InterviewDirecteur bibliotheek Venlo

‘De bieb’ vervult als vanouds zijn maatschappelijke functie; ook in Venlo

Nu het besluit om de bibliotheken vanwege corona te sluiten deels is teruggedraaid, kan het zijn maatschappelijke functie weer vervullen. Zoals in Venlo, waar vol wordt ingezet op het bereiken van de jeugd op scholen. 

Directeur Geja Olijnsma in haar bibliotheek.Beeld Laurens Eggen

Dinsdag bezochten ze gewoon de bieb, de zestien Venlose kinderen die een achterstand wegwerken met het leerprogramma Plek 3. Ondanks de lockdown mocht het project doorgaan. ‘We zijn heel blij met de lobby vanuit Den Haag’, zegt Geja Olijnsma, directeur van de Bibliotheek Venlo. ‘Die onderstreept de maatschappelijk functie van de bieb die de laatste jaren steeds groter wordt.’

De verschuiving van klassieke uitleenbibliotheek naar maatschappelijke ontmoetingsplek is zichtbaar in de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de KB, de nationale bibliotheek, donderdag publiceren. Ondanks licht dalende aantallen leden en uitgeleende boeken, werden er vorig jaar 15 procent meer activiteiten georganiseerd, in totaal 220 duizend, vooral ter bestrijding van laaggeletterdheid en bevordering van digitale vaardigheden.

Toen de bibliotheken vorige week te horen kregen dat ze moesten sluiten dankzij de aangescherpte maatregelen ontstond er zowaar verontwaardiging op het Binnenhof. Waren de biebs minder essentieel dan de sportscholen? Er werd een motie van Jesse Klaver aangenomen om een generieke sluiting tegen te gaan. Waardoor het mogelijk werd om alsnog boeken af te halen en activiteiten voor kwetsbare groepen te blijven organiseren.

‘Het was heel mooi om te zien dat er zoveel discussie ontstond over de sluiting’, zegt Olijnsma. ‘Er was veel verontwaardiging. En het was waanzinnig druk nadat de sluiting was aangekondigd door het kabinet. Iedereen wilde gauw nog wat boeken lenen. Dat is op zich fijn, maar eigenlijk wil je die drukte juist niet. Tot dan toe hadden we het juist zo goed gedaan. Iedereen hield afstand en had mondkapjes op.’

Zijn in Venlo de dezelfde tendensen waar te nemen als in de bibliotheken in de rest van het land?

‘Ja, het aantal leden is in 2019 met 6 procent gedaald, landelijk is dat 4 procent. Maar de bezoekersaantallen stegen juist hier, met 10 procent naar 324 duizend mensen. Dat heeft te maken met de keuzes die we maken. We zetten nu vol in op het bereiken van de jeugd op scholen. Elke basisschool heeft een eigen bibliotheek inmiddels.’

De bibliotheken hebben een convenant ondertekend om zich te richten op drie speerpunten, onder meer de bestrijding van de laaggeletterdheid. Is die groot in Venlo?

‘Ja, Venlo is een zogenaamde Plus 16-gemeente. Dat betekent dat meer dan 16 procent van de bevolking laaggeletterd is. Dat tekent een stad. Dat zijn dus ook ouders die hun kinderen niet vanzelf naar de bibliotheek meenemen. Je moet iets doen om dat soort spiralen te doorbreken. Daarom proberen we ze al te bereiken op de basisschool.’

Hoe kan die laaggeletterdheid zo hoog zijn?

‘In Venlo heeft dat te maken de opbouw van de stad, de geschiedenis. Er wonen hier van oudsher veel tuinders, veel mensen die werken in de logistiek, die zijn meestal wat lager opgeleid. In die sectoren is ook minder dan in de rest van Nederland geïnvesteerd in bijscholing. Er zijn veel oorzaken. Maar ik kijk liever naar: hoe doorbreek je het?’

Een ander speerpunt van bibliotheken is digitale inclusie. Wat doen jullie daaraan?

Op 1 juli 2019 hadden we de koning op bezoek voor de opening van het Informatiepunt Digitale Overheid, we waren de eerste bieb van het land. Mensen kunnen bij ons binnenlopen met vragen over de digitale overheid. En dan worden ze persoonlijk geholpen door medewerkers die minimaal een hbo-opleiding hebben afgerond. Voor heel veel mensen is het gebruik van DigiD erg lastig. En dat gaat niet alleen om ouderen. We hebben spreekuren over belastingen, erfrecht, van alles. Vroeger kwam je naar de bibliotheek voor een boek. De bieb moet nu een plek zijn waar je altijd naar binnen kunt stappen om een vraag te stellen.’

Nog even snel boeken hamsteren voordat de bieb weer op slot gaat

In de bieb van het Haagse Transvaalkwartier: ‘De bibliotheek is een belangrijke ontmoetingsplek, vooral voor moeders’.  

Wat is gevaarlijker: de bibliotheek of de boekhandel?

In deze lockdown moeten culturele instellingen dicht, maar mogen winkels openblijven. Hoe botsen cultuur en commercie in de rest van Europa? 

Open onmiddellijk de bibliotheken!

Voor de verslaggeverscolumn is Toine Heijmans in de bieb in Tilburg, die een prijs heeft gewonnen voor beste van het land. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden