De boekenkast van Coen Simon

Hoe heeft ons economisch systeem kunnen falen en wie is daarvoor verantwoordelijk? Over dit thema van de Maand van de Filosofie schreef Coen Simon het essay Schuldgevoel.

Op uw bureau liggen enorme stapels boeken en dvd's - van Heidegger tot Mad Men en van Andrei Tarkovski tot Cornelis Verhoeven. Heeft dat alles zijn neerslag gevonden in Schuldgevoel?

'Niet alles, bijna alles. Mijn eerste associatie met het thema economie was schuld. Al verder denkend kwam ik op de gedachte van een oorspronkelijke schuld, een schuld die losstaat van wat je hebt gedaan. Toen raakte Sein und Zeit van Heidegger in beeld, een boek dat ik tijdens mijn studie van kaft tot kaft heb gelezen. Ik ben het opnieuw gaan lezen, heel onrustig, springend van passage naar passage. Al lezend kwam ik weer op andere boeken, die ik dan op dezelfde chaotische manier lees en al associërend geraakt mijn bureau voller en voller. Geregeld loop ik met een kratje boeken van de woonkamer naar mijn werkkamer en omgekeerd.


'Een paar boeken heb ik standaard naast mijn computer liggen. Dierbare woorden van Cornelis Verhoeven is zo'n lievelingsboek, zoals ik ook steeds weer teruggrijp op Brug en deur van Georg Simmel en naar de Maximen van François de la Rochefoucauld, een fantastisch boek, dwingend en vol rake observaties. Ik moet uitkijken om niet bij elk boek dat ik schrijf ruim uit deze boeken te citeren.'


Uw vrouw is ook filosofe. Heeft u aparte boekenkasten of staat alles bij elkaar?

'Het laatste, ook al lopen onze interessegebieden uiteen. We hebben de romans zowel als de filosofieboeken min of meer op alfabet geordend. De eerste boeken die ik haar cadeau gaf waren De dingen van George Perec en Maanpaleis van Paul Auster. We kenden elkaar net en dan wil je graag je enthousiasme voor bepaalde boeken delen. Die staan nu we getrouwd zijn dus allemaal dubbel in de kast. Nog steeds koop ik boeken voor haar, maar dat zijn niet meer de boeken die ik mooi vind, maar die waarvan ik verwacht dat zij ze mooi vindt. Mijn vrouw leest veel meer dan ik. Ik kom nauwelijks aan romans toe de laatste jaren, omdat ik steeds weer met een nieuw boek bezig ben. Schuldgevoel is het vijfde boek achter elkaar, nu wil ik even rust om te denken en te lezen en om op zoek te gaan naar iets nieuws.'


Het motto van uw boek komt van Don Draper uit de serie Mad Men. 'There is no big lie. There is no system. The universe is indifferent.'

'Het leven laat zich niet verklaren door de wetenschap of het Centraal Bureau voor de Statistiek. Niet alles is te meten en in formules te vatten, hoezeer de wetenschap dat ook pretendeert. Plato liet al zien dat we leven in een voorstelling, hij heeft nooit geprobeerd de werkelijkheid in feiten te vangen. Het menselijk bestaan is een aaneenschakeling van veelzeggende toevalligheden. There is no system.


'Als student lummelde ik maar wat rond, tot ik op een zaterdagmiddag besloot mijn leven te beteren. Ik liep een antiquariaat binnen en kocht zowel de Ethica van Spinoza als Gifsla van Wolkers. Afwisselend las ik stukjes in het ene en het andere boek. Tot ik in Gifsla stuitte op de zin: 'Het komende jaar ga ik mijzelf vergeestelijken. De Ethica van Spinoza zin voor zin bestuderen en doorgronden.' Het heeft geen zin een verklaring voor dat absurde toeval te zoeken, het is gebeurd.'


Maand van de Filosofie, thema Schuld & Boete, vanaf 3 april met lezingen en symposia.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden