nieuwsboerengezinnen

De boer is niet alleen maar boer meer: steeds vaker inkomsten buiten het bedrijf

Boerengezinnen verdienen hun inkomen steeds vaker door ook buiten de boerderij te werken. Slechts de helft van hen onderneemt nog strikt agrarische activiteiten.

De groeiende vraag naar energieprojecten speelt een rol in de stijging.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dat blijkt uit een onderzoek van Wageningen University & Research (WUR), uitgeverij Agrio en Geelen Consultancy. Zij ondervroegen 1.200 agrariërs naar hun bedrijfssetting en blik op de toekomst. Zo’n zeshonderd boeren zeiden geld te verdienen met bedrijfsactiviteiten naast hun agrarische werkzaamheden. Natuur- en landschapsbeheer en energieproductie worden het vaakst genoemd (17 procent), maar boeren gebruiken hun grond ook voor onder meer bedrijfsruimteverhuur, een winkel of agrotoerisme. Eén procent van de agrariërs klust zelfs bij met een kinderopvang.

Het aantal boerengezinnen met bijverdiensten uit een baan buiten het bedrijf is daarmee sinds de jaren negentig, toen dit voor het laatst is onderzocht, enorm toegenomen. ‘Toen was bij een kwart sprake van inkomsten buiten het bedrijf, nu bij 52 procent’, zegt Han Wiskerke, hoogleraar Rurale Sociologie aan de WUR. ‘Daarnaast zijn er activiteiten bijgekomen die er in 1995 niet waren.’

Windmolens

Volgens Wiskerke zijn er verschillende verklaringen te bedenken voor de stijging. De groeiende vraag naar energieprojecten zoals windmolens en zonnepanelen zal een rol spelen, net als de opkomst van sociale initiatieven zoals de zorgboerderij. Maar ook het boerengezin heeft zich ontwikkeld. Vooral vrouwen hebben vaker een opleiding buiten de agrarische sector gedaan en voelen, in vergelijking met vroeger, een grotere behoefte om een project in de richting van hun studie te beginnen. Dat bevalt doorgaans, wat andere boerengezinnen weer inspireert hetzelfde te doen.

Het onderzoek laat zien dat de traditionele varkenshouder of kippenboer in verhouding terrein verliest. Nog maar een derde van de bedrijven laat weten ‘te produceren voor de wereldmarkt met een gespecialiseerd bedrijf’. Wiskerke denkt niet dat deze enquête hun failliet inluidt. ‘Een deel zal rond kunnen blijven komen van alleen agrarische productie’. De cijfers ondersteunen die gedachte: driekwart van dit soort boeren ziet de toekomst rooskleurig in. 

De enquête laat ook chagrijn zien. Boeren uit alle categorieën tonen zich overwegend ontevreden over de inkomsten uit agrarische activiteiten. De ‘steeds veranderende regelgeving’ wordt door 63 procent als voornaamste belemmering gezien die een ideaal toekomstbeeld in de weg staat. 

Maar over het algemeen toont het onderzoek dat agrariërs juist met vertrouwen naar de toekomst kijken. Uiteindelijk denkt de meerderheid haar ambities ‘waarschijnlijk’ (32 procent) of ‘zeker’ (15 procent) te kunnen realiseren. ‘Vooral de groep die zich op schaalvergroting en specialisatie richt, komt door nieuwe regelgeving van de overheid in de problemen’, zegt Wiskerke. ‘Je ziet dat die met luidruchtige protesten een beeld wil schetsen van: in de hele landbouw is het kommer en knel. Maar dat creëert een beetje een vertekend beeld. Meer dan de helft van de bedrijven kijkt juist positief naar de toekomst.’

LEES OOK:

Projectontwikkelaars kunnen boeren uitkopen voor hun stikstofruimte – en dat baart menigeen zorgen

Om de uitstoot van stikstof door landbouw te verminderen, kunnen projectontwikkelaars in steeds meer provincies boeren uitkopen. Als dit ‘extern salderen’ maar goed gaat, klinkt het van alle kanten. Drie redenen waarom oude fouten, juridische procedures en boerenprotesten op de loer liggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden