De blinde vlek van Bolkestein


Frits Bolkestein mist het kernprobleem waar het om de fundamen­talistische haat jegens het Westen gaat. Wij geven de pro-westerse krachten weinig handvatten om Arabieren van die westerse voorbeeldigheid te overtui­gen

Volgens Frits Bolkstein valt een christelijke samenleving als in Europa verre te prefereren boven een islamitische als in de Arabische wereld. Dat zal ik niet tegen­spreken, zoals ik ook zijn kritiek op het bij voorbaat wijken voor mogelijke kritiek inzake kerstbo­men en sinterklaas­mijters deel.

Mijter
Net zo goed als de minaret bij de moskee hoort het kruis gewoon op die mijter. Bij de kerstboom dient overigens wel beseft te worden dat het hier in Neder­land om een nog tamelijk recent (pas ruim anderhalve eeuw oud) gebruik gaat, dat qua herkomst meer met heidense zonnewendefeesten in het Hoge Noorden dan met christelijke geboortes in het Heilige Land heeft te doen.

Maar waar het om de fundamen­talistische haat jegens het Westen gaat, mist Bolkest­eins betoog het kernprobleem: namelijk dat wij de pro-westerse krachten ginds weinig handvatten geven om hun mede-Arabieren van die westerse voorbeeldigheid te overtui­gen. Zoals zovele islamcri­tici hekelt hij de opvattingen van funda­menta­listen, maar weigert hij zich vervolgens af te vragen waarom die opvattin­gen op zoveel aanhang kunnen bogen - veel meer in elk geval dan enkele decennia terug. Waar het om causale verban­den gaat slaat hij dan ook door zijn eenzijdige kijk op het verle­den de plank meer­ma­len mis.

Verslagen
Zo stelt hij verwijtend dat de door Karel Martel in 732 bij Poitiers versla­gen Arabie­ren met geweld de islam wilden verspreiden. Dat is niet onjuist - maar lag dat bij de christenen, ongeacht hun veelvuldige pretentie van vreedzaamheid, in de eeuwen daarna anders? Dat begint al met Karel Martels kleinzoon Karel de Grote ten aanzien van de Saksen, en ik ga ervanuit dat Bolkest­ein - anders dan de vele halfabeten die zonder veel zichtbaar onderwijs genoten te hebben deze Volkskrantwebsite onveilig maken - ook wel van de Kruistochten, de Duitse Orde en de Reconquista heeft gehoord.

Het eerste Spaanse koningspaar ging er prat op na de verovering van Granada de islam in eigen land met wortel en tak uitgeroeid te hebben - een niet gering contrast met het contemporaine Ottomaanse Rijk, waar joden en christenen weliswaar vaak als tweederangsburgers werden behan­deld, maar niet compleet werden uitgemoord.

Vernederd
Van de door Bolkestein zo geprezen cultuur van zelfkritiek, die het christendom van de islam doet onderscheiden, bleek in Washing­ton overi­gens na 11 september weinig. Iedereen die het waagde om bij Bushs oorlogszuchtige optreden kanttekeningen te hebben, werd op de meest intimiderende wijze als landverrader gebrandmerkt. Als het zich bedreigd meent, blijkt er ook in het zo open discussiërende Amerika plots weinig ruimte voor nuances op het beeld van Goed en Kwaad - dan verschilt het daarin plots weinig meer van de Arabische wereld, waar men zich al decennia bedreigd vernederd voelt.

Why do they hate us? - Dat was de vraag die men zich wel stelde, maar niet durfde te beantwoorden, omdat het antwoord niet zozeer luidt: vanwege wat wij zijn, als wel: vanwege wat wij doen. Daar lag het aanvankelijke gelijk van Susan Sonntag, door Bolkestein gehekeld met de opmerking dat de oorlogen in Irak en Afghanistan op 11 september volgden en er niet aan voorafgingen. Ook Bolkestein hoort kennelijk tot degenen die menen dat de Ameri­kaanse bemoeie­nis met het Midden-Oosten pas na 2001 begonnen is.

Olie
Maar ginds is men de decennialange westerse steun aan de sjah en de sjeiks, die meehielp de gewone bevolking onder de duim te houden en de democratische seculiere boodschap van het westen tot een farce maakten, niet vergeten. Er zijn nog genoeg beelden van een gezellig samenzijn tussen Rumsfeld en Saddam Hoes­sein in omloop om daarin te herinneren. Door omwille van olie en 'stabiliteit' met zogenaamd verlichte autocraten te pacteren joeg het Westen de aanvankelijk seculiere oppositie de moskee in - en de moskee laat zich ginds nu eenmaal níet zo makkelijk verbie­den.

Het is de moreel failliete politiek van het Westen van de afgelopen decennia zelf die mede de woede jegens het Westen verklaart - en tegelijk de tweeslachtigheid van die woede. Want een groot deel van de anti-Amerikaanse Arabische middenklasse zou tegelijk graag naar Amerika willen. emigreren: men is jaloers op wat wij kunnen zijn, en verbit­terd omdat zijzélf dat mede door ons toedoen niet kunnen zijn.

Ook in Irak verwachtten vele hunner decennialang steun van ons bij hun behoefte om vrijer te kunnen ademen, en in plaats daarvan kwam uit Nederland slechts de gifgashan­de­laar Van Anraat, die duizenden Iraakse Koerden de laatste adem ontnam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.