ReportageBoerenopstand

De boer voelt zich onderdrukt door hogere machten en weigert ingrepen op het erf

Protest langs de weg. Boeren van Farmers Defence Force protesteren voor de tweede keer in een jaar tijd tegen het RIVM.Beeld Marcel van den Bergh

Zonder tractor, maar met hetzelfde wantrouwen jegens de autoriteiten trokken de boeren er weer op uit. De Volkskrant reed mee met melkveehouder Leusink: ‘We hebben al zoveel gezeik op ons erf.’ 

‘Poeh’, verzucht melkveehouder Geert Leusink van achter het stuur. Hem is net gevraagd wie er dan van bovenaf opdracht geeft de boeren in een slecht daglicht te plaatsen, zoals zijn stellige overtuiging is. ‘Tot de etage waar dit soort besluiten worden genomen, kunnen wij niet doordringen’, zegt de 51-jarige boer, nauw betrokken bij Farmers Defence Force. 

Hij had woensdag graag zijn Fendt-tractor bestuurd, maar door een verbod van ‘hogerhand’ draait Leusink nu noodgedwongen zijn Ford F250 pick-up vanuit de Achterhoek naar de Biltse Rading. Het is de plek waar boeren voor de tweede keer in een jaar tijd demonstreren tegen het RIVM, door de boeren omgedoopt tot het Rijksinstituut voor Volksverlakkerij en Manipulatie.

Boeren van Farmers Defence Force onderweg op de A1 naar de demonstratie tegen stikstofmaatregelen in Bilthoven.Beeld Marcel van den Bergh

Ruimte maken

De RIVM-stikstofrekenaars zouden de veehouderij door een nadeliger model halen dan het wegverkeer. De achterdocht is bij Leusink te groot om later die middag de ontkenning van het RIVM – ‘Wij hanteren één model voor alle stikstofdepositie’ – serieus te nemen. Het RIVM is in zijn ogen onderdeel van het systeem dat op het boerenland ruimte moet maken voor natuur en voor wegen- en woningbouw.

De rit begint woensdagochtend in alle vroegte op landgoed Beekvliet bij Borculo, waar de Leusinks al sinds 1886 boeren. Daar, pal naast Natura 2000-gebied Stelkampsveld, proeft hij van dichtbij de ‘grondhonger’ nadat eerder al vier collega’s zijn weggekocht om de natuurdoelen daar te kunnen halen.

Het uitkopen van boeren rond kwetsbare natuur is een stikstofmaatregel die eerder al verkeerd viel bij veel boeren. ‘Het is verschrikkelijk om een bedrijf uit 1886 te stoppen en je kunt daarna ook niet zomaar ergens voor een baas gaan werken.’

Boekhouders

De aanleiding voor de protesten van woensdag was aanvankelijk nog weer een andere. Om nog dit jaar wegen te kunnen verbreden en 75 duizend woningen te kunnen bouwen, moeten melkveehouders van de overheid vier maanden stikstof verminderen door verplicht eiwitarmer voer aan hun koeien te geven.

‘We hebben al zoveel gezeik op ons erf’, zegt Leusink. ‘Intense mestcontroles, administratie, we zijn een soort boekhouders geworden. Als je de ene emmer shit hebt opgeruimd komt de volgende alweer. Je weet nu al: na de voermaatregel komt weer wat nieuws.’

Niet dat Leusink geen bijdrage wil leveren aan het terugdringen van stikstof – waarvan de landbouw de grootste producent is. Alleen niet met ingrijpen tot op het erf. ‘Geef ons voor de lange termijn perspectief’, zegt hij. ‘Nu worden we geknot als ondernemer en kunnen we niet werken op een manier die bij ons past.’

Vriend en vijand zijn het met hem eens dat de voermaatregel onzinnig is.‘Wij hebben geen anderen nodig om te weten dat we gelijk hebben’, zegt hij met een lach. ‘Boerenverstand, hè?’ En over sympathie voor de acties onder de rest van de Nederlanders: ‘Van draagvlak gaat de melkprijs niet omhoog.’

Verbroedering

Terwijl Lekker op de trekker van Mannenkoor Karrenspoor klinkt, parkeert Leusink zichtbaar genietend op het demonstratieterrein, tussen spandoeken met leuzen als ‘Liever dood als boer, dan koeien met te weinig voer’. 

Het doet hem pijn dat deze club ‘strijders’ als radicaal wordt afgeschilderd. Oké, er gaan weleens wat jongens over de schreef, maar Leusink ziet ook dat ze elkaar corrigeren. Hij merkt vooral dat het verbroedert. ‘Ik heb geen collega’s om bij het koffie-apparaat te leuten. Dan is fijn om te merken dat je niet alleen bent.’

De vlag bij boer Geert wordt door zijn zoon gemaakt om achter op de wagen te monteren.Beeld Marcel van den Bergh

Er alleen voor staan, het breekt hem weleens op. Hij mag dan zoon Mayk (18) als hulp hebben, met 100 melkkoeien heeft hij in zijn eentje eigenlijk te veel werk. ‘Ik wil wel 70 dieren houden, maar dan kan ik niet uit’, zegt hij. ‘Voor het risico dat ik loop en de uren die ik maak, is de beloning belachelijk laag.’

In Thierry Baudet, voorman van Forum voor Democratie, is Leusink, en met hem meer boeren, zijn vertegenwoordiger in Den Haag gaan zien. Want zijn democratisch gevoel is volledig weggeëbd nu er niets is gedaan met de voorstellen uit de sector. Of hij vreest dat Baudet ze niet voor eigen eer en glorie steunt? ‘Voor boeren kan het in Den Haag niet veel slechter dan nu’, zegt Leusink. ‘Ik heb het mooiste werk van de wereld, maar het is nu een klotebaan.’

Meer over boerenprotesten

Gaat het boerenprotest het redden zonder de sympathie van de burgers?
Door de nieuwe voermaatregel zijn de boeren nog bozer en zijn hun acties nog radicaler en ongerichter. Verspelen ze daarmee niet de good­will die ze eerst hadden? ‘Uiteindelijk blijven alleen nog radicalen over.’

Krijgen boeren te weinig betaald?
In de boerenprotesten komen, naast het verzet tegen de stikstofmaatregelen, drie klachten steevast terug: de boer krijgt te weinig, supermarkten gaan strijken met de winst en de consument wil niet meer betalen. Maar klopt dat wel?

Wie mishandelt hier eigenlijk onze melkkoeien?
Weer lopen boeren te hoop tegen het kabinet. Maar kijk eens hoe ze zelf met hun vee omspringen, schrijft een verontwaardigde voormalige veearts, Nico Hoogland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden