De beste dansleraar voor iedereen

DE TAALSCHOOL IN HAVANA IS ER VOOR SPAANSE LES, UITERAARD. MAAR NA DE WOORDJES KOMEN DE PASJES: TWEE WEKEN SALSALES MET EEN EIGEN DANSLERAAR....

`Cuba is nu eenmaal geen olieproducerend land`, zei Fidel Castro in 1982om zijn volk uit te leggen waarom er plotseling hotels in plaats van huizenwerden opgetrokken. `En een goudmijn hebben we ook nog niet gevonden. Wemoeten uitbuiten wat ons land te bieden heeft: het klimaat, de zee, de zon,de palmbomen.`

Inmiddels is de toeristenindustrie een groot succes. Cuba ontvangt tegende tweeënhalf miljoen toeristen per jaar. Maar in de opsomming van Castroontbrak een belangrijke toeristentrekker: de salsa. Misschien omdat Castrozelf een notoire niet-danser is, el máximo líder geeft niets om de tweedingen waar de Cubaan voor leeft; muziek en dans.

¿De donde vienes? Veel verder dan dit `waar kom je vandaan` komen weniet op deze maandagochtend, na onze eerste les Spaans. Zo`n 25 toeristenzitten op het terras in de tuin van een villa: de `Plus Language School`in Havana. Uiteraard zijn we hier om Spaans te leren, maar de taalschoolbiedt nog een cursus: salsa. Deze Cubaanse specialiteit zal wordenonderwezen door Cubanen, ieder krijgt zijn eigen dansleraar. En terwijl weelkaar een beetje opnemen denken we allemaal: gracios a dios - dat is maargoed ook.

Uit een zijdeur verschijnt een groep vrouwen en mannen, twintigers,gekleed in een rood T-shirt. Er klinkt salsamuziek: Somos Cubanos, Españoly Africanos. Ze beginnen bedreven te dansen. Vanonder de pergola kijken devakantiegangers toe. De dansers draaien de heupen, schudden hun torso`s.`Het lijkt wel seks met kleren aan`, fluistert Elfride. Bijna net zouitdagend als ze bewegen, lachen de dansers naar hun publiek, waarvan demeesten niet weten waar ze moet kijken.

De verzameling cursisten is een ratjetoe: Duits, Fins, Zwitsers,Oostenrijks, Nederlands, Braziliaans, Brits en Turks, van 18 jaar tot verin de vijftig. Op een vader en zoon na, reist iedereen alleen, en de mannenzijn in de meerderheid. Niet iedereen heeft zich opgegeven voor salsales.Ook daarom geven onze aanstaande dansleraren, dit lekker-makende staaltjesalsa weg. Ze maken de meest ingewikkelde passen en draaien. In plaats vananimo tekent vertwijfeling de gezichten van de winterbleke sectie: hoemoeten we dat ooit leren?

Stapje voor stapje doen we onze eerste passen, in een lange rij naastelkaar met de spiegelwand als kritische toeschouwer. Zodra we debasispassen - min of meer - beheersen, moeten we een partner kiezen. Ergsystematisch gebeurt dat niet. De mannen kijken naar de vrouwen, devrouwen naar de mannen. Wie doet de eerste stap? Toch heeft iedereen ineenszijn eigen dansleraar. `Wat een geluk dat ik jou gekozen heb`, zegt Yoadnilater in vloeiend Engels, maar ik ben er zeker van dat ik hém gekozen heb.

`Uno, dos, tres, quatro`, spoort Yoadni bemoedigend aan, terwijl ikpassen maak alsof ik druiven aan het stampen ben. Hij is opvallendgeduldig, maar studeert dan ook voor onderwijzer. Op het moment loopt hijstage, bij de allerjongsten. `Die kleintjes dansen beter dan jullie!`, zegthij. `Daar kunnen jullie natuurlijk niets aan doen. Wij dansen zodra wekunnen lopen. Er is geen feestje waar niet wordt gedanst. En waar muziekis, is een feestje, dus we dansen altijd en overal.`

Zo te zien doen de meesten van ons het voor het eerst. Dan voer ikineens een draai vlekkeloos uit. Yoadni knikt tevreden. `Mooi. Dat is draainummer één. Nu nummer twee.` Hij lacht. `En dan nog 23.` Na twee uurwankelen we doorweekt de stomende danszaal uit. Hasta mañana! Tot morgen!

In de dagen daarop krijgen we wat meer de ruimte. Bij Stefan speelt eenoude knieblessure op, Charly en Mico zijn `niet lekker` en Björn heeftbesloten dat salsa niet zijn ding is.

Sergio, van de organisatie, kijkt er niet van op. `Er zijn altijd mensendie stoppen, en bij salsa zijn dat altijd mannen. Laatst was er een Fin diehet na vijf minuten al opgaf, terwijl hij voor de hele week had betaald.`

Frederique en Kate daarentegen tekenen bij voor extra danslessen enlaten Spaans vallen. We liggen in de namiddagzon aan het zwembad van hetriante hotel en de 26-jarige manager Frederique verzucht hoe ze geniet vanhet dansen. Dat komt ook door haar Jorge, zegt ze: hij is zo soepel enleidt zo geweldig!

Maar we vinden allemaal dat we het niet beter hadden kunnen treffen.Davide is lang en sterk, Alex is supersexy, Alejandro is virtuoos, enniemand heeft meer ritme dan Yassel. Kortom, ze hebben allemaal de bestedansleraar, al weet ik zeker dat Yoadni dat is, hij voelt gewoon ontzettendgoed aan. Het helpt ook dat zijn zachtmoedigheid gepaard gaat met hetuiterlijk van een gangster: scherp geschoren sikje en sluik achterovergekamd haar, dat hij met regelmaat nat gaat maken, want gel heb je hierniet.

`Straks krijg ik weer jeugdpuistjes, ik voel me vijftien jaar oud`, zegtHanna, een 45-jarige uitgeefster. Gisteravond was ze bij eenhonkbalwedstrijd die maar duurde en duurde. Uiteindelijk vertrok ze omtwaalf uur, nog vóór de laatste inning, en tegen haar buren op de tribunehad ze gezegd: `Ik moet nu echt gaan, want ik moet morgen weer naarschool.`

Die dag lijkt het ineens of we al jaren met elkaar dansen. Yoadni draaitme met een subtiele handbeweging rond; voor hem langs, achter hem langs,onze armen in elkaar verstrengeld als een krakeling. `Perfect`, zegt Yoadniopgetogen. Ik heb nog nooit een groter compliment gehad.

`Nu jouw favoriet`, kondigt hij aan. We doen de combinatie waarbij hijal ronddraaiend om me heen tolt, en me toch geen seconde loslaat. Dat isheel Cubaans, lacht Yoadni, dat de man veel `werk` doet, en ingewikkeldebewegingen maakt. `We willen uitsloven, we zijn nu eenmaal macho`s.`

`s Avonds drinken we iets met ons klasje Spaans, in cafetaria Sofia opLa Rampa, waar een live bandje speelt, zoals in bijna elk café in Havana.Duitse Dieter werkt in de ICT, Karl is een Zwitserse boer, die al zijnkoeien verkocht heeft, en nu de wereld wil zien.

Hanna kijkt verlangend naar de dansende paren. `Ja, nu missen we onzedanspartners`.

`Nu, en de rest van ons leven`, zucht Elfride. De skilerares woont ineen bergdorp in Oostenrijk en denkt niet daar ooit een man te treffen diekan salsadansen.

Ze overweegt haar dansleraar Alejandro morgen mee uit te vragen, voorwat extra onderricht. Betty, die hier al drie weken is, waarschuwt dat zedaarvoor toestemming moet vragen aan de school. `Het is bepaald nieteenvoudig de leraren buiten de school om te zien.` Zelf had ze Alex bijzich uitgenodigd. `Ik bedoel, ik heb een enorm appartement, en op de tv ziteen salsakanaal. Maar Cubanen mogen helemaal niet in de hotels komen.Wisten jullie dat?`

Toch willen we bijna allemaal met onze dansleraren op stap. Om een paarmoeilijke draaien nog eens te oefenen en wat meer dansuren in de benen tekrijgen. Dat de Cubanen zulk leuk, lief, aantrekkelijk gezelschap zijn,speelt vast ook mee. `Weet je wat ook zo uniek is`, zegt Elfride. `Twee uurlang de onverdeelde aandacht van een man. Dat krijg je zelfs in bed nietvoor elkaar.`

Op vrijdag gaan we met de hele school uit, ook de cursisten Spaans gaanmee naar Cafe Cantate. En de dansleraren komen ook. We ontmoeten elkaarvóór de club aan de Plaza de Revolución.

De toeristen arriveren in gecharterde taxibusjes, de Cubanen hebben zichin de overvolle stadsbussen geperst, of zijn gaan liften, wat hier veelwordt gedaan. We gaan gescheiden naar binnen; er zijn aparte prijzen voorbuitenlanders en Cubanen, zoals er ook aparte valuta - convertibles enpesos - zijn. De twee totaal gescheiden werelden omarmen elkaar weer op dedansvloer.

Pas na een tijdje valt op dat de cursisten Spaans aan de kant zich flinkvervelen. De mannen hebben, behalve elkaar, geen gezelschap. En ze kunnenniemand ten dans vragen. Salsa blijkt een geweldige manier om Cubanen teleren kennen. Frederique fluistert me toe: `Jij hebt wel de mooiste, hoor.Mag ik hem even lenen?`

Bij de bar tref ik Karl, boer zonder koeien. `Dat hele salsa vind ikniks. Ik geloof niet in al die pasjes`, zegt hij. `Dansen gaat om hetgevoel.`

Als de band is vertrokken, zet de dj reggaeton op. Rakata rakata! Vooralde Cubanen zijn wild enthousiast. Reggaeton is een genre in opkomst, eenopzwepende mix van salsa en reggae. De dansstijl is geheel anders. Er wordtgeschud met de heupen, vaak dicht tegen elkaar aan, de man achter de vrouw,de dansstijl heet dan ook perrear (perro is hond). Maar er wordt ook losgedanst. Goed nieuws voor de muurbloemen.

En inderdaad. Dieter komt de vloer op en begint rond te hupsen, wuivendmet zijn armen. Er ontstaat een niemandsland rondom hem, weg van de wildzwaaiende ledematen. Yoadni verstapt zich, voor het eerst: `Kijk, die manis stomdronken!` Maar Dieter heeft slechts twee biertjes op. Hij danstgewoon zo. Yoadni kan het bijna niet geloven `Waar komt hij dan vandaan?`Even later raust Karl voorbij, hij doet iets wat op høken lijkt. `Is datsoms ook een Duitser?`, informeert Yoadni.

Verrassend genoeg geeft Dieter zich op voor salsales. `Ik hou niet vandansen, maar het is natuurlijk dé manier om meisjes te leren kennen.`Zoiets had ook Hans bedacht, de autoverkoper die eigenlijk voor dedoorlopende autoshow van Amerikaanse oldtimers en Spaanse les naar Cuba wasgekomen. De lange blonde Hollander heeft Celia als lerares; eensneeuwwitje, lelieblank met ebbenzwart haar. Hans danst nu twee weken methaar en zit hand in hand op het terras. Hij heeft gisteravond Celia en nogeen heel stel dansleraren mee uit eten genomen. `Ik betaal álles`, had hijgezegd. `Geld is niet belangrijk. Je mag alles nemen wat er op de kaartstaat, maar je mag niet naar de prijs kijken.` Daarna waren ze gaan dansen.Een topavond.

`Als ik eerlijk ben, zou ik me het liefst hier vestigen. Het is datCelia een vriend heeft, en ik getrouwd ben.`

`En twee kinderen hebt`, help ik hem herinneren. Hans gaatonverstoorbaar verder. `Maar ik heb tegen haar gezegd, als je wilt, verkoopik thuis de boel en kom hier wonen.` Hoe zou je hier moeten rondkomen, hadCelia had gevraagd: we verdienen hier helemaal niks. `Jullie doen het ertoch ook mee? Dan ik ook. Dan leef ik net als jullie,` had hij gezegd. Hansbuigt zich voorover. `Ik neem natuurlijk wel een zak met geld mee.`

De lerares Spaans Caridad moet er smakelijk om lachen. Ze heeft meuitgenodigd voor een echte Cubaanse maaltijd bij haar thuis. `Veelbuitenlanders worden hier een beetje gek. Ze komen uit koude landen, waariedereen afstandelijk is. Dan gaan ze hier dansen en zijn ze ineens heellichamelijk bezig. Hebben ze urenlang een warmbloedige Cubaanse man ofvrouw in hun armen. Dat doet alle hormonen op hol slaan.`

Het is volgens Caridad bijna standaard dat de cursisten verliefd worden.Op de salsa of op de salsaleraar. Caridad lacht: `Dat is natuurlijkeigenlijk hetzelfde.`

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden