De boeken open

Ik heb veel biologieboeken gezien in mijn leven. Mijn moeder - docente in dit vak - bestelde altijd alle nieuw uitgekomen biologieboeken om te kijken of zij nog wel steeds het beste boek gebruikte....

Kortom: mijn moeder was een bevlogen lerares. Zo een die biologie in de breedste zin des woords doceerde. Van anekdotes uit haar studietijd, de natuurlijke historie, van herbaria, kikkervissen tot de indeling van het dierenrijk, veel ook over het wel en wee van het menselijk lichaam, van seksuele voorlichting tot antirookcampagnes (dan liet ze door nicotine aangetaste longen zien). Haar practicum kwam op de eerste plaats. En daarmee was zij haar tijd ver vooruit. Het wérkte wel. Veel oud-leerlingen gingen na hun school biologie of medicijnen studeren.

Onderwijsvernieuwing in de biologie was prachtig, maar voor de 'mammoet' was mijn moeder doodsbang ('de goede kinderen krijgen dan te weinig aandacht'). Vandaar dat ze, toen de Mammoetwet op haar school werd ingevoerd, verhuisde naar een klein 'ouderwets' gymnasium waar ze de alfa's ook nog een graantje biologie liet meepikken.

De hedendaagse biologieboeken zijn veel minder theoretisch en droog dan wat wij gewend waren. Alles moet toepasbaar zijn, en daardoor onthouden de kinderen de stof misschien wat makkelijker. Maar de proeven die er in beschreven zijn, lijken nog sterk op die van dertig jaar geleden.

De biologieboeken die voor de tweede fase zijn ontwikkeld, lijken ineens wel die noodzakelijke sprong in de tijd te hebben gemaakt. De boeken zijn aantrekkelijk om te zien, je bladert niet, maar stopt meteen om te gaan lezen.

Dat komt niet alleen door de driedimensionele computerplaatjes, die veel verhelderender zijn dan de platte tekeningen van vroeger, maar door de indeling van onderwerpen. Een inleiding, gevolgd door makkelijk begrijpbare, hapklare brokjes die nergens ingewikkeld worden, maar voldoende overdragen om eerstejaars studenten geneeskunde een flink eind op weg te helpen. Ook biologie- en psychologie-studenten zullen met deze stof een betere basis hebben dan die waarmee de huidige middelbare scholieren hun studie beginnen.

Wat is er dan zoveel beter? Niet alleen de indeling en de vorm. De kennis die overgedragen wordt is up-to-date, van de moderne voortplantingstechnieken tot de problemen die weten schappers ondervinden om een aids-vaccin te maken. Van het kloneren van het schaap Dolly tot hoe de intelligentie van de man via de moeder wordt overgeërfd: al deze wetenschappelijke nieuwtjes kunnen met de kennis uit deze boeken goed begrepen worden. Alle weetjes die wij leerden, staan er ook in: hoe een cel werkt, de bouw van het DNA-molecuul, de ontwikkeling van het embryo. Er is meer biologie in deze boeken dan men de leerlingen voorheen aanbood, zonder dat het ooit moeilijk overkomt.

De tweede fase gaat om zelfwerkzaamheid. Zelf werken gaat heel makkelijk met behulp van dit informatieboek, het verwerkingsboek en de cd-rom. Je kunt de hele stof in eigen tempo verwerken aan de hand van weetjes en eigen proefopstellingen.

Terwijl ik het boek las, vroeg ik me af of er nog wel een leraar bij nodig was. Veel proeven kun je zelf uitvoeren, zoals het nabootsen van de celdeling met behulp van spaghetti of het doen van gedragsobservaties. Het wetenschappelijke denken - waar Nederlandse leerlingen niet echt bedreven in zijn - wordt nu zeker meer gestimuleerd.

Aan de samenwerking tussen leerlingen levert deze methode echter geen bijdrage. En dat is jammer. Natuurlijk kun je met zijn tweeën achter de computer met de cd-rom spelen, maar opdrachten die door meerdere leerlingen moeten worden uitgevoerd, zijn op de vingers van één hand te tellen.

Er schijnt ook een boek bij te zijn voor de leraar, dat ik niet heb gezien. Ik hoop maar dat de leraren daardoor net zo gestimuleerd worden om bij de les te blijven als de leerlingen. Anders ligt het gevaar van een computercursus voor thuisstudenten op de loer.

Pasteur. Biologie voor de tweede fase; VWO informatieboek, verwerkingsboek en demo-cd. Uitgeverg Thieme, Zutphen 1998.

Fransje van der Waals

De auteur is huisarts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.