebruik genomen, de HSL twee jaar later. Hoeveel ProRail in herstelwerkzaamheden moet investeren is nog onbekend. Waar, voor de wat langere termijn, ook vrees voor bestaat is het beheersen van de kosten van het nieuwe beveiligingssysteem ERTMS. Daarvoor is tot 2028 2,5 miljard euro gereserveerd. ERTMS wordt zowel in treinen (NS) als het spoor (ProRail) ingebouwd.

Is de chaos toe te schrijven aan verstoorde verhoudingen tussen het ministerie en de spoorbeheerder? Of eerder aan de splitsing NS en ProRail?

Velen zien het 'ontkoppelen' van NS (verantwoordelijk voor het reizigersvervoer) en ProRail (verantwoordelijk voor de infrastructuur) als het begin van alle kwaad. Duidelijk is dat de rol van het ministerie ten opzichte van de spoorbeheerder nogal diffuus is. Mansveld is de subsidiegever, de concessieverlener en toezichthouder én de enige aandeelhouder. Bij een normaal bedrijf heeft de enige aandeelhouder alles voor het zeggen maar Mansveld hecht aan afstand. Nu de Kamer aandringt op meer greep heeft ze het voor elkaar gekregen dat bij ProRail voortaan niet één keer maar twee keer per jaar een algemene aandeelhoudersvergadering is. Moet dat een geruststelling zijn? Het verslag van de vergadering van juni, waaruit zou moeten blijken dat ze aandringt op beter financieel beleid door ProRail, wilde Mansveld aanvankelijk ook al niet openbaren, maar door toedoen van de Tweede Kamer gebeurt dat nu toch

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden