Vier vragencoalitie brabant

De boeren lijken de grote winnaar van nieuwe coalitie in Noord-Brabant

Het hele land heeft er een mening over, maar het lijkt er toch gewoon van te komen: een Brabants provinciebestuur met Forum voor Democratie. Vier vragen over de vorming van een bij voorbaat omstreden rechtse coalitie in de veerijkste provincie van het land.

De varkensstal in Maarheeze waar afgelopen zomer 2100 varkens overleden na een stroomstoring. Beeld ANP
De varkensstal in Maarheeze waar afgelopen zomer 2100 varkens overleden na een stroomstoring.Beeld ANP

Waarom is iedereen in rep en roer over een provinciaal bestuur?

Dat heeft alles te maken met de controverse rond Forum voor Democratie, mede dankzij de ‘Marokkanen-tweet’ van leider Thierry Baudet. Niet alleen de landelijke leiders van D66 en GroenLinks, ook prominente CDA’ers reageerden kritisch op het voornemen van VVD en CDA om in Noord-Brabant met Forum samen te werken. Ze herinnerden de Brabantse CDA-afdeling aan het trauma van de PVV-gedoogsteun aan het kabinet tien jaar geleden.

Wie op het provinciehuis van Den Bosch de Brabantse fractieleider van Forum tegenkomt, ziet echter geen flamboyante flapuit à la Baudet, maar een bedachtzame en aimabele notaris uit Prinsenbeek. Eric de Bie reageert praktisch nooit op de tweets van Baudet. Dit is Brabant, over Den Haag ga ik niet, stelt hij dan. De Bie heeft ook meermaals gezegd dat meebesturen een kwestie is van geven, nemen en compromissen sluiten.

De Brabantse VVD en CDA onderstrepen vooral dat ze nog in onderhandeling zijn met Forum. Vanuit Den Haag roepen beide regeringspartijen dat ze hun regionale afdelingen vrij willen laten in hun beslissingen.

Waarover moeten de drie grootste partijen van Brabant het eens worden?

Voor een belangrijk deel over stikstof. Geen Nederlandse provincie heeft meer varkens en kippen dan Brabant. In 2017, twee jaar voordat de stikstofcrisis na een uitspraak van de Raad van State ook landelijk uitbrak, besloot het provinciebestuur al dat Brabantse veestallen versneld milieuvriendelijk en emissiearm moesten worden. De boeren kregen daarvoor niet tot 2028, zoals eerder afgesproken, maar tot 2022.

Toen het CDA vorig jaar tot het provinciebestuur toetrad, ondertekende de partij een bestuursakkoord waarin dit strenge landbouw- en milieubeleid grotendeels overeind bleef. Maar uiteindelijk bezweek het CDA onder de stikstofcrisis en de daaropvolgende boerenprotesten: eind vorig jaar trokken de christen-democraten de stekker uit het Brabantse provinciebestuur. Het CDA wil niet langer dat Brabantse boeren aan strengere eisen moeten voldoen dan collega’s elders in het land.

Forum voor Democratie ontkent sowieso dat er een stikstofcrisis bestaat. De VVD bleef aanvankelijk dapper vasthouden aan het strenge stikstofbeleid, maar lijkt nu toeschietelijker, waardoor een coalitie in zicht is.

Worden de boeren de grote winnaar van de coalitieonderhandelingen?

Daar lijkt het wel op. Brabant koerste af op het strengste stikstofbeleid van Nederland, maar na de massale boerenacties voor het provinciehuis in Den Bosch en het vliegveld van Eindhoven is de kans groot dat dit wordt afgezwakt. Het is vooral nog de vraag in welke mate.

Volgens formateur Alfred Arbouw hebben de drie partijen ‘voldoende gezamenlijke basis gevonden om verder te praten over een akkoord op hoofdlijnen’. De grote drie haalden er een kleine partij, Lokaal Brabant, bij om een (krappe) meerderheidscoalitie te kunnen vormen. Deze week nog gaat Arbouw aan de slag met het formeren van een coalitie met deze vier partijen.

Wat betekent dit voor het aanzien van de Brabantse politiek?

Dat heeft een behoorlijke deuk opgelopen. Het is al bijzonder dat een partij die de vorige coalitie liet klappen (CDA) enkele maanden later weer vrolijk terugkeert in een nieuwe coalitie, met aangepast beleid. En wie in de Kampina tussen Boxtel en Oisterwijk wandelt, een van de mooiste natuurgebieden van Nederland, ziet wat stikstof doet: heidegebied verandert met rasse schreden in een soort steppegebied, waar het pijpestrootje overheerst. Toch gaat hier met Forum waarschijnlijk een partij meebesturen die vindt dat stikstof helemaal geen probleem is.

Vragen zijn er ook over de geloofwaardigheid van de VVD. De liberalen gingen eerst akkoord met een streng stikstofbeleid en lijken nu weer bakzeil te halen. Maar ja, zullen de Brabantse liberalen zeggen: we moeten uit deze bestuurlijke impasse komen, de provincie heeft toch een bestuur nodig.

Lees verder

Oude twisten laaien op nu het CDA in Brabant overweegt samen te werken met Forum voor Democratie. Een deel van de partij vindt dat een goed idee, de rest is mordicus tegen. ‘Het is heel pijnlijk dat we sinds 2010 zo weinig hebben geleerd.’

De veerijkste provincie van Nederland en voorloper bij het aanpakken van de stikstofproblematiek verkeert in een bestuurscrisis. Onoverbrugbare verschillen tussen de traditionele ‘boerenpartij’ CDA en de andere coalitiepartijen vormen de aanleiding.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden