De bètacanon kan het hele onderwijs inspireren

‘Wat iedereen moet weten van de natuurwetenschappen’, is de ondertitel van De bètacanon. Uit de hoogte, stelt Marcel Hulspas. Inspirerend, menen Robbert Dijkgraaf en Louise O....

Gezien de reacties en verkoopcijfers lijkt de bètacanon een verrassend succes. Kennis van de natuurwetenschappen en techniek lijkt langzamerhand uit de labkast te komen en geaccepteerd te worden als natuurlijk onderdeel van onze cultuur. En er blijken talloze mensen, juist ook alfa’s en gamma’s een groot plezier te beleven aan die kennis! Dat uit de labkast komen wil niet zeggen dat die kennis al eeuwen ongewijzigd voorhanden is: het spannende van de bètacanon is juist dat het de wetenschap in ontwikkeling toont.

Anders dan bij de historische canon, waarvan veel al in de geschiedenisboekjes stond en waar juist het wieden van minder relevante onderwerpen een belangrijke opdracht was, ligt bij de bètacanon de uitdaging meer bij het vertalen naar een breed publiek van kennis die door velen als specialistisch of moeilijk wordt beschouwd. Volgens ons horen Einstein en Darwin net zo goed tot de algemene ontwikkeling als Shakespeare en Mozart, net als de begrippen quantummechanica en ecosysteem. In die zin is de precieze keuze van de 50 items minder belangrijk dan het feit dat er überhaupt van natuurwetenschappelijke onderwerpen wordt beweerd dat iedereen ze zou moeten kennen.

Toch kunnen we ons goed voorstellen dat scholen in deze vorm nog weinig met de bètacanon kunnen doen, zeker de basisscholen. Dat klopt ook, want ze mogen er niets mee doen. De ruimte voor wetenschap en techniek in het primair onderwijs is nog erg beperkt en de expertise onder de leerkrachten is flinterdun. Anders dan de kinderen, voor wie planeten en dinosauriërs dicht bij zijn, zijn wetenschap en techniek in de opleiding van de docenten ver weg. Natuurwetenschappen zijn vooral eng en ingewikkeld, en van dat beeld willen we graag af. Het was nooit onze bedoeling om een leerplan voor te stellen, maar wel om iets van ons eigen enthousiasme voor de bètavakken over te brengen. We wilden vooral aangeven hoeveel leuke, interessante dingen de natuurwetenschappen voortbrengen en op hoeveel plaatsen hiermee iets gedaan kan worden.

Misschien is wel het aardigste van dit project dat het in grote mate van onderen is opgeborreld, samen met jonge onderzoekers die ieder een onderwerp onder hun hoede hebben genomen. Vele andere initiatieven zijn ondertussen spontaan aangehaakt: niet alleen een getekende en een gezongen canon, maar ook plannen voor tentoonstellingen, projecten in klassen, een televisieprogramma en wat dies meer zij. We hopen dat dit spontane karakter niet alleen de natuurwetenschappen inspireert, maar ook het onderwijs en de cultuur in bredere zin. Laat dit voorbeeld helpen langs dezelfde weg andere onderwijsterreinen en het maatschappelijk debat over de kenniseconomie te vitaliseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden