De Blair-show is over, Brown is aan zet

Onwennig kroop Gordon Brown uit zijn auto, terwijl ex-premier Blair tussen forensen op de trein wachtte...

Wanhopig keek Gordon Brown enkele malen over zijn schouder naar de gesloten deur van nummer 10. De verplichte fotosessie met zijn vrouw op de stoep van Downing Street leek de Schot, die formaliteiten verafschuwt, niet snel genoeg voorbij te kunnen zijn. Onwennig was hij uit een auto gekropen als de 52ste Britse premier sinds Robert Walpole die rol in 1721 voor het eerst aanvaardde. Brown had een uur, veel langer dan verwacht, doorgebracht op Buckingham Palace, waar koningin Elizabeth hem vroeg een nieuwe regering te vormen.

Voor de vorstin is Brown, tot dat moment de langst dienende Britse minister van Financiën ooit, alweer de twaalfde premier die ze meemaakt sinds ze begin jaren vijftig koningin werd tijdens de tweede ambstermijn van Winston Churchill.

Conform het strenge protocol had ook Blair de koningin bezocht, om zijn ontslag aan te bieden. Wat betreft zijn transport werd de traditie even niet gevolgd. Toen Blair van de trap kwam, mocht hij nog eenmaal in zijn gepantserde dienstauto vertrekken.

Gewoonlijk dient een ex-premier vanaf dat moment met eigen vervoer te reizen, omdat hij geen recht meer heeft op een overheidsvoertuig. Zo merkte ex-premier Edward Heath in 1974 tot zijn schrik dat er helemaal geen auto klaarstond toen hij uit het paleis kwam.

Maar terwijl Brown zijn eerste toespraakje als premier hield, bleek Blair alsnog een gewone sterveling geworden. Op station King’s Cross stond hij, tussen verbaasde forensen, zonder tassendrager te wachten op een trein naar Noord-Engeland, waar hij in zijn kiesdistrict zijn afscheid als parlementariër zou nemen.

Gisteravond werd bevestigd dat Blair de nieuwe gezant wordt voor de Israëlisch-Palestijnse kwestie namens het kwartet van EU, VS, Rusland en VN. Ian Paisley, sinds kort de Noord-Ierse eerste minister, wenste Blair sterkte. ‘Hem wacht een kolossale taak, en ik hoop dat wat in Noord-Ierland is gebeurd, herhaald kan worden.’ De Noord-Ierse vrede geldt als een van Blairs grootste verdiensten.

De nieuwe premier had de pers intussen bediend. ‘Ik zal mijn uiterste best doen’, citeerde Brown het motto van zijn oude school. Opvallend was, afgezien van het woord ‘verandering’, hoe vaak hij het woord ‘British’ gebruikte. ‘Als al het talent wordt benut, kan dit land het succesverhaal van deze eeuw worden.’

Memorabel was hetgeen Blair die ochtend beleefde in het Lagerhuis, waar hij voor de 319de en laatste maal aantrad voor zijn wekelijkse vragenuurtje. Daar bleek, ondanks alle negatieve publiciteit, hoeveel respect hij geniet in Westminster.

Het Lagerhuis is een leeuwenkuil waar vaak wordt gejoeld, en instemming wordt betuigd met ‘hear, hear’, maar klappen is verboden. Uniek was echter dat Blair bij vertrek een staande ovatie kreeg van de afgeladen zaal.

Zoals vrijwel iedere week waren zijn eerste woorden condoleances voor nabestaanden van de Britse doden in Irak en Afghanistan van die week. Vervolgens betoonde hij zich nog eenmaal de virtuoos, die lastige vragen vol kwinkslagen afdoet. Zo scheepte hij Nicolas Winterton af, een geharde euroscepticus van de Conservatieven. Die eiste, nadat hij Blair overigens het beste had gewenst, een referendum over het nieuwe Europese verdrag, waardoor het land verder ‘in het verstikkende drijfzand van de EU wordt gezogen’.

Blair: ‘Om te beginnen, ik mag de geachte heer zeker. Ik vrees dat ik het niet met hem eens kan zijn. Maar antwoordend op zijn goede wensen, zeg ik: au revoir, auf Wiedersehen en arrivederci’. Ook Winterton zat te schuddebuiken.

De doorgaans zo scherpe Tory-leider David Cameron was voor zijn doen genereus, en prees Blairs ‘enorme inspannningen voor de publieke zaak’. De laatste woorden van Blair zelf: ‘Ik wens iedereen het beste, vriend en vijand. Dat was dat. The end.’

Gordon Brown is Tony Blair opgevolgd als premier van Groot-Brittannië. (AP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden