De blik van de schaamte

Het Amerikaanse Congreslid Anthony Weiner is de laatste in een aanzienlijke rij beroemdheden die in het openbaar een pijnlijke bekentenis moesten afleggen. Niet de ogen, maar de lippen zijn de spiegel van de ziel.

Je bent beroemd en je wordt betrapt. Alles wat je groot heeft gemaakt - het podium, de camera's, de schijnwerpers - werkt nu tegen je. Daar sta je in het volle, genadeloze licht: je wilt ervandoor maar je moet blijven, je wilt het allemaal niet zien maar je kunt het niet ontwijken, je wilt zwijgen maar je moet praten.


Het is een lijdensweg die je als Amerikaanse politicus of ster moet afleggen wanneer je in de fout bent gegaan. Laat deze beproeving snel voorbij zijn, denk je. Je slaat de ogen neer, je fronst de wenkbrauwen of perst de lippen op elkaar, met de mondhoeken naar beneden.


Wat de perp-walk is voor de verdachte die in handboeien langs de pers wordt geleid, is de persconferentie voor de landelijk bekende zondaar. Het is de prijs van de roem: de openbare persoonlijkheid moet in het openbaar een bekentenis afleggen.


Het Congreslid Anthony Weiner is de laatste in een inmiddels aanzienlijke rij. Hij stuurde een studente ongevraagd een foto van zichzelf in een goed gevulde onderbroek ('crotch shot'). Na eerst te hebben ontkend, gaf hij vorige week toe dat hij online en over de telefoon 'ongepaste gesprekken' had gevoerd met zes jonge vrouwen, onder wie studentes en een pornoster. Om niet het risico te lopen dat de intenties achter die vieze praatjes niet zouden worden begrepen, stuurde hij er voor alle zekerheid suggestieve foto's van zichzelf achteraan.


De 46-jarige Democraat uit New York, die ook graag foto's van zijn blote torso mocht versturen, wordt nu - o ironie - helemaal binnenstebuiten gekeerd. Aan wat hij heeft gezegd op zijn persconferentie hebben kranten en televisie niet genoeg. Zij halen er 'deskundigen in lichaamstaal' bij om Weiners houding, gebaren en blik te onderzoeken op verborgen boodschappen en diepere betekenissen. Via vergelijkingen met eerdere gevallen worden we en passant getrakteerd op verrassend nieuwe inzichten omtrent de menselijke anatomie.


Lippen

'Niet de ogen, maar de lippen zijn de spiegel van de ziel', zo begon een vrolijke presentator van het televisiestation ABC een filmpje over het onderwerp. Getoond werden beelden van Weiner, oud-president Bill Clinton, golfkampioen Tiger Woods en oud-gouverneur Eliot Spitzer. Ze houden hun lippen stijf op elkaar, de mondhoeken hangen naar beneden, de ogen zijn neergeslagen of kijken naar binnen in plaats van naar buiten.


'Hebben ze een citroen op, of zijn ze hun tanden kwijt?', vroeg de presentator. 'Lichaamstaal-expert' Janine Driver mocht het gezicht van de zonde analyseren: 'Nee, deze gelaatsuitdrukking is universeel: oh, jongens, wat heb ik er een puinhoop van gemaakt.'


Vooral de lippen zijn voor Driver belangrijk. 'Kijk naar Weiner. Zijn lippen zijn zo strak, zijn neus is zo gerimpeld en zijn kaakspieren zijn zo gespannen - daar zit veel gêne, maar ook woede.'


'Clintons mondhoeken staan naar beneden en de onderlip komt naar buiten. Dat is bedroefdheid.'


'Tiger Woods is bedroefd, maar niet superbedroefd. Als we werkelijk diep bedroefd zijn, trekken we de wenkbrauwen naar binnen en omhoog.'


'Bij Spitzer zit de mond op slot, omdat hij het niet meer aankan.'


Aldus gelaatsdeskundige Driver. Menig krant deed hetzelfde als ABC - van de Daily News tot The New York Times.


Testosteron

Die laatste krant stelde zich ook de vraag waarom het altijd mannen zijn die in seksschandalen verwikkeld raken. De auteur is tegen simpele verklaringen, zoals: 'zo zijn door testosteron gedreven mannen nu eenmaal', 'machtige mannen trekken vrouwen aan, machtige vrouwen stoten mannen af', of: 'vrouwen hebben het met hun vaak dubbele taak (werk en kinderen) te druk voor avontuurtjes'.


Maar op zoek naar het echte antwoord verdwaalt de Times in een woud van weinig overtuigende veronderstellingen, zodat je je afvraagt of de simpele verklaringen toch niet de beste zijn. Het gaat immers om oerdriften en oerverhoudingen.


Weiner is intussen behoorlijk van het padje geraakt. De persconferentie heeft hem geen rust gebracht. Vrijdag was er het nieuws dat hij met een 17-jarige scholiere had getwitterd. Er zou 'niets onfatsoenlijks' zijn voorgevallen. Maar Nancy Pelosi, de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, liet Weiner zaterdag weten dat het beter is dat hij aftreedt.


Weiner weigert dat. Hij wil met verlof, zodat hij in therapie kan. Eind vorige week sprak hij al met een therapeut, maar de conclusie was dat een traditionele therapie niet genoeg is. Er wordt driftig gezocht naar een therapie die wel kans op succes biedt. De Amerikaanse media schrijven erover zoals hun Europese collega's de wanhopige zoektocht naar de bron van de Ehec-besmetting beschreven.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden