De Bilde schaart en sjot zoals destijds in het Breughelpark

Als tweedejaars kadet werd Gilles de Bilde door Anderlecht weggestuurd. Te klein, te licht, ongeschikt voor topvoetbal. Tien jaar later werd hij naar Brussel teruggehaald, voor 55 miljoen frank, waarna hij zich ontpopte als de redder van het Belgische voetbal....

JAN ANTONISSEN

HET WAS toeval, zegt Gilles de Bilde (24), de nieuwe spits van Anderlecht, dat uitgerekend hij afgelopen dinsdag de Super Cup naar de O-side mocht dragen. De O-side is de harde supporterskern van Anderlecht. De Bilde heeft er als tiener jarenlang zelf toe behoord, zijn keel schor schreeuwend voor Juan Lozano en Ludo Coeck, twee stilisten die het deftige imago van het paarswitte instituut alle eer aandeden.

Nee, zegt hij, na de overwinning op Club Brugge had een televisie-station hem te lang geïnterviewd. De ceremonie protocolaire was al in volle gang toen hij nog stond uit te leggen hoe hij met zijn twee assists Anderlecht aan zijn eerste prestigieuze titel van het seizoen had geholpen. Vandaar dat hij zich als laatste naar boven repte en de trofee naar de fans sjouwde. Het was absoluut geen handigheidje, bij lange na niet.

Bij Anderlecht is De Bilde weer thuis. Hij speelde er vroeger al een seizoen als tweedejaars kadet, als dertienjarige, maar werd daarna onverrichterzake naar Zellik Sport teruggestuurd. Hij was ongeschikt voor topvoetbal, heette het, te klein. 'Te klein en te licht, ze vonden me te frèle. Ze verkozen jongens met een beetje postuur. Op mijn positie speelde Dimitri Roossens, de kleinzoon van de toenmalige secretaris-generaal van de Belgische voetbalbond, Albert Roossens. Alleen als Dimitri met vakantie was, kreeg ik mijn kans.'

Dat hij tien jaar later, als bezitter van de Gouden Schoen, voor 55 miljoen frank (circa 2.9 miljoen gulden) naar de hoofdstad is teruggehaald, vervult hem niet met leedvermaak. 'Ik ben geen rancuneus mens. Wat zou ik me kwaad of verongelijkt voelen? Ik kom hier weer door de grote poort binnen. Me dunkt dat Anderlecht er meer over inzit dan ik zelf. De president, meneer Vandenstock, maakte bij de ondertekening van het contract een toespeling op het feit dat hij door een beleidsfout veel geld heeft verloren. Nu ja, wie maakt in zijn leven geen fouten?'

De Bilde heeft zich in één seizoen ontpopt als de redder van het Belgische voetbal. Als spits van neo-eersteklasser Eendracht Aalst bleek hij over eigenschappen te beschikken die men stilaan uitgestorven waande of beschouwde als het privilege van Afrikaanse voetballers: snelheid, creativiteit, speelsheid. Gilles de Bilde heeft een fabelachtige linkervoet die alles uitvoert wat zijn eigenzinnige hoofd hem ingeeft. Zijn spel draagt het label van de straat.

'Ik kom uit het Breughelpark in Zellik, een wijk met veel woontorens en een groot grasperk in het midden. Zo een waar je normaal niet op mag: we werden er voortdurend afgejaagd. Daar heb ik leren sjotten, als enige blanke tussen allemaal zwarten, de meesten onder hen Zaïrezen. Eerst keken ze vreemd op: een ventje van zeven die wilde meedoen met gasten die minstens vijf jaar ouder waren. Ze lachten me weg. Afrikanen vormen een hecht blok waar je als blanke niet gemakkelijk inkomt.

'Maar het duurde niet lang; ik werd snel een van hen. Dan kwamen ze bij ons op het negende aanbellen om te vragen of ik niet mee naar beneden mocht. Ze zagen dat ik iets meer kon dan een gewone Belg. Ze vonden het prettig dat ze mij iets konden bijbrengen. Want je mag die zwarten niet onderschatten, met een bal kunnen ze alles. Dankzij hen beheerste ik de schaarbeweging al op mijn tiende.'

Aan de bal zoekt De Bilde steevast zijn tegenstander op, in de vaste overtuiging dat hij hem passeert. 'Ik heb snelle eerste meters. Over honderd meter loop ik elf en een halve seconde. Dat is snel, maar niet supersnel. Edwin van Ankeren klopt me in de sprint, maar nooit in de eerste tien meters. Daar vrees ik niemand.

'Ik speel op mijn gevoel. Ik verplaats me in een verdediger, kruip in zijn huid. Dat heb ik ook van die Zaïrezen. Afrikanen zijn zogezegd geen slimme voetballers. Geloof het maar niet. Tactisch zijn ze misschien niet zo slim, maar qua intuïtie liggen ze ver op ons voor. Ze voelen waar een bal komt, ze anticiperen beter.'

Voetbal was ook een vlucht voor De Bilde. 'Ik heb thuis veel problemen gehad. Mijn ouders zijn op een brutale manier uit elkaar gegaan. Roepen, tieren, slaan - het komt hard aan als je daar als jongetje van twaalf naar staat te kijken.

'Ik zat dikwijls alleen, mijn moeder werkte tot 's avonds laat. En in zo'n groot appartement heb je alle gelegenheid voor deugnieterij, daar hoef ik geen tekeningetje bij te maken. Slechte kameraden had ik genoeg, ik kende veel jongens die zich in drank en drugs lieten gaan. Ik was net zo makkelijk een vandaal of crapuul geworden. Maar kennelijk had ik genoeg gezond verstand om me daarin niet te verliezen.

'Voetbal was lange tijd een middel om aan niets anders te hoeven denken. En dat is het nu nog. Als ik voetbal, vergeet ik alles.'

Met vijftien jaar en negen maanden maakte hij zijn debuut bij Zellik Sport, een jaar later verhuisde hij naar Hoger Op Merchtem, een promotie van de Belgische derde provinciale naar de vierde klasse. En eindelijk gebeurde waar hij zolang in stilte op gehoopt had: hij groeide.

'Mijn grootvader liet me om de twee maanden met mijn rug tegen de deur staan, en trok dan met zijn potlood een streepje boven mijn hoofd. Zo zag hij hoeveel ik was gegroeid. Meestal maakte ik minieme sprongetjes: een halve centimeter, af en toe een hele. Plots ging het om vijf centimeter, en daarna zes! Mijn grootouders waren zo opgelucht dat ze me het ene pilletje levertraan na het andere lieten slikken. Ze waren bang dat ik niet zou uitgroeien.'

Het eerste seizoen zakte Gilles de Bilde met Merchtem, het seizoen daarop maakte hij op de laatste speeldag de voor het kampioenschap beslissende treffer. Het was zijn eerste kennismaking met blinde adoratie. Merchtem, een dorp tussen Aalst en Brussel, lag aan zijn voeten. De Bilde liet zich onder het goedkeurend oog van zijn fans kaalscheren.

Het keerpunt in zijn carrière was de interesse van de toenmalige tweedeklasser Eendracht Aalst. Aalst is een carnavalstad waar voetbal in de eerste plaats spektakel is. Dat trok de vrolijke schutter wel, temeer omdat hij bij de gedreven beleidsvoerders en enthousiaste aanhang ambitie bespeurde. Aalst bleek een uitstekende keuze. Na een moeizame start dwong hij, onder de hoede van recordinternational Jan Ceulemans, een plaats in het elftal af. Ceulemans was meer dan een coach voor De Bilde, hij was zijn vader.

'Voor de match kwam hij meestal nog eens naar mij toe om me helemaal op scherp te zetten. ''Gilles'', zei hij dan, ''vandaag wil ik het zien, hè.'' Dat deed hij elke keer.'

Ceulemans besefte snel dat hij over een uitzonderlijk talent beschikte. Van hem hoefde De Bilde niet mee te verdedigen. Terugkomen en afdekken en storen, dat wel, maar niet tackelen.

De Bilde mocht zijn goesting doen, als hij maar scoorde. Wat hij met veel plezier deed. In zijn tweede seizoen bij Aalst werd hij met zestien goals topscorer, met drie goals in de eindronde dwong hij promotie naar de eerste klasse af.

Wat daarna gebeurde, is alleen mogelijk in slecht geschreven jongensboeken. In zijn eerste wedstrijd in de eerste klasse, uit bij Germinal Ekeren, schoot De Bilde twee keer raak. Later bevestigde hij zijn vliegende start met pareltjes van doelpunten die vaak van beslissend belang waren. In een land waar trefzekere spitsen even zeldzaam zijn als bedoeïenen op de Noordpool werd hij binnen de kortste keren een volksheld.

Al vanaf zijn debuut gonsde het van de transfergeruchten rond zijn persoon, met als voornaamste geïnteresseerden Anderlecht en Club Brugge. Zijn huidige manager, Vladimir Pavkovic, zou later vertellen dat hij de spits in het tussenseizoen tevergeefs voor zeven miljoen frank aan de Brusselaars had aangeboden.

De Bilde werd international. In zijn eerste volledige interland, de desastreuze België - Spanje (1-4), gold hij als het enige lichtpuntje in de donkere tunnel waarin het Belgische voetbal zich bevond. De clubs worstelden met grote schulden, de jeugdopleiding deugde niet, de gevestigde internationals ontbeerden de wil om zich voor elkaar uit de naad te lopen, de bondscoach, Paul vam Himst, overwoog zijn ontslag: De Bilde werd de hoop van een natie in bange dagen.

Op basis van één stemronde, een half seizoen in de eerste klasse, kreeg hij in januari de Gouden Schoen, de hoogste individuele onderscheiding voor een Belgische voetballer. De semi-prof nam de trofee in trance aan. Het voetbalestablishment verbeet met moeite zijn verontwaardiging.

'Ik denk niet dat ik die Gouden Schoen voor één wedstrijd heb gekregen', zegt De Bilde. 'Er was meer aan de hand. Iedereen zeurde over het lage niveau in de competitie. Er was zogezegd niets meer te zien, onze beste elementen waren naar het buitenland vertrokken, enfin, het was armoe troef. Dat was mijn grote geluk: ik was de enige die er week na week een beetje bovenuit stak.'

Sinds het referendum is zijn leven niet meer hetzelfde. De perfect tweetalige De Bilde leeft in het oog van de mediastorm. Een interview voor een erotisch radiomagazine, een optreden in een vrouwen-talkshow, een column in een sensatiekrant: iedereen valt voor de hoge aaibaarheidsfactor van die kleine met zijn broske. En de kleine geniet met volle teugen van de aandacht.

'Soms wordt het me te veel, hoor. Ik merk dat ik een groot deel van mijn privéleven kwijt ben. Vroeger kon ik ongestoord over straat lopen. Dat is nu niet meer mogelijk. Ik word overal als voetballer aangesproken, ik heb geen moment meer voor mezelf of Ils, mijn vriendin.'

Hoe nauwlettend zijn doen en laten wordt gevolgd, bleek bij Anderlecht - Aalst (3-2) in februari van vorig jaar. Anderlecht-manager Michel Verschueren had, uit commerciële overwegingen, voor de wedstrijd laten uitlekken dat De Bilde al voor Anderlecht had getekend. Het was een bom. Achtentwintigduizend toeschouwers keken met argusogen toe of De Bilde zich aan de regels van de sportiviteit hield. 'Ik was bijna rond met Anderlecht. Het definitieve akkoord heb ik pas enkele dagen na de wedstrijd getekend. Maar het feit dat ik twee kansen voor doel miste, gaf voeding aan de wildste speculaties. Ik had daar geen probleem mee, ik wist dat ik sterk in mijn schoenen stond.

'Voor mijn ouders was het erger. Zij kregen het op hun werk te verduren, zij leden onder die verdachtmakingen. Ik ben daar nuchter in. Het is zoals Ceulemans zegt: Laat ze maar schrijven en zeggen. Ze komen toch allemaal terug.'

Ook zijn latere flirt met het Atletico Madrid van Jesus Gil y Gil, de excentrieke burgemeester van Marbella, werd druk becommentarieerd. De transfer van De Bilde werd een nationale soap: gaat hij toch of gaat hij niet?

'Ik heb twee dagen in Madrid rondgelopen. Ik moet zeggen dat ik er mijn ogen heb uitgekeken. Spanje is een compleet andere wereld, er gebeuren zoveel rare dingen. Neem alleen al de betalingen - en dan heb ik het niet over de grootte van de bedragen. Neen, de manier waarop je betaald krijgt. Zwart geld en allerlei andere ongezonde financiële constructies. Waarom denk je dat die zuidelijke clubs zulke schulden kunnen maken?

'Als jongetje van drieëntwintig leek het me te gevaarlijk om er nu al heen te trekken. Ik betwijfel of het ook voor mijn vriendin een goede keuze was. Als voetballer ben je voortdurend bezig: training, afzondering, wedstrijd. Maar een spelersvrouw in het buitenland valt makkelijk aan verveling, eenzaamheid en heimwee ten prooi. We gaan later wel naar het buitenland, zeker weten. Ik kon in vier jaar zoveel verdienen dat ik van mijn leven geen klap meer hoefde uit te voeren. Het ging om een salaris met zes nulletjes en daarvoor nog eens een getal van drie cijfers, 100 miljoen frank.'

Ook bij Anderlecht zal De Bilde geen honger hoeven lijden. Hij moet, met het oog op het loodzware programma in augustus, zo snel mogelijk de frisheid hervinden die hij aan het eind van het vorig seizoen kwijt was. Aalst kwalificeerde zich voor Europees voetbal, maar De Bilde verloor op de slotdag van de competitie het duel met Aurelio Vidmar om de titel van topscorer.

Hij komt terug, bleek dinsdag in de wedstrijd tegen Brugge. De enige spits in het Anderlecht van Herbert Neumann speelde zich moeiteloos in de gunst van het veeleisende Brusselse publiek.

De O-side scandeerde veelvuldig zijn naam, de president beweert evenveel van hem te verwachten als de naar Sheffield Wednesday uitgeweken Marc Degryse.

En gisteren was er dus de eerste competitiewedstrijd. Tegen Aalst, zijn oude club. De Bilde: 'Alle ogen waren op mij gericht. Het is eens wat anders.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden