De blunders van minister Hans Hillen

GroenLinks-fractievoorzitter Jolande Sap sprak gisteren van de 'zoveelste blunder' van Defensie-minister Hans Hillen, nadat hij de missie naar Kunduz een 'militaire missie' had genoemd. Op welke eerdere 'blunders' doelde zij?

Defensie-minister Hans Hillen op de actiedag van militair personeel in Den HaagBeeld ANP

Problemen bij de Defensie Materieel Organisatie
Eind vorig jaar en begin dit jaar publiceert de Volkskrant artikelen over van frauduleuze handelingen, diefstal en andere misdragingen bij een vestiging van de Defensie Materieel Organisaties (DMO) in Den Helder. Na de eerste onthullingen sprak Hillen in de Kamer weinig overtuigend over 'incidenten' terwijl zijn ambtelijke top wist dat er meer aan de hand was.

Kamerleden stonden begin maart op hun achterste benen, omdat Hillen eerder dit jaar had verzekerd dat er buiten een DMO-onderdeel in Den Haag niks aan de hand was. Het onjuist informeren van de Kamer geldt als een politieke doodzonde. Hillen hield gisteren vol dat hij destijds alle beschikbare informatie had verschaft. Dat gebeurde op gezag van twee topambtenaren, die, naar later bleek, wel op de hoogte waren van wat Hillen 'incidenten' in Den Helder noemde.

Vanuit de Kamer klonk de roep om maatregelen tegen het tweetal, maar de minister hield hen de hand boven het hoofd. De ene, de hoofddirecteur van DMO, had weliswaar een 'beoordelingsfout' gemaakt, maar daarbij was geen sprake van kwade wil. Bij de ander, de secretaris-generaal, was de informatie 'weggezakt', aldus Hillen. 'In beide functionarissen heb ik het volste vertrouwen. Ik heb hun inbreng hard nodig bij de zware bezuinigingsoperatie die eraan komt.'

Het helikopter-incident
Begin maart wordt de bemanning van een Lynx-helikopter gevangen genomen door Libische troepen. De operatie was bedoeld om een werknemer van het Nederlandse ingenieursbureau Royal Haskoning te evacueren. Na de landing werd de maritieme helikopter echter ingesloten door een gewapende eenheid van Kaddafi. Die belette het toestel weer op te stijgen.

Er ging van alles mis bij de mislukte evacuatie. In het debat over de kwestie, op 29 maart, toonde de Kamer zich verbijsterd over de gebrekkige informatie van het kabinet en de langs elkaar heen werkende onderdelen van Defensie. Het bleef onduidelijk waarom de Nederlandse ingenieur op 27 februari moest worden weggehaald. Het kabinet vreesde dat het een dag later niet meer zou kunnen vanwege het wankelende Libische regime.

De oppositie hekelde de laconieke houding van Hillen. D66-leider Pechtold zette hem weg als 'de vleesgeworden arrogantie'. Na de ministerraad had Hillen gereageerd op de ophef met de tekst dat hij als Kamerlid ook wel eens verontwaardigd was.

Bezuinigingen bij Defensie
Er moest dit jaar een miljard worden bezuinigd bij Defensie. Dat vond Hillen als minister uiteraard niet leuk. Maar de manier waarop hij de bezuinigingen verdedigde zette bij veel Kamerleden kwaad bloed.

Hillen deed dat niet overtuigend. Hij begon al met het maken van excuses voor het 'snijden in gezond vlees'. Daarna probeerde hij de schuld bij anderen te leggen: het is vooral 'de hele samenleving' die het belang van een goed leger onvoldoende ziet, de 'linkse partijen' voorop. Er bleek ook nog dat hij eigenlijk van plan was in zijn brief aan de Tweede Kamer de noodklok te luiden: 'Ik hoop dat deze brief bijdraagt tot het besef dat Nederland voor zijn veiligheid onderverzekerd dreigt te raken.' De zin werd geschrapt na overleg in de ministerraad.

Bezuinigingen herzien?
In juli van dit jaar wekte Hillen in het tv-programma Eén Vandaag de indruk dat hij de af afgesproken bezuinigingen nog eens zou willen herzien. Hij zei: 'In dit kabinet moeten we 18 miljard euro bezuinigen, terwijl er in dezelfde periode 15 miljard euro in de zorg bijkomt'. (...) 'Natuurlijk is goede zorg belangrijk. Maar als wij morgen de veiligheid in de waagschaal stellen omdat wij vandaag alleen maar goede zorg willen, moeten wij die afweging nog een keertje extra maken.'

's Avonds al werd de suggestie herroepen door zijn eigen ministerie. De minister zal de bezuinigingen 'loyaal' uitvoeren, zo benadrukte het departement. Volgens Kamerlid Wassila Hachchi moest de minister gaan staan voor die keuze 'en niet steeds als een verongelijkt jongetje zeurend in de hoek gaan staan'.

Kunduz als militaire missie
GroenLinks en andere oppositiepartijen reageerden als door een wesp gestoken op uitlatingen van Hillen in het weekblad Vrij Nederland. 'De Kamer kan wel zeggen: het is een civiele missie, maar het is vooral militair', aldus Hillen. 'Ik was blij dat we groen licht hebben gekregen, maar ik wilde wel dat het parlement wist waar het ja tegen zei. Ik vind het nog steeds raar dat Kunduz geen militaire missie mag heten terwijl het bijna alleen maar militairen zijn.' Feit is dat Defensie honderden militairen inzet, terwijl er slechts enkele tientallen politiemensen naar de Afghaanse provincie worden gestuurd.

Premier Rutte noemde het gisteren 'betreurenswaardig' dat er - opnieuw - ophef is ontstaan over de missie, door toedoen van Hillen. In de Kamer begint het geduld op te raken met de minister. Zijn gedrag wordt omschreven als neerbuigend. 'Hij praat een beetje uit de hoogte, alsof hij de enige is die weet wat er in de wereld gebeurt', aldus Joël Voordewind (ChristenUnie), wiens partij eveneens eisen stelde aan de missie om het kabinet aan een Kamermeerderheid te helpen.

D66, mede-initiatiefnemer van de missie, sprak bij monde van partijleider Alexander Pechtold over de zoveelste 'verbale uitglijder' van Hillen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden