De boog is in gesprek met de pees

Leon Battista Alberti was een wonderbaarlijk mens. Volgens een anonieme Latijnse levensbeschrijving kon hij vanuit stilstand over het hoofd van een man naast hem springen....

Het talent kwam hem aangewaaid, een maatschappelijke positie niet. Hij was een onwettig kind en zijn familie werd uit Florence verbannen na een conflict. Toen zijn vader overleed, werd hem een erfenis onthouden. Ondanks deze obstakels werd hij secretaris aan het pauselijk hof en een van de belangrijkste architecten en schrijvers van de 15de eeuw. Hij ontwierp het Palazzo Rucellai in Florence, schreef verhandelingen over het familieleven, de politiek, de schilderkunst en de eerste grammatica van Toscaanse Italiaans.

Honderd fabels, waarin Nederlandse vertaling en Latijnse teksten naast elkaar zijn opgenomen, is een van zijn kleine werkjes. Alberti zette het in negen decemberdagen van 1437 in Bologna op papier. Het zijn ultrakorte verhaaltjes, geïnspireerd door de net herontdekte Griekse dierenfabels van Aesopus. Maar bij Alberti spreken ook mensen, planten, en vooral dingen. De bal discussieert met het aambeeld, de boog met de pees. De dingen willen, voelen en vechten. Ze verlangen meer te zijn dan ze zijn. Ze menen te hebben gewonnen, terwijl ze in de klauwen van hun vijand gevangen zitten. Wie onder is, komt bovendrijven. Wie alles vasthoudt, verliest alles. Aanzien is een kwestie van perspectief. Alle fabels gaan over de plaats van de mens in de omringende wereld, onderworpen aan natuurwetten en aan het lot.

De moraal blijft in de fabels achterwege en het is vaak een puzzel te achterhalen wat er eigenlijk gezegd wordt. De verhaaltjes zijn niet eenduidig, niet simpel en buitengewoon kort geformuleerd. Gelukkig biedt een uitleiding met verwijzingen voldoende houvast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden