De beste plek voor een rotziekte

In Bilthoven staat het eerste gespecialiseerde borstkankerziekenhuis. Geen privékliniek, toch oogt het luxueus. Is dit de toekomst van de gezondheidszorg of zijn de bezwaren te groot?

BILTHOVEN - Hier had koningin Máxima kunnen staan. In de schitterende, groene bossen van Bilthoven, bij het eerste borstkankerziekenhuis van Nederland. Vandaag zou ze het Alexander Monro Ziekenhuis komen openen. Alles was geregeld, iedereen stond klaar. Maar het feest ging niet door.


Amper drie weken voor de opening is Máxima afbesteld. De reden: ruzie in de medische wereld. De ene specialist is lovend over het initiatief om zo veel borstkankeroperaties op één plek te doen. De ander noemt het gevaarlijk.


Dus is ze er vandaag niet. 'Het ziekenhuis wil voorkomen dat koningin Máxima betrokken wordt in dit debat', aldus het persbericht.


'Wordt u al geholpen?' De bezoeker van het Alexander Monro Ziekenhuis is de draaideur maar net door of er staat al een vriendelijke dame. De hal is ruim, wit en licht.


Daar is Jan van Bodegom (46), oprichter van het ziekenhuis. Jarenlang was hij chirurg, nu een man in pak. Op zijn manchetknopen staat: Be happy. 'Het leven is een feestje', zegt hij. 'Maar je moet zelf de slingers ophangen.'


Zijn ziekenhuis kwam er niet vanzelf, wil hij maar zeggen. Zes jaar vocht hij tegen wantrouwen van andere ziekenhuizen en specialisten. Maar nu is het er, en er wordt verzekerde zorg verleend. Dit is géén privékliniek.


Over elk detail is nagedacht. De vloeren zijn houtachtig, de meubels design. De glanzend witte balie zou niet misstaan in een loungebar. Het moet gezegd: mooier kun je een ziekenhuis niet maken. Maar leuker wordt het niet. Op een okergele bank staart een vrouw stil voor zich uit. Een man slaat een arm om haar heen.


Transparantie

Van Bodegom loopt langs een enorme glazen wand. 'Kijk', zegt hij. 'De artsenkamer. Geen verborgen kamertjes waar de dokter af en toe uit komt. Alle patiënten kunnen de artsen zien werken. Wij willen transparantie.'


Hij werkte elf jaar als chirurg. 'Maar soms kwam ik 's avonds thuis en dacht: ik heb de hele dag niet voor een patiënt gezorgd. We waren zo veel tijd kwijt met overleggen. Een MRI-scan voor een borstkankerpatiënte vergde soms twee weken.' Je zult maar patiënt zijn, dacht Van Bodegom vaak. 'Ik vind: als je een witte jas aandoet, ben je verplicht voor de patiënt het allerbeste te doen. In het grote ziekenhuis werd dat vaak belemmerd door de organisatie.'


Hij wilde het anders doen. Zo ontstond het plan voor een gespecialiseerd ziekenhuis waar hij 1.500 patiënten per jaar wil behandelen. Grote getallen zijn nodig, zegt hij. 'Vroeger waren er een paar soorten borstkanker. Maar doordat we meer weten, onderscheiden we steeds meer verschillende typen. Als je elke tumor goed wilt behandelen, moet je veel opereren.'


In een algemeen ziekenhuis kan dat niet, zegt hij. 'Stel dat chirurgen daar zeggen: vanaf nu doen we 1.500 in plaats van 150 borstkankeroperaties per jaar. Dat zou meteen ten koste gaan van patiënten met andere ziekten.'


Hij wil een voorbeeld zijn, zegt hij, met aandacht voor de individuele patiënt. 'Ik wil dat mensen 's ochtends binnenlopen en aan het eind van de dag met vijf specialisten tegelijk hun diagnose bespreken. Ik wil niet dat ze vijf afspraken op vijf verschillende spreekuren moeten maken.'


De kamers hebben geen nummers, maar namen van moedige vrouwen. Jeanne. Florence. Aletta. 'Ik heb in mijn leven veel vrouwen verteld dat ze borstkanker hadden. Bij controles kwamen ze soms met zweet op hun voorhoofd binnen. Zeiden ze: in deze kamer hebt u mijn leven afgenomen. Wij noteren waar mensen hun diagnose kregen. In die kamer komen ze nooit meer.'


Maar goede zorg gaat niet over leuke kleuren op de muren, zeggen critici. Niet iedereen juicht de komst van het Alexander Monro toe. Zo schreef radioloog Floris Sanders van het Diakonessenhuis - concurrent uit de regio - onlangs in Medisch Contact dat Van Bodegom er alleen is voor de makkelijkste patiënten, de 'krenten uit de pap'.


Wim van Harten, bestuurder van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, denkt er net zo over. 'Patiënten met uitzaaiingen in andere lichaamsdelen kunnen in Bilthoven niet terecht', zegt hij. 'Er is geen longarts of neuroloog in huis. Het geïsoleerd aanbieden van dit type zorg, buiten de infrastructuur van een bestaand ziekenhuis, is een risico.'


De kritiek komt van instellingen die bang zijn patiënten te verliezen, meent Van Bodegom. Hij zegt samenwerking te hebben gezocht met drie ziekenhuizen voor patiënten met complicaties. Al kan hij nog niet zeggen welke. 'Het ligt momenteel erg gevoelig.'


Een ander verwijt is dat het Alexander Monro geen intensive care heeft. Niet nodig, zegt Van Bodegom.


Maar niet alleen van concurrerende medici komt commentaar. Verzekeraar Achmea heeft het ziekenhuis voor 2013 niet gecontracteerd. Medisch adviseur Ben Crul. 'Voor goede kankerzorg heb je ingewerkte teams nodig van verschillende specialisten. Er komt meer bij kijken dan alleen diagnostiek. Er moeten goede afspraken zijn met andere ziekenhuizen. Voor ons is onvoldoende bewezen dat dit op orde is.'


Hotelsuite


Achmea juicht aparte klinieken voor nieuwe heupen of knieën toe, maar zegt te betwijfelen of een 'stand-aloneziekenhuis' geschikt is voor complexe ziekten als borstkanker. 'Ik zou mijn vrouw er niet heen sturen', zegt Crul.


Verzekeraar CZ doet wel zaken met het Alexander Monro. Een woordvoerster zegt dat de directeur 'helemaal is doorgezaagd' over kwaliteit en veiligheid. 'Hij had op alle vragen antwoord. Wij hebben er een goed gevoel bij.'


De inspectie zegt vooralsnog niets. 'Wij kunnen pas oordelen over de veiligheid als de instelling draait.'


Van Bodegom noemt dit de toekomst. 'Over tien jaar hebben we vijf tot tien borstkankerziekenhuizen.' En voor andere veelvoorkomende soorten, zoals prostaatkanker, ook.


In vier weken tijd zijn er honderd patiënten geweest, zegt hij, een kamer in lopend. Met een dubbel boxspringmatras, goudkleurige wanden en een designbank doet die niet onder voor een hotelsuite in het hogere segment. 'Mensen vragen mij: Jan, wat kost dat wel niet? Maar dat is dus het mooie: door de zorg te concentreren werken wij veel efficiënter Dit hier', hij spreidt zijn armen, 'kost geen cent meer dan een kamer in een gewoon ziekenhuis.'


De oprichting van het eerste borstkankerziekenhuis is een unieke stap in de oncologie, maar past in een trend van concentratie die al jaren gaande is. De gedachte erachter is dat het vaker verrichten van operaties door dezelfde artsen de zorg beter en goedkoper maakt. Zo worden patiënten met complexe vormen van kanker, zoals slokdarm- en alvleesklierkanker, nog maar op een beperkt aantal locaties behandeld. Ook voor kinderkanker wordt een landelijk behandelcentrum gebouwd. Niet iedereen is het daarmee eens; patiënten verliezen is pijnlijk voor ziekenhuizen. Voor borstkanker gelden Europese normen voor een minimum aantal van 150 borstkankeroperaties per ziekenhuis per jaar, al hebben sommige chirurgen kritiek op die eenzijdige focus op aantallen. Niettemin sluit verzekeraar CZ alleen nog maar contracten af als bepaalde minimumaantallen worden gehaald.


Specialisatie is de trend


pagina 11

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden